Dòn (en rus Дон), lenga dels Scitas - « aiga ») es un dels flumes principals de Russia.
Geografia
Pren sa font prèp de Tola, al sud-èst de Moscòu, a una altitud de 180 mètres environ e percor una distància de gaireben abans de s'escampar dins la mar d'Azov en donant naissença a un dèlta d'una superfícia de 540 km².
Don possedís totas las caracteristicas d'un flume de planura. Sa penda mejana vària pauc de sa font fins a son embocadura amb una valor flaca de 0,1‰. Lo flume s'escampa dins de vastas planuras d'inondacion sus tot son percors salvat aprèp Kalatch de Dòn ont sa valada se restrechís fòrça.
La val de Dòn, coma la d'autres cors d'aiga de la region, presenta un aspècte asimetric. La riba drecha del flume es nauta de fòrtas pendas alara que l'esquèrra e bassa e plana.
Dempuèi sa font, lo flume s'escampa en primièr cap al sud-èst a l'entorn de Voronej, puèi cap al sud-oèst fins a l'embocadura.
Vilas traversadas
La principala vila sul flume es Rostov de Dòn.
Afluents
Cors superior : esquèrra – Voronej drecha – Nepriadva, Krassivaïa Metcha, Sosna Cors mejan : esquèrra – Bitioug, Khoper, Medveditsa, Ilovlia drecha – Tikhaïa Sosna, Tcherna Kalitva Cors inferior : esquèrra – Sal, Manytch drecha – Donets
Istòria
Don foguèt conegut en Grècia antica e dins l'Empèri Roman jos lo nom de « Tanaís » (en grèc ancian Τάναϊς), nom tanben donat a una citat sarmata, Tana-Azaq, situada sus son embocadura meridionala. Lo flume foguèt considerat coma la frontièra entre Euròpa e Asia.
Agençament
Al punt pus oriental de son caminament, Don s'apròcha de Vòlga. A aquel nivèl, s'edifiquèt lo barratge de Tsimliansk que forma una retenguda de .
Bastit al debut d'aquela retenguda, lo canal Vòlga Dòn ( de long) religant los dos flumes es una importanta via de navigacion.
thumb|right|290px|Don prèp de Ielets dins l'oblast de Lipetsk.
Idrologia
Don possedís un regim nival de planura. Lo flume comença de gelar vèrs la fin de novembre e lo començament de decembre. Es pres dins lo glaç 140 jorns per an dins la partida superiora de son cors contra 30 a 90 jorn dins la partida inferiora.
Lo debit del flume foguèt observat de 1891 a 1984 a Razdorskaïa, localitat situada aperaquí en amont de Rostòv de Dòn, doncas a de l'embocadura de Dòn dins la mar d'Azov GRDC - Don a Razdorskaïa.
A Razdorskaïa, lo debit annal mejan foguèt de per una superfícia de drenatge de prèp de , o 88,8 % de la totalitat del bacin idrografic. La lama d'aiga d'escolament annal dins lo bacin foguèt doncas de , çò qu'es gaireben flac, en relacion amb lo pauc de precipitacion registradas en general dins son bacin.
Debit mejan mensual (en m³/s) mesurat a l'estacion idrologica de Razdorskaïa - bacin idrografic: - donadas calculadas sul periòde 1891-1984
Vejatz tanben Articles connèxes
Nòtas e referéncias
Categoria:Dèlta Categoria:aiga de Russia