thumb|right|Fotografia d'una region de produccion agricòla en Alemanha en 2007.
L’agricultura es l'ensemble deis activitats umanas destinadas a obtenir de produchs vegetaus e animaus necessaris a sei besonhs. Aquelei besonhs son principalament d'òrdre alimentari mai certanei produchs agricòlas son de matèrias premieras utilizadas dins d'autrei sectors coma lo textil, la marroquinariá ò la farmacia. Tradicionalament, es constituida de doas brancas principalas que son la cultura, que s'interessa ai produccions vegetalas, e lo norrigatge qu'es centrat sus la produccion de bens animaus. Dempuei lo sègle XIX, aquelei dos ensembles ancians son completats per de disciplinas tecnicas e scientificas coma la meteorologia, la fisiologia, l'agronomia ò la genetica.
Istòria
L'aparicion de l'agricultura
thumb|Difusion de l'agricultura, de la metallurgia e de l'escritura de 8000 a 1000 avC.
L'agricultura es apareguda dins la region dau Creissent Fertil entre 11000 e 9000 avC durant la Revolucion Neolitica, lo periòde finau de l'Edat de la Pèira que veguèt la transicion progressiva entre la societat nomada dei caçaires cuelheires e lei premierei comunautats agricòlas sedentàrias. Aquela evolucion es tanben apareguda d'un biais independent dins d'autrei regions coma la China Centrala, l'illa de Nòva Guinèa, leis Andes Centralas, lo Mexic Centrau e l'Èst American. Pasmens, en despiech de la difusion de l'agricultura dins lei regions vesinas, aquela transicion es pas estada complèta. Au sègle XIX, aperaquí 20% de la populacion aviá encara un mòde de vida nomada.
Leis espècias vegetalas e animalas regardadas per aqueu procès varièron segon lei regions. Tres sistèmas alimentaris principaus, basats sus l'agricultura, emergiguèron pauc a pauc : blat-fava en Mesopotamia, ris-sòja en Asia Orientala e gròs blat-faiòu en America. En parallèl, doas invencions sostenguèron lo desvolopament de l'agricultura. La premiera foguèt aquela de l'irrigacion que permetèt d'estendre lei zònas agricòlas. La segonda foguèt aquela de la terralha que permetèt de protegir lei recòltas durant plusors mes ò annadas.
L'agricultura anciana
Leis agriculturas sensa otís
Dins mai d'una region, l'usatge d'otís demorèt limitada per la feblessa dau desvolopament tecnic (destrau per copar d'aubres, baston per enterrar lei granas... etc.). Lei regions caracteristicas d'aqueu tipe d'agricultura foguèron Oceania, Mesoamerica e leis Andes. Lei zònas esplechadas èran generalament de zònas d'accès aisat coma de seuvas, d'endrechs inondables e de sectors semiarids. Pasmens, dins lo cas dei civilizacions precolombianas pus avançadas, d'amainatjaments pus complèxs èran frequents. Una autra caracteristica d'aquela forma d'agricultura es la mescla d'espècias vegetalas diferentas. Aquò permet de cultivar d'espècias complementàrias e d'optimizar l'usatge de l'espaci disponible.
L'agricultura a l'aissada
Apareguda durant lo Neolitic, l'aissada es un instrument aratòria manuau constituit d'un margue de 1 a 1,2 m e d'una relha perpendiculara ò oblica. Utilizada dins fòrça regions, es sovent estacada a l'agricultura d'Africa. D'efiech, dins la màger part d'aqueu continent, la metallurgia dau fèrre èra ben mestrejada mai l'usatge d'atalatge èra rar. Pasmens, durant l'Antiquitat, foguèt tanben fòrça presenta en Mediterranèa, en Orient Mejan e en Pèrsia.
L'aissada permet d'eliminar lei racinas dei plantas e de preparar de parcèlas d'accès malaisat. Sa fabricacion es tanben relativament simpla. Pasmens, l'energia necessària a son utilizacion empacha de cultivar de zònas tròp importantas. L'agricultura basada sus l'aissada es donc sovent organizada a l'entorn d'una logica unicament alimentària.
Lei premierei formas de mecanizacion
Dins una zòna anant d'Euròpa a China, l'agricultura se caracterizèt lèu per l'utilizacion d'otís e d'atalatges permetent de tirar d'instruments aratòris pesucs coma l'araire. Inventat en Mesopotamia durant lo milleni IV avC, aquel aparelh foguèt una revolucion dins lo domeni agricòla en facilitant lo cavatge d'una rega dins un camp. D'efiech, favorizèt la cultura dei cerealas (blat e òrdi a l'oèst, ris e milh a l'èst) e sostenguèt la creissença demografica d'aquelei regions. D'innovacions regularas, coma l'introduccion d'una relha metallica, permetèron pauc a pauc d'aumentar mai lei rendiments. En parallèl, lo desvolopament de la produccion de vin e d'òli renforcèron aquela mecanizacion primitiva amb l'aparicion d'otís dedicats a aquelei plantacions.
L'agricultura orientala
En Asia Orientala, l'influéncia dau clima de monson aguèt d'efiechs importants sus l'agricultura locala. D'efiech, lei precipitacions importantas de la sason umida limitèron la mecanizacion dau trabalh agricòla a l'usatge d'atalatges menats per un animau unic. Ansin, dins lei camps, lo trabalh manuau gardèt una plaça majora. Pasmens, d'autrei maquinas apareguèron coma lo tarare e la bariòta. Aquò favorizèt fòrça lo desvolopament de culturas necessitant de quantitats importantas d'aiga coma lo ris ò, au contrari, de culturas adaptadas a d'environaments eissuchs coma lo milh.
La Revolucion Agricòla Medievala
La « Revolucion Agricòla Medievala » es un ensemble complèx d'evolucions que se debanèron principalament entre lei sègles X e XIII. Pasmens, certaneis etapas d'aqueu procès son pus ancianas. Entre lei pus importantas, se pòu citar lo desvolopament de la cultura de la civada e dau séguel, l'aparicion d'araires pesucs amb de relhas capablas de laurar lo sòu en prefondor, l'invencion de la cleda per melhorar l'aclapament dei granas, l'aparicion de la dalha que permetèt de generalizar la fenason, lo desvolopament de l'estocatge e dau batatge dei grans dins de granjas, la multiplicacion dei molins d'aiga, lo cavament pus freqent d'estanhs artificiaus per lo norrigatge dei peis, lo desvolopament d'otís aratòris adaptats au cavau e la generalizacion de l'assolament triennau.
Aquelei transformacions se concentrèron en Euròpa. Au sègle XIII, venguèt ansin la region qu'utilizava per lo mielhs leis energias naturalas dins l'agricultura. Aquò sostenguèt fòrça la creissença demografica dau continent e facilitèt tanben lo restabliment dei populacions après la Pèsta Negra. De mai, durant lei sègles seguents, l'introduccion d'innovacions e d'otís descubèrts dins d'autrei regions, especialament lo tarare, contunièt.
L'aparicion de l'agricultura modèrna
L'agricultura modèrna es apareguda en Euròpa e ais Estats Units d'America durant leis ans 1840-1850. Es lo resultat dei transformacions engendradas per la Revolucion Industriala, lo desvolopament dei sabers en quimia e l'aparicion dei sciéncias dau vivent coma la biologia e la genetica : lei progrès tecnicas, especialament en matèria de mecanica, an permés d'aumentar fòrça la rapiditat e la qualitat dau trabalh. En particular, lo desvolopament dau motor d'explosion permetèt de remplaçar la traccion animala dins totei lei sectors de l'agricultura modèrna dins lo corrent deis ans 1930. lei progrès en biofisica an favorizat un melhorament continü, de la produccion, de la qualitat e de la conservacion dei produchs (pasteurizacion, freg industriau, transpòrt dei produchs...). lei progrès en bioquimia an menat a la generalizacion deis engrais e dei pesticidas, au perfeccionament dei tecnicas de seleccion dei varietats (melhorament genetic) e a de progrès importants dins la comprenença dei besonhs fisiologics dei plantas e deis animaus. Gràcias a aqueleis innovacions, la productivitat mejana dau trabalh agricòla es estada multiplicada per 10 dempuei leis ans 1840.
Concèptes principaus de l'agricultura modèrna
L'agricultura modèrna demòra una activitat fondamentala au sen de la societat modèrna. D'efiech, maugrat l'invencion d'aliments sintetics, es totjorn la fònt quasi unica de totei leis aliments consumats per leis èssers umans. De mai, produtz una partida importanta dei matèrias premieras necessàrias a la fabricacion de textils.
La regression dau pes economic de l'agricultura
En despiech dei progrès tecnics fòrça importants de l'agricultura dempuei dos sègles, sa part dins l'economia mondiala demenís regularament. Per exemple, dins l'Union Europèa, la totalitat dau sector primari representava solament 2,1% dau PIB e 4,4% deis emplecs. Aquela part es pus importanta dins lei país en desvolopament e pòu demorar fòrça auta dins de país pauc avançats. Pasmens, se redutz rapidament amb lo progrès economic. Aqueu fenomèn s'explica per lo caractèr limitat dei besonhs alimentaris umans. Ansin, en l'abséncia de crisi alimentària, lei revenguts suplementaris disponibles après la crompa de l'alimentacion son orientats vèrs d'autrei tipes de bens ò de servicis. De mai, l'aumentacion de la productivitat dins lo trabalh agricòla entraïna una demenicion regulara dau nombre d'agricultors. Ansin, l'influéncia politic d'aqueu grop es pauc a pauc afeblida, çò qu'agrava la pèrda d'influéncia economica dau sector.
Leis aspèctes tecnics
L'irrigacion
L'irrigacion es un element important de l'agricultura dempuei l'Antiquitat Auta. D'efiech, la màger part dei culturas an besonh d'aiga a de periòdes precís per créisser. La construccion de sistèmas per acaminar, estocar e deliurar lei quantitats d'aiga necessàrias es donc un pensament ancian deis agricultors. Pasmens, dins lo contèxte actuau, es tanben necessari de tenir còmpte de la demenicion regulara dei resèrvas d'aiga disponiblas dins plusors regions. Ansin, dins leis endrechs en tension, l'irrigacion modèrna es basada sus la mesa en òbra d'aparelhs permetent de deliurar la quantitat ideala a un instant determinat. Per aquò, l'utilizacion de tecnologias avançadas, especialament en matèria d'automatisme, conoís un desvolopament important dempuei la fin dau sègle XX. Dins aquò, en despiech d'aquelei progrès, l'irrigacion es totjorn permesa per la construccion e l'entretenença d'infrastructuras de basa qu'an pauc evolucionat (canaus, restancas, cistèrnas...). De trabalhs importants son sovent necessaris per i limitar lei pèrdas causadas per l'evaporacion.
La mecanizacion
Dempuei la Revolucion Industriala, la mecanizacion es venguda un element centrau de l'agricultura modèrna. D'efiech, uei, un païsan equipat d'un tractor modèrne pòu aisament realizar un trabalh que necessita l'emplec de mai d'un vintenau d'obriers agricòlas i a un sègle. Coma per l'irrigacion, lei maquinas agricòlas pus recentas utilizan fòrça lei tecnologias de l'informacion e l'automatisme per aumentar la productivitat e corregir tot problema detectat. De robòts agricòlas son tanben en cors de desvolopament dins plusors país. Permèton de concebre de maquinas totalament automatizadas.
Pasmens, aqueu recors creissent a la tecnologia entraïna de despensas mai e mai importantas per mantenir lei tenements a un nivèu de productivitat sufisent. Dins lei país desvolopats, aquò es un factor dau declin dei populacions d'agricultors car leis investiments necessaris demandan sovent de fusionar plusors tenements per èsser rendables. Mentretant, lei païsans que pòdon pas tenir lo ritme de la modernizacion son obligats de cambiar d'activitats.
Leis engrais e lei pesticidas