Lo pebre d'ase, pebre d'ai, la sadrèia, o lo sarrion o la sedriega en gascon (Satureja), es un genre de plantas vivaças aromaticas de la familha de las Lamiacèas, que se trapa per las talvèras mediterranèas.

Existisson doas espècias principalas de pebre d'ase: ambedoas apartenon al genre Satureja e a la familha de las Lamiacèas (labiadas).

la Satureja hortensis L., qu'es una planta annadièra; la Satureja montana L., qu'es un sosarbrilhon.

Son de plantas de climat mediterranèa, originàrias d'una zona inclusissent l'Euròpa mediterranèa (Occitània, Catalonha, Espanha, Itàlia, Balcans), Magrèb, una partida de l'Euròpa centrala (Ucraïna), l'Asia Menora e l'Orient Mejan (Turquia, Siria, Liban, Palestina).

Ambedoas espècias son utilizadas coma plantas aromaticas, condimentàrias e medicinalas.

Ecologia Las espècias de Satureja an coma abitat preferencial de luòcs solelhats de sòls calcaris, leugièrs e plan desaigats.

Los pebre d'ase son las plantas ostessa de las larvas d'espècias de lepidoptèrs (parpalhons de jorn e de nuèch). La tòra de Coleophora bifrondella se noirrís pas que de fuèlhas de Satureja montana.

Cultura Lo pebre d'ase se multiplica per semenason a la prima vèrs la fin d'abril. La butada de las granas pren de sièis a uèit jorns e la reculhida se pòt far dos meses mai tard. S'utiliza tanben lo brocatge semi-erbacèu per lo reproduire.

Utilizacion en cosina Las fuèlhas son utilizadas coma condiment dempuèi l'Antiquitat, a l'encòp per las grasilhadas, las salsas e los legums e coma ajuda a la digestion per contrar los conflaments e gases.

Proprietats medicinalas Las fuèlhas e las cimas floridas son digestivas, estimulantas, antisepticas e antiputridas. Serián tanben vermifugas. Fòrça estudis scientifics foguèron menats dins los ans 1970 e 1980 per una equipa dirigida pel professor Pellecuer, de l'universitat de Montpelhièr, per mostrar l'activitat bactericida e antiparasitària de l'òli essencial de pebre d'ase (Satureja montana L.). Los resultats d'aquels estudis permetèron de classificar l'esséncia d'aquela planta aromatica entre los òlis essencials majors (index aromatic superior a 0,45).

Autras espècias del genre Satureja

Existisson mai de 150 espècias del genre Satureja espandidas dins de regions temperadas del mond, coma dins lo bacin mediterranèu e dins las Andes.

Satureja acropolitana (Halácsy) Greuter & Burdet Satureja acutifolia (Benth.) Briq. Satureja adamovicii ili Satureja aintabensis P. H. Davis Satureja albanica K. Mal'y Satureja altaica Boriss. Satureja amani P. H. Davis Satureja arganietorum Emberger Satureja argentea (Kunth) Briq. Satureja ascendens (Jordan) K. Mal'y Satureja athoa K. Mal'y Satureja atlantica (Ball) Maire Satureja baborensis (Batt.) Briq. Satureja baetica (Boiss. & Heldr.) Pau Satureja barceloi (Willk.) Pau Satureja betulifolia (Boiss. & Balansa) Briq. Satureja biflora (D. Don) Briq. Satureja boissieri Boiss. Satureja boliviana (Benth.) Briq. Satureja borissovae Zein. Satureja brevicalyx Epling Satureja briquetii Maire Satureja brivesii (Batt.) Murb. Satureja bulgarica (Velen.) K. Mal'y Satureja bzybica Woronow Satureja candica Greuter & Burdet Satureja candidissima (Munby) Briq. Satureja carica (P. H. Davis) Greuter & Burdet Satureja chionistrae (Meikle) Greuter & Burdet Satureja cilicica P. H. Davis Satureja clivorum Epling Satureja coerulea Janka Satureja conferta (Cosson) Béguinot & Vacc. Satureja confinis Boriss. Satureja connata Epling Satureja cremnophila (Boiss. & Heldr.) Briq. Satureja cretica (L.) Briq. Satureja cristata (Hampe) Nyman Satureja croatica (Pers.) Briq. Satureja cuneifolia Ten. Satureja cylindrostachys Epling & Játiva Satureja cymuligera (Boiss. & Hausskn.) Briq. Satureja cypria (Kotschy) Prain Satureja dalmatica (Bentham) Nyman Satureja dolichodonta (P. H. Davis) Greuter & Burdet Satureja douglasii (Benth.) Briq. Satureja exigua (Sm.) Holmboe Satureja filiformis Desf. Satureja flabellifolia Epling & Játiva Satureja flacca Náb. Satureja fortii Pamp. Satureja frivaldszkyana (Degen) Briq. Satureja fruticosa (L.) Briq. Satureja fruticulosa (Bertol.) Grande Satureja fukarekii ili Satureja glabrata (H.B.K.) Briq. Satureja graveolens (MB.) Caruel Satureja guamaniensis Mansf. Satureja guichardii Quézel & Zaffran Satureja hellenica Halácsy Satureja heterotricha (Boiss. & Reuter) Greuter & Burdet Satureja hispidula (Boiss. & Reuter) Briq. Satureja hochreutineri Briq. Satureja hortensis L. Satureja horvatii ili Satureja hungarica (Simonkai) Hayek Satureja icarica P. H. Davis Satureja innota (Pau) G. López Satureja inodora Host Satureja insularis Greuter & Burdet Satureja intermedia C.A.Mey. Satureja intricata Lange Satureja jamesonii Briq. Satureja junctionis Epling & Játiva Satureja kitaibelii Heuffel Satureja kochii Greuter & Burdet Satureja libanotica (Boiss.) Briq. Satureja linearifolia (Brullo & Furnari) Greuter Satureja lineata Epling Satureja macrantha C. A. Meyer Satureja macrosiphon (Cosson) Maire Satureja majoranifolia (Miller) K. Mal'y Satureja marginata (Sm.) Greuter & Burdet Satureja maritima (Bentham) Briq. Satureja mathewsii Briq. Satureja mimuloides (Benth.) Briq. Satureja monantha Font Quer Satureja montana L. Satureja multiflora (Ruiz & Pav.) Brizicky Satureja mutabilis Epling Satureja mutica Fisch. & C.A.Mey. Satureja myrtifolia (Boiss. & Hohen.) Greuter & Burdet Satureja nubigena (Kunth) Briq. Satureja nummulariifolia (Boiss.) Briq. Satureja obovata Lag. Satureja orontia K. Mal'y Satureja pallaryi J. Thiébaut Satureja pamphylica (Bentham) Briq. Satureja parnassica Heldr. & Sart. ex Boiss. Satureja parvifolia (Philippi) Epling Satureja peltieri Maire Satureja pilosa Velen. Satureja plicatula Epling Satureja pomelii Briq. Satureja pseudocroatica (ili) Greuter & Burdet Satureja pulchella (H.B.K.) Briq. Satureja pulegium (Rochel) Briq. Satureja revoluta (Ruiz & Pav.) Briq. Satureja rigidula Epling Satureja rouyana Briq. Satureja rumelica Velen. Satureja salzmannii P.W. Ball Satureja sancta Greuter & Burdet Satureja sardoa (Ascherson & Levier) Greuter & Burdet Satureja serbaliana (Danin & Hedge) Greuter & Burdet Satureja sericea (C. Presl ex Benth.) Briq. Satureja sericifolia Epling & Játiva Satureja serpyllifolia (MB.) Briq. Satureja shepardii (Post) Greuter & Burdet Satureja sieheana Greuter & Burdet Satureja sinaica (Bentham) Briq. Satureja sphaciotica (Bentham) Greuter & Burdet Satureja sphenophylla Epling Satureja spicigera (C. Koch) Boiss. Satureja spinosa L. Satureja stachyodes Epling Satureja striata (Ruiz & Pav.) Briq. Satureja suaveolens (Sm.) Watzl-Zeman Satureja subdentata Boiss. Satureja subisodonta (Borbás) Greuter & Burdet Satureja subnuda (Waldst. & Kit.) Dörfler Satureja tauricola (P. H. Davis) Greuter & Burdet Satureja taxifolia (Kunth) Briq. Satureja taygetea (P. H. Davis) Greuter & Burdet Satureja tenella Epling Satureja thymbra L. Satureja thymbrifolia Hedge F & einbrun Satureja tomentosa (Kunth) Briq. Satureja troodi (Post) Holmboe Satureja umbrosa (MB.) Scheele Satureja vana Epling Satureja vardarensis (ili) Greuter & Burdet Satureja vargasii Epling & Mathias Satureja viminea L. Satureja visianii ili Satureja weberbaueri Mansf. Satureja weilleri Maire Satureja wiedemanniana (Avé-Lall.) Velen. Satureja zuvandica D.A.Kapan.

Annèxes

Bibliografia Guide des plantes sauvages comestibles et toxiques, François Couplan Eva Styner, Les guides du naturaliste, éd. Delachaux et Niestlé (ISBN 2-603-00952-4)

Notas e referéncias