Potosí er ein by i sørvestlege Bolivia, hovudstaden og den mest folkerike byen i departementet med same namn. Byen blei tidleg eit av dei viktigaste gruvesentera i kolonitida etter grunnlegginga i 1545. Han ligg ved foten av det legendariske fjellet kalla Cerro Rico (quechua: Sumaq Orqo), som husa den største sølvgruva i verda frå midten av 1500-talet til midten av 1600-talet. Gruveverksemda forvandla Potosí til eit av dei mest velståande og folkerike bysentera på 1500- og 1600-talet, og finansierte til og med økonomien til det spanske imperiet og verdsøkonomien.
Kulturelt blomstra byen med bygginga av kyrkjer, kloster, palass og koloniale hus, noko som speglar både den økonomiske makta og den religiøse innverknaden på den tida. Denne arven, saman med gruvehistoria, førte til at Potosí vart erklært ein verdsarvstad av UNESCO i 1987, den første i Bolivia.
I dag er Potosí framleis eit viktig gruvesenter og gruvedrifta etter sølv og andre metall har stor økonomisk betydning for byen og for departementet. Byen er i vekst og er kjend for den godt bevarte koloniale arkitekturen og den uvanlege geografiske plasseringa som ein av dei høgastliggjande byane i verda, 4067 moh.
Potosí har eit kaldt høglandsklima, med ein lang tørr periode og ei kort, men intens regntid.
Geografi
Geologi
Cerro Rico de Potosí ligg i det bolivianske tinnbeltet og er den største sølvførekomsten i verda. Gruvedrifta i fjellet har gått føre seg sidan 1500-talet, og fram til 1996 var det utvunne opptil 60 000 tonn malm. Det er rekna med at det framleis finst store mengder sølv i gruvene. Potosí blei den nest største byen og staden for det første myntverket i Amerika. I 1891 førte låge sølvprisar til at gruvedrifta blei lagt om til tinn, som blei utvunne fram til 1985. På høgda av produksjonen på 1500- og 1600-talet inneheldt malmen opptil 40 % sølv.
Malmførekomstane finst i årer i ein dacittisk vulkansk kuppel. Fjellet er gjennombora av eit tett nettverk av underjordiske gruvegangar som strekkjer seg frå toppen og ned til 1150 m djupn. Den kjegleforma fjelltoppen har eit raudbrunt lag av jernoksid og kvarts, medan området nedanfor består av gråblått omdanna dacitt og mange fyllplassar frå gruvedrifta.
Berggrunnen består av ordovikiske klastiske sediment, med fyllitt og innslag av sandstein. For om lag 13,8 millionar år sidan blei den vulkanske kuppelen danna ved at magma trengde opp til overflata. Under den eksplosive prosessen blei breksje danna då dacittisk magma som steig opp, reagerte med grunnvatn og utløyste eit freatisk utbrot. Trykkavlastinga førte til danninga av tuffringen over breksjen. Magma trengde deretter utover frå ein gang og danna ein vulkansk kuppel over tuffringen. Dacittkuppelen er om lag 1700 m × 1200 m ved overflata og smalnar ned til ein om lag 100 m brei gang på det djupaste. Kort tid etter oppstod hydrotermal sirkulasjon og oppsprekking, som endra dacitten og førte til avsetjing av malmmineral og mineral i gangarten i årene.
Klima
Potosí har eit kaldt subtropisk høglandsklima (Köppen: Cwc). Somrane er kjølige og våte, og temperaturen på dagtid kjem sjeldan over 20 °C. Om vinteren er dagane kjøligare og nettene mykje kaldare, med ein gjennomsnittstemperatur på −4 °C. Dei låge temperaturane om vinteren kjem av det svært store nedbørsunderskotet i vintermånadene. Den påfølgjande tørrleiken fører til større døgnvariasjon i temperatur.
Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Potosí» frå og «Potosí» frå , den 17. september 2026
Bakgrunnsstoff
Kategori:Byar i Bolivia Kategori:Potosí-departementet