thumb|Posicion generala de la convergéncia antartica que marca lo limit de l'ocean Antartic.
L’ocean Antartic, finda dich ocean Glacial Antartic ò ocean Austral, es l'ocean qu'enviròuta lo continent antartic. Quatren ocean pus estendut dau monde, es definit per lo limit constituit per la convergéncia antartica qu'es lo luèc de rescòntre entre li aigas frèii dau pòle e li aigas pus caudi dei regions septentrionali. Globalament situat au sud de 60° S de latituda, es d’accès dificile en causa de condicions meteoroliqui extremi (vents violents, temperaturas glaciali, preséncia de barrieras de glaça e d'icebergs...). La sieua exploracion comencèt donc unicament au sègle XVII e foguèt longtemps alentida per lu limits tecnics dei naus. S'accelerèt a partir dau sègle XIX dins l'encastre de l'exploracion d'Antartic e de la recèrca dau pòle Sud. Après la Segonda Guèrra Mondiala, mai d'un país establissèt de basas permanenti sus lo sieu litoral per sostenir li sieui revendicacions territoriali en Antartic. Totun, aquò s'acabèt en lo 1959 emb la signatura dau Tractat Antartica que gelèt toti li revendicacions e limitèt li activitats en Antartic a la recèrca scientifica.
L'ocean Austral es un espaci maritime d'environ 20 milions de quilomètres cairats. Relativament prefond per un ocean en causa de la pichina talha de la plataforma continentala antartica, es un centre de la biodiversitat oceanica actuala. D'efècte, li aigas frèii de la region contènon de quantitats importanti d'algas e de crustacèus que permèton d'alimentar mai d'un ecosistèma. L'ocean Austral assosta encara de populacions importanti de mamifèrs marins, d'auceus e de peis. Totun, aquela biodiversitat es menaçada per lo rescaufament climatic, la pollucion e la sobrepesca.
Geografia
Definicion
En lo 2024, li avia pas encara de definicion consensuala de l'ocean AustralAu niveu internacional, lu limits dei oceans son definidi per una publicacion de l'Organizacion Idrografica Internacionala (Limits of Oceans and Seas ò Limites des Océans et des Mers, S-23). L'edicion en vigor data dau 1953. L'ocean Austral li es volontariament omés (p. 4). Totun, lo brolhon de l'edicion dau 1986, totjorn en cors de validacion en lo 2025, definisse un ocean Austral en fixant lo limit a la latituda 60° S (capítol 10).. D'un ponch de vista oceanografic, correspònde ai aigas dau corrent circompolar antartic, un corrent marin que circula de l'oèst vèrs l'èst a l'entorn dau continent antartic. Au mitan d'aqueu corrent, si tròba la convergéncia antartica qu'es lo luèc de rescòntre entre li aigas frèii dei regions polari e li aigas pus caudi dei regions subantartiqui(de) Sandford Moss e Luisa deLeiris, Antarktis. Ökologie eines Naturreservats, Heidelberg, Berlin e Nòva York, Spektrum Akademischer Verlag, 1992.. Aqueu limit de temperatura es finda adoptada coma definicion de l'ocean Austral car a un ròtle important d'un ponch de vista ecologic. D'efècte, es una zòna biologicament fòrça activa, en particular per lo krill antartic qu'es a la basa de mai d'un ecosistèma antartic(en) Mario Vacchi, Philippe Koubbi, Laura Ghigliotti e Eva Pisano, « Sea-ice interactions with polar fish: focus on the Antarctic silverfish life history », dins Guido di Prisco e Cinzia Verde (dir.), The Impacts of Global Change on Biodiversity. Adaptation and Evolution in Marine Environments, vol. 1, Springer Science & Business Media, 2012, pp. 51-73.. Enfin, lo Tractat Antartic adòpta la latituda 60 °S coma limit geografic de l'ocean AustralTractat Antartic, article 6.. Relativament simpla, aquela definicion a un estatut juridic e es sovent citada dins la literatura. Correspònde mai ò mens a la latituda de la convergéncia antartica.
Totun, aqueli definicions non son universali. Per exemple, per lu Australians, l'ocean Austral s'estende fins ai còstas dau sud d'Austràlia e es ensinda representat sus li cartas.
Geologia e morfologia
thumb|Carta dau continent antartic emb li mars principali de l'ocean Austral.
L'ocean Austral si formèt fa 33 milions d'ans après la separacion de l'Amèrica dau Sud e de la peninsula Antartica. D'efècte, aquò entraïnèt la formacion dau pas de Drake e permetèt la formacion dau corrent circompolar antartic(fr) M. Renard, Y. Lagabrielle, E. Martin e M. de Rafélies, Éléments de géologie - 15e édition du "Pomerol", Dunod, 2015, p. 721.. Es donc l'ocean pus recent de la Tèrra actuala. Es constituit per una plataforma continentala estrecha qu'aganta frequentament de prefondors importanti (entre 400 e 800 mCòntra un niveu mejan de 133 m dins lo rèsta dau monde.) e per de planas abissali egalament prefondi (generalament entre e m). La prefondor de la plataforma continentala es la consequéncia de l'enfonsament de la massa continentala antartica dins la crosta terrèstra sota l'efècte dau pes de la calòta glaciària.
L'ocean Austral contèn mai d'una mar e baias importanti coma la mar d'Amundsen, la mar de Bellingshausen, la mar de Scotia, la mar de Weddell, la mar dau Rèi Haakon VII, la mar de Lazarev, la mar de Riiser Larsen, la mar dei Cosmonautas, la mar de l'Entenduda, la mar de Davis, la mar de Mawson, la mar Dumont d'Urville, la mar de Somov e la mar de RossLu limits d'aqueli mars non son definidi dins la 3 edicion dei Limites des océans et des mers (1953). Totun, son defini dins lo brolhon de la 4 edicion publicat en lo 1986 (mai totjorn en cors de validacion en lo 2025).. Una particularitat d'aqueli mars es la preséncia de barrieras de glaça permanenti dins li regions litorali. Aqueli barrieras son de prolongaments de la calòta polara sus la mar. D'una espessor de 100 a m, avançan gràcias a la pression exercida per lo rèsta dau glacier(en) Mathieu Morlighem, Eric Rignot, Tobia s Binder e Donald Blankenship, « Deep glacial troughs and stabilizing ridges unveiled beneath the margins of the Antarctic ice sheet », Nature Geoscience, vol. 13, n° 2, febrier dau 2020, pp. 132–137.. Pi, si dislocan lentament per formar d'icebergs(en) E. Rignot, S. Jacobs, J. Mouginot e B. Scheuchl, « Ice-Shelf Melting Around Antarctica », Science, vol. 341, n° 6143, 19 dau julhet dau 2013, pp. 266–270..
Clima
L'ocean Austral es somés a un clima polar marcat per de temperaturas fòrça frèii e de vents violents e frequents. La temperatura de l'aiga varia de -2 a 10 °C e la banquisa pòu s'estendre fins a la latituda 65° S dins l'ocean Pacific e 50° S dins l'ocean Atlantic. La temperatura de l'aire pòu venir fòrça negativa emb de valors frequentament compresi entre -30 e 60 °C. Lu vents an doi originas diferenti e d'efèctes variables. A proximitat dau continent, lu vents catabatics que davalan la calòta glaciària pòrtan un aire frèi, mas desgatjan lu icebergs vèrs l'ocean. Au larg, l'abséncia d'obstacles continentals importants entre li latitudas 40° e 70° S permet ai vents d'agantar de velocitats impressionanti. Lu marins parlan ensinda dei Quarentens Udolants e dei Cinquantens Rugissents per descriure la violéncia dei vents e dei tempèstas rescontrats dins aqueli regions(fr) Charlotte Ruggeri, La France - Géographie des territoires, Ellipses, 2024, p. 18.. Aquelu fenomènes extrèmes, sovent de tipe ciclonic, son causats per lo rescòntre entre li aigas frèii dau sud e li aigas pus caudi en provenença dau nòrd.
Demografia e transpòrt
Li ribas de l'ocean Austral son un espaci pauc poblat en causa dau clima rigorós. La populacion es limitada a quaucu miliers de personals ocupant li basas scientifiqui antartiqui. En lo 2023, la populacion estivala agantèt personas, mas demenissèt a durant la sason ivernenca(en) Silja Vöneky e Sange Addison-Agyei, « Oxford Public International Law », Max Planck Encyclopedia of Public International Law, 2011.. Avant la signatura dau Tractat Antartic, li avia finda de basas militari e d'estacions de caça. La peninsula Antartica es tradicionalament l'endrech pus poblat de l'ocean car la sieua posicion, pus septentrionala, ofrisse un clima mens frèi.
Li basas pus importanti dispauan de pòrts utilizables pendent l'estiu (Esperanza, Mawson, McMurdo, Palmer, Scott). Lo pòrt de McMurdo es lo pus important e assegura la logistica de la mitat dei basas antartiqui. Li autri basas utilizan pusleu d'ancoratges. Non son dubèrts ai naus de comèrci (e pus generalament ai naus privadi), a l'excepcion dei situacions d'urgéncia. De mai, lu observators dau Tractat Antartic pòdon inspectar toi lu naviris intrant dins la zòna au sud de 60° S.
Mai d'una basa a un aeropòrt ò un elipòrt. Permèton l'utilizacion d'avions ò d'elicoptèrs adaptats ai condicions polari. En particular, lu avions son dotats d'esquí capables d'aderir a la neu e a la glaça. Totun, quauqui basas an d'installacions pus importanti coma la basa Amundsen-Scott que dispaua d'una pista de m dont d'avions pesants pòdon si pauar.
Istòria
La question dei tèrras australi
thumb|right|Planisfèri dau 1531 emb una representacion dei Terra Australis.
L'exploracion de l'ocean Austral foguèt iniciada per la cresença de l'existéncia d'un continent austral, dich Terra Australis, per equilibrar li massas continentali de l'emisfèra nòrd. Imaginat per Aristòtel(en) Dashiell Moore, The Literary Mirroring of Aboriginal Australia and the Caribbean, Oxford University Press, 2024, p. 21. e Ptolemeu(en) John Noble Wilford, Cartography from Antiquity to Space Age, Vintage Books, Random House, 1982, p. 139., aqueu continent èra frequentament representat sus lu planisfèris medievaus, enviroutat per un ocean inconoissut. Totun, fins au sègle XV, aquelu espacis èran unicament ipotetics. Aquò cambièt en lo 1487 emb lo passatge dau cap de Bòna Esperança per Bartolomeu Dias (v. 1450-1500) e la descubèrta d'aigas frèii au sud d'Àfrica(en) Hugh Robert Mill, « Polar Regions », dins Hugh Chisholm, Encyclopædia Britannica, vol. 21, Cambridge University Press, 1911, pp. 961-972.. Pi, en lo 1520, Ferrand Magellan (1480-1521) descrivèt li islas de la Tèrra dau Fuèc coma una poncha dau continent austral.
En lo 1603, l'explorator espanhòu Gabriel de Castilla (1577-1620) raportèt l'observacion de montanhas cubèrti de neu a la latituda 64° S. Aquò es sovent considerat coma la primiera observacion dirècta dau continent antartic, mas la sieua importància non foguèt compresa a aquela epòca(es) Jorge Berguño, « El descubrimiento de las islas Shetland del Sur », Boletín Antártico Chileno, vol. 9, n°2, 1989, p. 30.. Li recèrcas si concentrèron sus la Tèrra dau Fuèc e Austràlia qu'èran, per mai d'un marin, li regions pus septentrionali dei Terra Australis. Totun, en lo 1615, Willem Schouten (1567-1625) e Jacob Le Maire (1566-1616) descubrèron lo cap Horn. Pi, en lo 1642, Abel Tasman (1603-1659) reconoissèt lo litoral dau sud d'Austràlia. Lo continent austral èra donc mai au sud e comencèt ensinda l'exploracion vertadiera de l'ocean Austral.
L'exploracion de l'ocean Austral
L'exploracion de la convergéncia antartica
thumb|right|Planisfèri dau 1771 emb una mencion dei Terra Australis sensa traçat continental.