Gabrièl Azaís (Besièrs, Erau, 1805-1888) foguèt un jurista e felibre lengadocian, majoral del Felibritge en 1876. Es considerat coma un contributor màger de la renaissença d’òc. Escriguèt tanben jos lo nom de Rambaudhttps://vidas.occitanica.eu/items/show/2085.
Filh de Jacques Azaïs (1778-1859) e de Marie-Claire Mandeville (1781-1862)https://man8rove.com/en/profile/nuhli9mss-eulalie-azaishttps://cths.fr/an/savant.php?id=6024, Gabrièl Azaís nais a Besièrs lo primièr de mai de 1805. Son paire lo manda a Paris per far d’estudis al Collègi Enric IV. A coma condiscípol lo paleograf Natalis de Wailly que gardèt una longa amistat amb elhttps://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k486528n/texteBrut. Acabats sos estudis de Drech, torna en Lengadòc coma avocat al tribunal de Besièrs puèi en 1827 coma jutge-auditorhttps://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k486520m/f144.item. Del temps de la crisi politica de 1830, arrèsta sa carrièra de magistrat e se retira dins son domeni de Clairac prèp de Besièrs per i menar sos afars de proprietari agricòla. Se dedica tanben a l’estudi de l’Istòria de Besièrs e de la literatura medievala, de la lenga occitana e de sa lexicografia, e se vòda a l’escritura d’òbras literàrias.
A partir de 1830 s’espandís en França lo movement romantic mas Gabrièl Azaís se dedica a l’escritura de sas primièras poesias en occitan, demorant en defòra del Romantisme coma la màger part de la literatura d'òc del s. XIXhttps://www.persee.fr/doc/anami_0003-4398_1889_num_1_1_1883. Las lecturas que Jansemin fa en aquel moment dins sas viradas poeticas dins Lengadòc son una font d’inspiracion per el.
Al castèl de Clairac, pendent « las Vesprados » i se legissián de tèxtes e de poesias en familha e entre amics pendent las longas vespradas d’ivèrnhttps://tolosana.univ-toulouse.fr/fr/notice/006069339.
Per noirir sa recerca e son trabalh, escota e obsèrva sos obrièrs agricòlas dins lor parlar quotidian mas estúdia tanben la lenga medievala dins las òbras dels Trobadors.
En 1836, es membre de la Société archéologique, scientifique et littéraire de Béziers. Ne ven secretari en 1860https://sasl-beziers.fr/azais-gabriel/, a la mòrt de son paire, Jacques Azaïs qu’èra a l’origina de sa fondacion en 1834. Aquela societat faguèt tre la debuta una plaça granda a la lenga e a l’escritura occitanas, especialament dins sos concorses annualshttps://www.etudesheraultaises.fr/publi/la-maintenance-felibreenne-du-languedoc-presentation-historique/. Gabrièl Azaís contunharà tota sa vida l’òbra de son paire.
Es eligit majoral del Felibritge en 1876https://ia804501.us.archive.org/3/items/catalogueflibr00lefuoft/catalogueflibr00lefuoft.pdf a la Santa Estela d'Avinhon.
Gabrièl Azaís a pressentit la necessitat d’una grafia uniformizada. Es considerat coma un precursor dins l’estudi de las lengas romanicas e sa contribucion a la lexicografia demòra remarcabla.
Es mòrt lo 14 de febrièr de 1888 a Besièrs.
Òbras màgers e contribucions
Les troubadours de Béziers (1859) : notícias de l’istòria literària de Besièrs a l’Edat Mejana. Vesprados de Clairac (1874) : volum de poesia. Dictionnaire des idiomes romans du Midi de la France comprenant les dialectes du Haut et du Bas-Languedoc, de la Provence, de la Gascogne, du Béarn, du Querci, du Rouergue, du Limousin, Du Bas-Limousin, du Dauphiné en 3 volums (1863) : aquel diccionari foguèt una sorsa d’informacions per Frederic Mistral per Lou Tresor dóu Felibrige que conten prèp de 300 citacions sieunas. Breviari d’Amor (1862 e 1882) : òbra de mai de 34 000 vèrses del trobador besierenc Matfre Ermengaud, del sègle XIII. A sa publicacion, lo Breviari d’Amor es aculhit amb grand entosiasme per los especialistas de las lengas romanicas en França mas tanben en Alemanha e en Finlàndia.
Referéncias
Òbras
Dictionnaire des idiomes romans du midi de la France, 3 vol. Avinhon, Seguin – París, Maisonneuve – Montpelhièr, Société des langues romanes, 1877-1881. Dictionnaire des idiomes languedociens, étymologique, comparatif et technologique. Besièrs, A-Carpa. J. Delpech, 1863. Les troubadours de Béziers, Besièrs, A. Malinas, 1869 . Lou breviari d’amor de Matfre Ermengaud, Besièrs, G.A., Delpech, 1862 e 1882. Vincent de Bataille-Furé, poète béarnais. Montpelhièr, Hamelin, 1873. Amfos de Balbaste, poèma. Montpelhièr, Hamelin, 1881. Bèrses patoises de Béziers. Besièrs, 1867. Las vesprados de Clairac. Avinhon, Roumanille, 1874. Lou Reprin, contes fablos, brindes e sounets, Avinhon, Roumanille, 1884. Bèrses de tres nuenços, Besièrs, Granier, 1839. Bèrses patoises de Jacques Azaïs, Besièrs, G.A, 1842. Lou pastre d’Oulargues, contes, Montpelhièr, Grellier, 1884.
Ligams extèrnes https://occitanica.eu/items/show/16066
https://data.bnf.fr/fr/see_all_activities/11889723/page1
https://gallica.bnf.fr/services/engine/search/sru?operation=searchRetrieve&version=1.2&query=%28%28dc.creator%20all%20%22Aza%C3%AFs%2C%20Gabriel%22%
https://www.sudoc.abes.fr/cbs/DB=2.1//SRCH?IKT=12&TRM=106538624
https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10523692?q=azais&page=12,13
https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb11645056?q=azais&page=2,3
Categoria:Escrivan lengadocian Categoria:Naissença en 1805 Categoria:Naissença a Besièrs Categoria:Decès a Besièrs Categoria:Decès en 1888 Categoria:Majorau dau Felibritge