Las manhòlias forman un genre de plantas de flors, de la familha de las manholiacèas, que compren gaireben cent dètz espècias, subretot d'arbres e d'arbrilhons, de las regions temperadas caudas. Lo mot manhòlia ven d'un omenatge al botanista occitan Pèire Manhòl (1638-1715). En latin scientific se ditz «magnolia».
Las manhòlias apareguèron abans los coleoptèrs. Las flors son fachas per encoratjar la pollinizacion pels insèctes. Per evitar los damatges causats pels coleoptèrs pollinizaires, los carpèls de las flors de manhòlia son plan fòrts. Los especimens fossilizats de Magnolia acuminata datan de 20 milions d'ans e d'especimens apertenent a la familha de las manholiacèas an 95 milions d'ans. Un autre aspècte primitiu de las manhòlias es lor abséncia de sepals o de petals distints.
Las manhòlias an un espandiment natural discontinú, amb un centre principal a l'èst e al sud d'Asia e un centre segondari dins l'èst de l'America del Nòrd, en America Centrala, a las Antilhas e, per qualques espècias, en America del Sud.
Etimologia Aquel genre es nomenat «Magnolia» en latin scientific: lo tèrme ven del fraire Charles Plumier (1646-1704), en onor del sabent occitan Pèire Manhòl (1638-1715), mètge e botanista, director del Jardin de las Plantas de Montpelhièr. Una autra ipotèsiPaul Mazliak, La Biologie au siècle des Lumières, Vuibert/Adapt, Paris, 2006 (chapitre 5, page 142) seriá que lo quite Carl von Linné auriá creat lo mot «Magnolia», tanben dedicat a Pèire Manhòl, en relacion amb lo seu concèpte de familha, utilizat dins la classificacion botanica.
Caracteristicas principalas
Son d'arbres o d'arbrilhons, amb de fuèlhas mai sovent grandas, altèrnas, ovalas o ellipticas, caducas o persistentas, mai sovent coriàcias.
Las flors son solitàrias, grandas, fòrça dacorativas, sovent quilhadas, en forma de copa. Lo perigòn es format de sièis a nòu petals petaloïdes (petals e sepals indiferenciats) de color clara, blanc rosat o jaune clar. Las etaminas, nombrosas, son lamellàrias. Los carpèls son dispausats en pinha sul receptacle. Pels botanistas, es una flor primitiva.
La florida apareis mai sovent aprèp quinze a trenta ans. Los fruches, en forma de pinha, son de deïscéncia longitudinala. Se compausan d'un ensems de folliculas (fruch sec derivat d'un sol carpèl) e tenon de granas de tegument roge.
Formula florala: 3S + 6nP + nE + (nC)
Espandiment Las manhòlias son originàrias de l'Extrèm Orient (Japon, China), d'Asia Centrala (Imalaia), d'America del Nòrd (sud des Estats Units d'America), e d'America Centrala. Foguèron plan aclimatadas en Euròpa.
Aqueles arbres gausisson de sòls fresques, unifèrs, de pH nèutre. Qualques espècias supòrtan de pH superiors a 7 mas aman pas lo calcari actiu.
Espècias principalas thumb|Manhòlia de Soulange thumb|Manhòlia en flor Arbres Magnolia acuminata Magnolia boliviana Magnolia campbellii Magnolia dawsoniana Magnolia delavayi - Manhòlia de Delavay Magnolia fraseri - Manholièr de Fraser Magnolia grandiflora - Manholièr de grandas flors ou Laurier-tulipier Magnolia kobus Magnolia liliifera (L.) Baill Magnolia liliifera var. liliifera Magnolia liliifera var. obovata (Korth.) Govaerts Magnolia macrophylla - Manholièr de grandas fuèlhas Magnolia obovata Magnolia portoricensis - Manholièr de Puerto Rico Magnolia pyramidata - Manholièr piramidal Magnolia salicifolia - Manholier de fuèlhas de salze Magnolia sargentiana Magnolia splendens - Laurièr manholièr Magnolia sprengeri Magnolia tripetala - Manholier parasol
Arbrilhons thumb|Magnolia stellata Magnolia ashei Magnolia denudata Magnolia liliiflora Desr. - Manhòlia de flors de liris Magnolia sieboldii Magnolia stellata - Manhòlia estelat Magnolia ×soulangeana - Magnolia ×soulangeana ou Manholièr de China, ibrida de Magnolia denudata e de Magnolia liliiflora Magnolia ×soulangeana 'Rustica Rubra' Magnolia virginiana - Manholièr de Virginia Magnolia wilsonii
Utilizacions thumb|Flor de manhòlia Plantas ornementalas
Medecina La manhòlia es febrifuga (M. cambelii), es antiraumatismala e antipaludica (rusca de M.virginiana). Tanben es antifongic gràcias al manholiòl (molecula activa).
Vejatz tanben
Bibliografia
Referéncias
Categoria:Planta medicinala