Lo drech de l'Union Europèa compren las règlas de drech qu'es fondada l'Union Europèa (UE) e las règlas qu'edicta.
Avant la dintrada en vigor del Tractat de Lisbona, lo 1 de decembre de 2009, lo drech de l'Union europèa comprenia lo drech comunautari (o drech de las Comunautats Europèas) atal que de proceduras de cooperacion coma la politica estrangièra e de securitat comuna (PESC) e la cooperacion policièra e judiciària en matièra penala (CPJP). Aprèp aquela data, lo tractat aboliguèt l'estructura en pilar de l'Union que s'èra dotada de la personalitat juridica coma qu'eretièra de las Comunautats, per consequent la nocion de drech comunautari venguèt obsolèta mas demòra utilizada per designar la jurisprudéncia anteriora del TribunalPresentacion del Tribunal sul site de la CJCE.
Lo drech de l'Union europèa se deu pas confondre amb lo drech del Conselh d'Euròpa, organizacion internacionala distincta de l'UE, que compren entre autre la Convencion Europèa dels Dreches de l'Òme e la jurisprudéncia de la Cort europèa dels drechs de l'òme, qu'interprèta la Convencion.
L'especificitat del drech comunautari es d'èsser (arrèst Costa contra ENEL, 1964), es a dire que s'aplica imediatament e conferís als particulars de drechs que pòdon invocar en justícia, quitament contra una règla nacionala que respecta pas la règla comunautària.
Es la Cort de justícia de l'Union Europèa, situada al Luxemborg, que garantís de l'aplicacion del drech comunautari. Aquela font es teoricament subsidiària.
En efècte, la competéncia legislativa de la Comunautat es encastrada pel principi de subsidiaritat, per que la comunautat n'agís sonque se e dins la mesura que los objectius de l'accion projectada pòdon pas èsser realizats de biais sufisent pels Etats membres.
Dins aquela limita, aquela font projècta doas menas de tèxtes, de reglaments e de directivas, que penetran amb una fòrça inegale. Las institucions del drech comunautari emetan tanben de decisions, de recomandacions e avís qu'an fòrça juridica obligatòria pels Estats membres per çò que concerna las decisions, constat de mesurar pels avís e recomandacions.
Las fonts del drech de l'Union Europèa
Se distria lo drech de l'Union Europèa primari (o drech originari), compausat de diverses tractats e lo drech derivat, ensems d'actes pres per las institucions europèas conformament a aqueles tractats. Fin finala la jurisprudéncia de la CJCE ten un ròtle important d'entre las fonts del drech de l'Union Europèa.
Lo drech de l'Union Europèa primari
Tractat de París del 18 d'abril de 1951, instituent la CECA, Comunautat Europèa del Carbon e de l'Acièr. Aquel tractat, conclutz per un periòde de 50 ans, expirèt en 2002 e produsent doncas pas mai d'efècte. Tractat de Roma del 25 de març de 1957 instituent la CEE, Comunautat Economica Europèa. Tractat Euratom del 25 de mars de 1957 instituent la CEEA, Comunautat Europèa de l'Energia Atomica (Euratom).
Que se cal apondre los mai tractats que modifiquèron e completats aqueles tractats fondators:
Tractat de fusion de las Comunautats Europèas del 8 d'abril de 1965 Tractat de Luxemborg del 22 d'abril de 1970 modificant las competéncias budgetàrias Acte Unic Europèu Tractat de Maastricht Tractat d'Amsterdam Tractat de Niça Tractat de Lisbona
Las disposicions d'aqueles tractats son gaireben totas gropadas dins dos tractats: Traitat sus l'Union Europèa (tractat UE), creat pel tractat de Maastricht. Tractat de fusion de las Comunautats Europèas (tractat FUE), ancienament tractat instituent la Comunautat Europèa (tractat CE), que correspond al tractat de Roma-1 renomenat pel tractat de Maastricht puèi pel tractat de Lisbona.
Lo drech de l'Union Europèa derivat Lo drech de l'Union Europèa derivat es compausat de las autras fonts de drech de l'Union, definidas dins l'article 288 TFUE - ancian article 249 CE : reglaments, equivalent de las leis nacionalas al nivèl de l'Union: establisson de normas aplicablas dirèctament dins cada Estat. directivas, d'estatut juridic original: destinadas a totes los Estats o a vegada per qualques uns, definisson d'objectius obligatòris mas daissant en principi los Estats liures suls mejan a emplegar, dins un delai determinat. decisions, obligatòrias per un nombre limitat de destinataris. recomandacions e avís, que ligan pas los Estats que s'adreçan. La Cort de justícia de l'Union Europèa estima pasmens qu'una recomandacion pòt servir a l'interpretacion del drech nacional o de l'Union.
Aquel drech derivat es, de luènh, lo drech mai abondant. Avant la dintrada en vigor del tractat de Lisbona, la mai granda partida del drech derivat veniá del primièr pilar de l'Union Europèa, en consequéncia de l'aplicacion del tractat de Maastricht.
La jurisprudéncia La jurisprudéncia compren los arrèsts de las tres jurisdiccions de la Cort de Justícia Europèa : la Cort de Justícia, lo Tribunal de Primièra Instancia e lo Tribunal de la Foncion Publica. Aqueles arrèsts son prononciats entre autre dins l'encastre de recors introdusits per las institucions europèas, pels tribunals nacionals dels Estats membres o per de particulars. La Cort de Justícia a una competéncia d'apèl suls dos tribunals.
Aquela jurisprudéncia es fòrça importanta perque los tractats abordan de subjècts fòrça vastes mas sens formular de disposicions totjorn fòrça precisas, permet d'assegurar una interpretacion unificada dels tractats al nivèl europèu. La jurisprudéncia de la Cort de justícia es tanben reconeguda per aver participat fòrça a la capitada del mercat interior.
Las evolucions del tractat de Roma de 2004, puèi de Lisbona en 2007 Los Estats membres signèron un Tractat establissent una Constitucion Europèa a Roma lo 29 d'octobre de 2004. La seuna ratificacion foguèt suspenduda seguida a l'escaç dels referendums en França e als Païses Bassses en 2005. Aquel traitat auriá modificat las fonts du drech comunautari derivat en prenent acte de la natura quasilegislativa de qualques d'aquela fonts. Los reglaments serián estats divisits en doas categorias: las leis europèas e los reglaments.
Lo tractat de Lisbona, dintrat en vigor lo 1 de decembre de 2009 abandona aquelas modificacions, e consèrve las denominacions de "reglaments", "directivas" e "decisions".
Un òrdre juridic pròpri L'ensems de las normas que constituís lo drech comunautari constituís un òrdre juridic distinct dels òrdres juridics nacionals. Entreten amb eles de rapòrts marcats per tres principis: autonomia sens separacion, primautat e efècte dirècte.
L’autonomia del drech de l'Union Europèa Segon la formulacion de la Cort de justícia, lo drech comunautari forma un òrdre pròpri, distincte d'aquel dels Estats membres, eissit d'una font autonoma (arrèst van Gend en Loos de 1963 e arrèst Costa contra ENEL, 1964). Las normas europèa son integradas a l'òrdre juridic nacional mas conservent lor estatut e lor autoritat de normas comunautàrias.
Las normas comunautàrias son validas quina que siá las circonstàncias localas e quitament en preséncia de normas localas legalas, veire constitucionalas, contràrias (veire pasmens l'arrèst Bosphorus de 2005 per que la Cort Europèa dels drechs de l'Òme se declarèt competenta per verificar la conformitat d'actes d'aplicacions de las normas comunautàrias quand una marge nacionala d'apreciacion es daissada a l'Estat membre). Tanben, l'interpretacion d'aqielas normas deu èsser unificat al nivèl europèu: lo jutge nacional es pas liure d'interpretar la norma europèa diferentament del jutge d'un autre país.
Fins finala, al respècte del drech internacional, la Cort de Justícia Europèa consacrèt lo seu poder de contraròtle judiciari d'actes comunautaris pres en aplicacion de la resolucions del Conselh de seguritat de las Nacions Unidas ela meteis presas jol capítol VII (juridicament contrenhent) de la Carta de las Nacions unidas (Yassin Abdullah Kadi e Al Barakaat International Foundation / Conselh e Comission (2008)).
Lo principi de lprimautat suls drechs nacionals Lo principi de primautat foguèt consacrat per l’Arrèst Costa contra ENEL de la CJCE del 15 de julhet de 1964 (af. 6/64). L’apòrt d'aquel arrèst es primordial. En efècte, la Cort consacrèt un principi non contengut dins los tractats comunautaris e pasmenst fondamental perque significa que la primautat beneficia a totas las normas comunautaris e s’exercís al subjècte de totas las normas nacionalas.
La Cort deduguèt d'aquel principi d’un rasonament repausant sus tres arguments: L’aplicabilitat imediata (es a dire lo fach que lo drech comunautari s’intègra de plan drech e coma es dins l’òrdre juridic intèrne dels Estats membres) coma l’aplicabilitat dirècta ou efècte dirècte (es a dire lo fach que lo drech comunautari creat dins lo patrimòni dels particulars dels drechs que las jurisdiccions nacionalas devon salvagardar) seriá sens efècte s'un Estat poiriá s’i sostraire en adoptant un acte legislatiu opausat als tèxtes comunautaris. lo sistèma comunautari es basat sus un principi de partatge de las competéncias entre la CE e los Estats membres. De biais que se los Estats poirián adoptar de tèxtes intèrnes contraris al drech comunautari, e los far primar, aquò tornariá a negar las partatges de competéncias qu’an sobeiranament acceptat. se cada Estat poiriá rebutar l’aplicacion de normas del drech comunautari per l’adopcion de normas intèrnes, aquò dantjariá l’indispensabla uniformitat d’aplicacion del drech comunautari.
La primautat es atal una « condicion existenciala » (P. Pescatore) del drech comunautari que pòt pas existir coma drech sonque a condicion de poder pas èsser mes en escaç pel drech dels Estats membres.
Pasmens, nombre d’Estats membres refusan a adoptar la tèsi desvolopada per la Cort. França, entre autres, considèra que la Constitucion es la norma suprèma e doncas superiora al drech comunautari. L’afrontament entre corts constitucionalas nacionalas e CJCE coneguèt doas estapas: la primièra dins los ans 1970 al subjècte de la proteccion dels drechs fondamentals la segonda encara d'actualitat sus la question de la sobeiranetat
L’efècte dirècte de qualques normas europèas Se dich qu'una norma europèa, per exemple un reglament o una directiva, a un « efècte dirècte » quand es dirèctament invocable per un particular a l'occasion d'un litigi. L'efècte dirècte es « vertical » quand lo particular pòt utilizar aquela norma contra un Estat. Es « orizontal » se lo particular pòt se ne prevaler contra un autre particular.
Lo principi d'aplicabilitat dirècte es afirmat dins la jurisprudéncia comunautària dins l'arrèst "Van Gend en Loos c/ administracion fiscala neerlandesa" del 5/02/1963. I es afirmat qu'un ciutadan pòt invocar une norma communautària dins un litigi l'oposant a la seuna Administracion. En l'espècia, s'agissiá de la part d'un transportaire de contestar dels drechs de doana qu'avián estat mantenguts per l'Administracion neerlandesa alara que l'article 12 del tractat de Roma l'enebiá. Aquel principi es tanben invocable dins un litigi oposant dos particulars (arrèst Defrere, 8/04/1976, en l'espècia sus la proïbicion de tota discriminacion entre trabalhadors feminins e masculins).
Se las normas europèas benefician totas de la primautat del drech comunautari, son pas totas d'efècte dirècte. D'un biais general, la Cort de Justícia Europèa examina lo contengut de l'acte. S'una disposicion es sufisentament precisa e incondicionala, pòt èsser invocada pels particulars. La Cort de justícia indica tradicionalament que cal considerar « l'esperit, l'economia e lis tèrmes » de cada disposicion. Qualques elements d'aquel regime dependon pasmens de la denominacion de l'acte: reglament, directiva, acòrdi internacional conclutz per la Comunautat.
Lo principi de l'efècte dirècte, de contunh met en avant per la Cort de justícia, contribuiguèt a assegurar l'efectivitat del drech comunautari.
Lo principi de l’efècte dirècte