vinheta|Mapa de la region.

Petra (de πέτρα petra, « ròca » en grèc ancian ; البتراء Al-Batrāʾ en arab), de son nom semiticChristian Augé et Jean-Marie Dentzer, Pétra, la cité des caravanes, page 114. Reqem o Raqmu (« la Mirgalhada »)La vila seriá estat coneguda en China a partir del sègle II AbC,(en) « The Peoples of the West », de "Weilue/魏略" par Yu Huan/魚豢 - Draft English translation by John E. Hill, 2004, es una ciutat nabatèa preislamica situada al sud de l'actuala Jordania e lo pòl toristic màger del país.

Creada dins l'Antiquitat vèrs la fin del sègle III AbC pels Edomitas, es mai tard ocupada pels Nabatèus que la fan espelir mercé a sa posicion sus la rota de las caravanas transportant l'encens, las espècias e d'autres produchs precioses entre Egipte, Siria, l'Arabia del Sud e la Mediterranèa. Vèrs lo sègle VIII, la modificacion de las rotas comercialas e los tèrratrems provòcan l'abandon progressiu de la vila pels abitants. Petra abriguèt a son apogèa fins a vint e cinc mila abitants. Casent dins l'oblit a l'epòca modèrna, lo site se torna descobrir pel mond occitental l'explorator soís Jean Louis Burckhardt en 1812.

Forças bastits, que las façadas monumentalas directament talhadas dins lo ròc, ne fan un ensems monumental e unic que, dempuèi lo 6 de decembre de 1985, es inscrit sus la lista del patrimòni mondial de l'UNESCO. La zona a l'entorn del site es tanben, dempuèi 1993, un parge nacional arqueologic.

Geografia vinheta|La Khazneh, un dels monuments mai celèbre de Petra.. Petra se situa a mièg camin entre lo gof d'Aqaba e la mar Mòrta a un altitud de 800 à 1 396 mètres al dessús del nivèl de la mar, dins un fons de val de la region montanhòla d'Edòm, a l'èst del val de l'Arabah. Ara lo site de Petra se trapa a près de 200 km al sud de la capitala jordaniana Amman, a gaireben 3 oras de carrièraPatricia Schultz, Les 1000 lieux qu'il faut avoir vus dans sa vie, Paris, Flammarion, 2006, p. 420 et 421..

La situacion de Petra, amagada entre de ròcs de parets escalabroses e provesit en aiga de biais segur ne fa un luòc propici per una ciutat prospèra. Lo luòc es accessible per un caminolet montanhós pel nòrd-oèst o a l'èst per un canhon de gaireben 1,5 quilomètre de long e fins a 200 mètres de prigondor, lo Sîq, l'accès màger, que, a son luòc mai estrech, mesura pas que dos mètres de larg.

La preséncia d'aiga e la seguretat balhada pel site faguèron de Petra un arrèst natural a la crosada de mai d'una rotas de caravas que ligan l'Egipte a Siria e l'Arabia del Sud a la Mediterranèa, cargadas subretot de produchs de luxe (espècias e seda venent d'Índia, evòri venent d'Africa, pèrlas de la Mar Roja e encens del sud d'Arabia). La resina de l'« arbre d'encens » (Boswellia) èra convejada dins tot lo mond antic coma una ofrenda religiosa fòrça preciosa, mas tanben coma medicament.

L'activitat comerciala menda per las caravanas e las taxas percebudas produson de grands ganhs pels Nabatèus. Alara, la vila abriga del sègle V AbC al III un mercat important.

Plan detalhat de la vila centrat|vinheta|Plan detalhat de la vila de Petra, Jordania. Linhas: Camins d'accès Doble carrat: Naut luòc Carrat amb redond central: Fortalesa dels Croisats Carrat barrat: Escavacions

Geologia Coma Petra es una vila troglodita situada al mièg de bauces rocaguts, la pèira es visibla de pertot sul site. Se compausa de gres, ròca detritica eissida de l’agregacion e la cementacion (o diagenèsi) de grans d'arena. S'agís d'una ròca coerentaFrançois Michel, Roches et paysages, reflets de l’histoire de la Terre, Paris, Belin, Orléans, BRGM éditions, 2005, (ISBN 978-2-7011-4081-0), p. 208.. Es organiza en estratas que dona a vegada de declinasons de colors mirgalhadas (anant del jaune al violet en passant pel ròse) renfortis per l'intensitat de la lutz, subretot de vesprePatricia Schultz, Les 1000 lieux qu'il faut avoir vus dans sa vie, Paris, Flammarion, 2006, p. 420 et 421..

Petra es situada dins una region de fòrta sismicitat. Se plaça als tèrmes de doas placas que limpan: la placa d'Arabia e la placa d'Africa. Lo 19 de mai de 363, en 419, 551 e 747, de tèrratrems damatjèron la vila e los monumentsChristian Augé et Jean-Marie Dentzer, Pétra, la cité des caravanes, page 119.,(en) « The Great Earthquake », Petra: Lost City of Stone, American Museum of Natural History.

La jaça freatica d'aiga salada situada jos Petra puja e damatge los monuments a la basa.

A l'entorn de Petra, i a de ròcas contenent de silici, que los Nabatèus an podut traire de las peirièras per far de beton impermeable(en) « The Walk In », nabataea.net.

Aquelas caracteristicas geologicas particularas permetèron als abitants de Petra de s'amagar e de s'aprar de las atacas.

La provision en aiga L'aiga es necessari al desvelopament de las activitats umanas. Las fonts essent pauc abondantas dins la region mièg desrtica, es l'aiga de pluèja, gaireben 150 mm per an (uèi de 50 a 250 mm(en) « The Petra Archeological Park », nabataea.net), qu'assegurava l'essencial dels besonhs. Las fonts solas podavan pas provesir d'aiga sonque per unas familhas. Los Nabatèus bastiguèron un sistèma de presa d'aigas e de redistribucion amb de règlas de despartiment als abitants(en) « Water in the Desert », Petra: Lost City of Stone, American Museum of Natural History.

Petra, situada dins una conca, podava prene las aiga pluvencas d'un bacin de 92 km2 mercé a la relativa impermeabilitat de las ròcasChristian Augé et Jean-Marie Dentzer, Pétra, la cité des caravanes, pages 60, 61 et 62.. Aquela permeabilitat floaca del sol fasiá pasmens problèmas, coma lo desencadenament d'aigadas sasonièras (ivèrn e prima) fòrça poderosas e donc destructriças dels oèds (coma aquel de Mossa). En efièch, fins a que siá desviat al sègle XX, lo riu de l'oèd Mossa (« rui de Moïses ») que raja dempuèis la fon d'Aïn Mossa (« font de Moïses ») dins lo Sîq fins al vilatge de Gaia èra a l'origina de las aigadas murtrièras coma en 1963 que 24 toristes franceses moriguèron nogats, preses dins una èrsa monstruosaChristian Augé et Jean-Marie Dentzer, Pétra, la cité des caravanes, pages 60, 61 et 62.. Tanben existís un « pichon Sîq » que jonh lo Sîq màger près de las tombas reialas(en) « The Small Siq », nabataea.net.

Al sègle I, Estrabon dirà que los abitants de Petra « an de fonts en abondéncia, que siá per d'utlizacions domesticas o per asagar lors jardins ». esquèrra|vinheta|Los dos aquaductes escavats dins las parets del Sîq per far caminar l'aiga. D'installacions de culhida e de distribucion d'aiga destinadas a servar e menar l'aiga passent lo relèu bauçós son encara visibles uèi, coma per exemple las cinc paissièras idraulicas e de sèrvas descbèrtasChristian Augé et Jean-Marie Dentzer, Pétra, la cité des caravanes, pages 60, 61 et 62.. Tanben existissiá un grand malhum de cistèrnas sosteranha. Al nòrd-èst e sud-èst de Petra, las aigas del Sîq rajavan dins dos aquaductes, una galariá obèrta (reculhant las aigas regolant de las parets) talhada dins lo ròc e cobèrta de gip impermeable, una autra cobèrta en penjal doç realizat amb de tudèls en tèrra cuècha o en ceramica,Christian Augé et Jean-Marie Dentzer, Pétra, la cité des caravanes, pages 60, 61 et 62.. Las aigas pluvencas progissent lo primièr aquaducte, l'Aïn Mossa lo segondFabianis, page 178, las 200 cisternas (que mai d'una sul mont Umm al-Beira, o « Maire de las cisternas(en) « Um al Beira », nabataea.net »), fòrça sèrvas e un nymphaeum, o font publica. Un malhum de mai gros debit permetava tanben de prene l'aiga de font mai alinhada e d'alimentar de quartièrs nautsChristian Augé et Jean-Marie Dentzer, Pétra, la cité des caravanes, pages 60, 61 et 62.. Aqueles malhums menavan gaireben 40 millions de litres d'aiga per jorn a Petra.

Lo sistèma de distribucion d'aiga foguèt comparat amb aquel de Roma a la meteissa epòca, qu'èra tanben fòrça avançat, pasmens se la talha d'ambedos ciutats èra plan diferent, Roma essent fòrça mai poblada. Mas èra plan sufisent per cobrir los besonhs de la ciutat(en) [PDF] Petra Water Systems, de C.R. Ortloff, cité dans « Water Works », nabataea.net.

Lo resultat d'aquela mestresa de l'aiga èra, a l'epòca, la creacion d'un vertadièr oasi artificial. Sols de restes d'aquelas installacions son encara visibles.

L'agricultura e l'elevatge Quand la vila èra en plan vam, l'aiga servissiá subretot a la consomacion dels abitants e del bestial e tanben, dins una fasa mai tardièra, a l'asagatge ortalencChristian Augé et Jean-Marie Dentzer, Pétra, la cité des caravanes, pages 63, 64 et 65..

De cerealas, coma l'òrdi o lo blat, d'arbres fruchièrs e de vinhas èran de segur cultivadas a Petra. De truèlhs cavats dins de ròcs foguèron trobats, datant benlèu del periòde de dominacion romana qu'aviá donat al vin una granda importançaChristian Augé et Jean-Marie Dentzer, Pétra, la cité des caravanes, pages 63, 64 et 65..

Ara, d'amenatjaments agricòls son visibles a l'entorn del site coma de culturas sus de laissas dins lo sector de Zurrabeh, creats per lutar contre l'erosion dels sols e obtenir de rendements mai nauts. Dempuèi l'abandon del site, lo manca d'entreten dels amenatjaments idraulics menèt a la destruccion de fòrça paissièras; sols unes restes son encara visibles, coma un obratge dedicat a la distribucion de l'aiga dins lo luòc dich dels « òrts romansChristian Augé et Jean-Marie Dentzer, Pétra, la cité des caravanes, pages 63, 64 et 65. ».

Ara, de tropèls de cabras negras son tanben visiblas a l'ntorn del site de Petra. Lor domesticacion es provada dempuèi lo NeoliticChristian Augé et Jean-Marie Dentzer, Pétra, la cité des caravanes, pages 63, 64 et 65..

Clima

Istòria L'istòria de Petra es longa, son val essent fòrça apreciat per sa facilitat de defensa. Pasmens, los primièrs abitants èran nomads, existisson de traças materialas de las abitacions sonque a partir de l'epòca nabatèa, qu'aquela civilizacion bastiguèt fòrça construit e i demorèt lo mai de temps. abandonat, alara existís pauc de fonts evocant aquel epòca, çò que fa malaisit la reconstitucion de l'istòria de la vila sus un periòde long. Après la redecobèrta de la vila per Jean Louis Burckhardt en 1812, foguèron trobats d'ecrichs de l'Antiquitat de fòrça fonts evocant l'istòria de Petra. centrat|vinheta|Vista panoramica del Naut-luòc du Sacrifici sus la vilaasse de Pétra.

Neolitic De decobertas sul site de Beidha, a unes quilomètres de Petra, mostrèron l'existéncia d'installacions sedentàrias datant d'un periòde estimat entre 10000 e 8000 AbCChristian Augé et Jean-Marie Dentzer, Pétra, la cité des caravanes, page 118.. L'establiment mai ancian trobat dins la quita Petra data de l'edat du fèrreValeria Manferto de Fabianis et Fabio Bourbon (traduction d'Étienne Schelstraete) ; Splendeurs des civilisations perdues : Les plus beaux sites archéologiques ; Éditions Gründ, Paris, 1998 ; (ISBN 978-2-7000-2139-4)..

Antiquitat

Periòde edomita

Segon Léon de Laborde, las primièras traças d'installacions sedentàrias edomitas sul site de Petra ven de la fin del sègle VIII AbC e del VII AbC. Aquel pòble domina alara tota la regionChristian Augé et Jean-Marie Dentzer, Pétra, la cité des caravanes, page 118.. Los Edomitas causisson de s'installar suls puèges pròches de Petra, coma Umm al-Beira (« Maira de las cistèrnas », que n'èra mai d'una al suc) puslèu que sul site ocupat mai tard pels Nabatèus. Pas bons bastissèires, son pasmens reputats per terralhaHistoire et culture, fr.visitjordan.com.

Se serián oposats, segon la Bíblia, al passatge de Moïses pendent l'Exòde, car de descendents d'Esaü, fraires enemics dels Ebrieus. Per localizar les estapas de l'Exòde, Laborde e totes los diferents explorators donèron de noms biblics als diferents luòcs: Wadi Moussa « riu de Moïses », Khazne al-Firaun « tresaur del Faraon »…