Wisława Szymborska ()Nie żyje Wisława Szymborska. var ein polsk lyrikar, essayist og omsetjar av fransk litteratur.
I 1996 blei Szymborska tildelt Nobelprisen i litteratur «för en poesi som med ironisk precision låter det historiska och biologiska sammanhanget träda fram i fragment av mänsklig verklighet.»"for poetry that with ironic precision allows the historical and biological context to come to light in fragments of human reality".Tildelinga av Nobels litteraturpris i 1996 på nobelprize.org
Liv Maria Wisława Anna Szymborska var fødd i Bnin i Kórnik søraust i Polen. I 1931 flytta ho med familien til Kraków, der ho blei buande resten av livet.
Wisława Szymborska døydde i Kraków 1. februar 2012 etter lengre tids sjukdom.
Virke I mars 1945 fekk Szymborska for første gong publisert eit dikt, Szukam słowa («Eg søkjer ord»), i dagsavisa Dziennik Polski.
På slutten av 1940-åra blei ho av ideologiske grunnar nekta å publisere ei diktsamling og valde å tilpasse seg den sosialistiske realismen. Den første diktsamlinga bar tittelen Dlatego żyjemy (1952, «Det er derfor vi lever») og innheldt dikt med titlar som «Lenin» og «Vi helsar bygginga av ein sosialistisk by velkomen.» Dikt som hylla diktatorar var på denne tida ikkje berre vanleg i austblokklandea; òg forfattarar i vest var utøvarar av denne kunsten. Etter enno ein til dels fjernstyrt diktsamling, Pytania zadawane sobie (1954, «Spørsmål eg stiller meg»), tok ho til å konsentrere seg om diktekunsten igjen og skreiv dikt om å skrive det ho såg og følte, til dømes «Katt i tom bustad», «Bidrag til statistikk», «Stemmer» og andre.
Szymborska fekk sitt gjennombrot i 1957 med diktsamlinga Wołanie do Yeti («Rop etter Yeti»).
Ho skreiv i ein ubunden verseform; språkleg er dikta enkle. Verka hennar er omsett til ei rekke språk. I tillegg til at Szymborska publiserte seksten bind omsette ho òg fransk poesi til polsk.
Verk (Utval)
1952: Dlatego żyjemy 1954: Pytania zadawane sobie 1957: Wołanie do Yeti 1962: Sól 1966: 101 wierszy 1967: Sto pociech 1967: Poezje wybrane ('Utvalde dikt') 1969: Wszelki wypadek 1976: Wielka liczba 1986: Ludzie na moście 1989: Poezje: Poems, tospråkleg polsk-engelsk utgjeving 1992: Lektury nadobowiązkowe 1993: Koniec i początek 1996: Widok z ziarnkiem piasku 1997: Sto wierszy – sto pociech 2002: Chwila 2003: Rymowanki dla dużych dzieci 2005: Dwukropek 2009: Tutaj 2012: Wystarczy 2013: Błysk rewolwru
Prisar og utmerkingar
mini|Wisława Szymborska og president Bronisław Komorowski under tildelinga av den kvite ørneordenen i 2011.
Staden Krakow sin litteraturpris, 1954 Prisen til det polske kulturministeriet, 1963 Goetheprisen, 1991 Herder-prisen, 1995 Æresdoktorat ved Adam Mickiewicz-universitetet i Poznań, 1995 Den polske PEN-klubben sin pris, 1996 Nobelprisen i litteratur, 1996 Den kvite ørneordenen, 2011
Kjelder
Bakgrunnsstoff
Nobelprize.org, Nobelprisen i litteratur 1996 Nobelprize.org, Wisława Szymborska - Biografi Om og av Wisława Szymborska, OrdStröm förlag Dikt av Wyslawa Szymborska i light projections av Jenny Holzer
Kategori:Polske forfattarar Kategori:Polske diktarar Kategori:Nobelprisen i litteratur Kategori:Folk frå det storpolske voivodskap Kategori:Polske nobelprisvinnarar