right|350px|thumb|Albèrt e Ferrolh, los dos menaires de la revòlta, a la manifestacion de Carcassona
La (o Revòlta de 1907) foguèt un movement social en Lengadòc e la Catalonha Nòrd. Nasquèt aquel movement pr'amor que lo vin se vendiá fòrça mal dempuèi 1904. Lo govèrn alavetz parlava de subreproduccion mas pels vinhairons la causa de la crisi èra consequéncia de la fraudariá e de las importacions de vin d'Argeria. Comencèt aquel movement es l'11 de març de 1907, a partir d'un vilatjòt del Menerbés, Argelièrs, ont capitanejats per Marcellin Albèrt, 83 vinhairons d'Argelièrs amb quatre mai de las comunas vesinas, partiguèron a Narbona per porgir lors dolenças a la comission viticòla. Puèi, se succediguèron las manifestacions e dapasset cresquèron e venguèron mai e mai importantas, per arribar a 800 000 personas a Montpelhièr lo 9 de junh. La revòlta s'acabèt lo 22 de setembre amb la creacion de la Confederacion Generala dels Vinhairons.
La repression del govèrn de Clémenceau foguèt terribla, 60 000 fantassins e gendarmas ocupèron Lengadòc e la Catalonha Nòrd, çò que causèt sièis mòrts e mantun nafrat del costat dels manifestaires. En 2007, per tal de commemorar lo centenari de la revòlta, s'organizèron fòrça manifestacions en Lengadòc e en Catalonha Nòrd, sustot dins los departaments d'Aude e d'Erau.
L'origina del vinhièr de Lengadòc
La vinha se cultiva en Lengadòc dempuèi los grècs mas sa cultura es estada desvolopada mai pels romans. A l'Edat Mejana, foguèt mantenguda pels monastèris. Las activitats agricòlas èran principalament basadas sus las cerealas, la cultura dels olius e l'elevatge d'ovins.
La viticultura se desvolopèt tre lo sègle XVIII que foguèt creat lo pòrt de Seta e lo Canal de las Doas Mars. Aital se podiá transportar mai aisidament lo vin cap als mercats novèls. Las tecnicas de conservacion de vin foguèron plan melhoradas. A l'alba de la Revolucion Francesa, 50 % de las tèrras èran plantadas de vinhas a l'entorn de Besièrs.
En 1853, lo camin de fèrre arribèt en Lengadòc e permetèt a la viticultura lengadociana d’espandir sos mercats, dins lo nòrd e l'èst de França, dins las regions industrialas ont los obrièrs sacrificavan una partida de lor salari dins la crompa de vin, e dins las grandas vilas francesas coma Lion o París e sa banlèga.
Las encausas de la crisi
Lo Miègjorn Roge
Lo desvolopament viticòla en Lengadòc foguèt plan profeitós a un bèl nombre de pichons proprietaris. D'unes avián un autre mestièr e tiravan qualques beneficis de la vinha. Existissián de nombrosas pichonas campanhas familialas que vivon de la viticultura.
La viticultura provesiguèt mantun emplec per la populacion, èran nombroses los obrièrs agricòlas, los barricaires, los fabricants d'engrais, d'aisinas, de maquinas, e tanben dins lo transpòrt e lo negòci. Los pichons proprietaris se devián organizar per vendre melhor lor produccion. A la debuta del sègle XX, dins lo país besierenc, qualques unes d'eles decidiguèron de fondar las cooperativas.
En 1905, se bastiguèt la cava cooperativa de Marauçan, a l'oèst de Besièrs. L'idèa èra a germenar dempuèi 1901 e amb l'impuls d'un limonadièr besierenc, Elie Catalan acostumat a las giras de distribucion. Al mes de mai 1905, la cava recebèt la visita de Joan Jaurés Las cavas d'Erau, sul sit dels vinhairons d'Erau. A la seguida de Maraussan, d'autras cavas cooperativas serián bastidas en Lengadòc, Rosselhon e dins las autras regions viticòlas occitanas, en Provença coma dins lo Bordelés.
Una granda part d'aqueles "pichons vinhairons" cooperants de Lengadòc e de Rosselhon èran de sensibilitat socialista (mesa en comun de las aisinas de produccion e dels beneficis de la venda, principi de basa de las cavas cooperativas), formant atal un "Miègjorn Roge". La majoritat dels elegits locals, sortits de comunas ruralas o del mitan viticòla, èran los representants politics d'aquel "Miègjorn Roge".
Malautiá e subreproduccion 200px|thumb|Ataca de mildió sus una fuèlha En 1852, un campairòl vengut d'Anglatèrra, l'oïdi, atacava las fuèlhas, los rasims perdián totes lo chuc mas per astre un tractament foguèt trobat. En 1878, lo mildió faguèt son aparicion. En 1884, totas las vinhas de Lengadòc son abasacladas per un parasit vengut d'America qu'aviá per nom filloxèra. Atal comencèt una crisi grèva, lo caumatge aumentèt lèu e los salaris davalèron dramaticament. Pasmens se trobèt una solucion per luchar contra aquel parasit, s'empeutèron los plants locals a de plants americans. Pauc a cha pauc, lo vinhièr foguèt doncas renovelat. Aquel combat contra aquelas malautiás aguèt per consequéncia una baissa de gra dins un bon nombre de regions.
La produccion baissava pr'aquò la consomacion èra encara fòrta. Alavetz, qualques metòdes novèls coma la fabricacion de vins artificials (a basa de sucres dels blets venguts del nòrd de França o d'ajust d'aiga dins lo vin) permetèron d'aumentar la produccion e de respondre a la demanda. En 1900, de vin d'Argeria foguèt importat en França qu'aquel vin èra mens car e teniá un gra mai fòrt que lo de França.
Las annadas 1902 e 1903 avián conegut de recòltas magrinèlas, per encausa de la meteorologia: sonque entre 35 a 40 milions d’ectolitres. Lo prètz de venda èra de 16 francs, puèi de 24 francs l’ectolitre. En 1904 e 1905, tornarmai per encausa de la meteorologia, las recòltas foguèron importantas dins tota Euròpa: lo creis de produccion èra de 96 % en França, de 48 % en Espanha, de 16 % en Itàlia, qu'èran los tres productors europèus principals d'aquel temps. Ara que lo sulhet de malvenda se situava a 50 milions d’ectolitres, la produccion èra de 69 milionsL’Histoire no 320, mai 2007, p 65. Se mantenguèt a un nivèl elevat la produccion las annadas seguentas: 58 milions d’ectolitres en 1905, 52 en 1906, 66 en 1907. Lo prètz de l’ectolitre de vin passèt el a 6 o 7 francs.
Pasmens tornarmai se produsiguèt una subreproduccion, lo vin de Lengadòc e mai que mai lo d'Aude se vendiá fòrça mal e evidentament l'economia del país se fondamentava essencialament sus una monocultura: la vinha. Tre 1903, un movement de reaccion se metèt en plaça capitanejat per Marcellin Albèrt; se denonciavan las fraudas e anonciava las consequéncias de la futura revòlta. Lo 30 d'abril de 1905, a las arenas de Besièrs, Jaurés dins son primièr discors de socialista unificat, anonciava que la crisi viticòla sonque se podriá resòlvre per un cambiament d'estructuras agràrias. Aquel jorn, i èra present Albèrt amb sos amics d'Argelièrs. Pus tard, obtenguèt 400 signaturas per una peticion que demandava la demission dels elegits e de pagar pas l'impòst e lo 16 de junh de 1905, la municipalitat d'Argelièrs demissionava. Lo 29 de junh del meteis an, Ferrolh acampèt los cònsols de l'arrondiment; Albèrt li demandèt alara la paraula mas lo cònsol de Narbona refusèt, en lo denigrar e lo qualificar publicament de fòl e de nèci.
Los eveniments de 1907
Dels 87 d'Argelièrs als 800 000 de Montpelhièr
right|350px|thumb|Qualques femnas davant los panèls que representan "lo gra de paciéncia dels vinhairons"
En genièr de 1907, jos la pression dels deputats occitans, lo Parlament francés decidiguèt de crear una comission d'enquesta pr'amor de far bilanç de la situacion de la viticultura. En febrièr, Marcellin Albèrt escriguèt una letra a Georges Clémenceau en li demandar l'abrogacion de la lei del 28 de genièr de 1903 qu'a son vejaire favorizava la frauda. L'escrich d'Albèrt obtenguèt pas cap de responsa. L'11 de març, lo menaire del movement amassèt los vinhairons e la populacion sus la plaça del vilatge amb la tòca d'anar rescontrar los deputats de la comission d'enquesta que deviá arribar a Narbona. Aprèp cada vilatge traversat, lo grop cresquèt mai e mai e atenhèt lo nombre de 87 personas a Narbona. Aquela delegacion foguèt recebuda per la comission e li balhèt la peticion de 400 signaturas. Pr'aquò los deputats balhèron pas cap de seguida a aquela demanda.
En consequéncia, a Argelièrs tornar, espeliguèt un comitat de defensa viticòla qu'Albèrt presidissiá. Aquel burèu se compausava de 7 a 10 personas, pasmens teniá sonque 2 viticultors. Aqueste comitat decidiguèt d'amassar cada dimenge los vinhairons, per qu'escotèssen las tres idèas clau d'Albèrt: Union de totis! Pas de politica! Al secors, lo miègjorn se morís!. Lo movement prenguèt vam a Salèlas d'Aude ont 300 personas èran vengudas escotar lor menaire que prepausava de crear dins cada vilatge, de comitats de defensa viticòla. Lo dimenge 31 de març, èran 600 personas que s'amassavan a Bisa. Lo movement de contestacion s'espandiguèt e aital s'acampèron 1 000 personas lo 7 d'abril a Auvelhan, puèi arribèron a 8 000 a Corsan lo 14 d'abril. Per aver una difusion melhora lo comitat d'Argelièrs decidiguèt de crear un jornal, lo Tocsin, que lo primièr numèro sortiguèt lo 21 d'abril a Capestanh.
Lo 5 de mai, se faguèt una novèla amassada a Narbona, la vila de Ferrolh. Per realisme o oportunisme, lo cònsol narbonés s'èra alara aligat a Albèrt. Lo 8 de mai, decidiguèron los socialistas e los conservadors narboneses de participar pas a l'eleccion municipala del 12 de mai. Mai tard, la manifestacion de Besièrs fasiá evident l'endurciment del movement. S'i legiguèt lo comunicat final que lançava un ultimàtum al govèrn, en menaçant de proclamar lo non-pagament de l'impòst. Lo dimenge 26 de mai a Carcassona, la revòlta se carguèt d'una tonalitat mistica e revolucionària. Los menaires de la contestacion s'apoderan, e reviscòlan, dins lors discorses del passat catar del territòri occitan. Dins aquelas paraulas la premsa volguèt veire una deriva separatista que preniá lo movement. Lo 2 de junh, èran presentas 300 000 personas a Nimes.
Lo dimenge 9 de junh, los 4 departaments federats se rescontrèron per tal de far una amassada decisiva, entre 600 000 e 800 000 personas, vengudas d'Occitània tota, participèron a la manifestacion. Ferrolh, ara l'òme fòrt del movement, anoncièt que s'èra acabat l'ultimàtum de Besièrs e incitèt aital a la demission de las municipalitats. Aqueste eveniment clavèt lo periòde legalista del movement viticòla. A Montpelhièr, pel vèspre, espetan de bregas e los gendarmas se vegèron aculhits per de gets de pèiras. Lo 14 de junh, èran 442 municipalitats del territòri occitan e catalan que demissionan (160 dins lo departament d'Aude, 185 dins Erau, 88 en Catalonha nòrd e 9 dins Gard). L'endeman, en responsa, lo govèrn decidiguèt de far arrestar Ferrolh e los membres del comitat d'Argelièrs. Lo 19 de junh a 4 oras del matin, Ferrolh èra arrestat a Narbona. Dins la jornada, d'unes incidents espetan entre los narboneses e la polícia. Qualques afichas demandan la barradura dels talhièrs e comèrcis per tal de manifestar de solidaritat amb los empresonats. La sosprefectura de Narbona es assalida. L'intervencion dels cuirassièrs fa un mòrt e mantun nafrats sus la plaça publica. Lo 20, a Narbona, aquò's la caça dels sospechoses. la 1èra seccion del 139en R.I. tira sens intimacion sus la fola. Bilanç : 5 mòrts (Léon Maignan, cultivator a Bages, 42 ans; Gaston Pages, cultivator a Auvelhan, 18 ans; Emile Rouquier, domestic a Corsan, 25 ans; Elie Danjart, emplegat de comerçi a Corsan e Cecile Bourrel, emplegada d'ostal a Cuxac, 20 ans, tuada per una bala perduda)La Guerre du Vin, p.87.
Las dotze manifestacions de la revòlta de 1907 Dimenges Vilas Personas24 de març
31 de març
7 de abril
14 de abril
21 de abril
28 de abril
5 de mai
12 de mai
19 de mai
26 de mai
2 de junh
9 de junhSalèlas d'Aude
Bisa
Auvelhan
Corsan
Capestanh
Lesinhan de las Corbièras
Narbona
Besièrs
Perpinhan
Carcassona
Nimes
Montpelhièr300
600
1 000
5 000
10 000
20 000
80 000
120 000
170 000
220 000
250 000
600 000 a 800 000
Los mutins del 17en right|300px|thumb|Un ataüt de pèiras per una de las victimas del 20 de junh de 1907, a Narbona