Lo canton de Fronçac es una anciana division administrativa de Guiana, en Bordalés, situada dins l'arrondiment de Liborna, lo departament de Gironda e la region d'Aquitània, adara de Novèla Aquitània. 2 comunas, Périssac e Saint-Genès-de-Fronsac, son dempuèi 2015 dens lo canton deu Nòrd-Gironda (burèu centralizator Sent Andreus de Cubzac), las autas 16 comunas son dens lo canton deu Libornés-Fronçadés (burèu centralizator Liborna). La lenga autoctòna es, d'una part, l'occitan gascon, dens sa varianta bordalesa e, d'auta part, lo gavai https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5725104s/f138.item , p. 570-573. Totas las comunas son de la Comunautat de comunas deu Fronçadés.
Composicion NomCòdi INSEEParlar en 1875Superficia (km²)Populacion Densitat (ab/km²)Canton 2015Ascas33016gascon, parlar « cubzagués » e fronçadés occidentau6,28 () deu Libornés-FronçadésCadilhac de Fronçadés33082gascon, parlar « cubzagués » e fronçadés occidentau3,81 () deu Libornés-FronçadésFronçac33174gascon, parlar libornés15,29 () deu Libornés-FronçadésGalgon33179gavai en granda majoritat15,18 () deu Libornés-FronçadésLa Landa de Fronçac33219 gascon, parlar « cubzagués » e fronçadés occidentau8,53 () deu Libornés-FronçadésLugon e l'Isla deu Carnèir33259gascon10,94 () deu Libornés-FronçadésMolhac33295gascon, parlar « cubzagués » e fronçadés occidentau, meitadèirs e vailets gavais1,87 () deu Libornés-FronçadésPérissac33317gavai12,16 () deu Nòrd-GirondaLa Ribèira33356gascon, parlar libornés3,22 () deu Libornés-FronçadésSelhans33364gascon, parlar libornés6,22 () deu Libornés-FronçadésSent Anhan33365gascon, parlar libornés2,75 () deu Libornés-FronçadésSaint-Genès-de-Fronsac33407gavai6,96 () deu Nòrd-GirondaSent German de la Ribèira33414gascon4,28 () deu Libornés-FronçadésSent Miquèu de Fronsac33451gascon, parlar libornés5,49 () deu Libornés-FronçadésSent Roman33470gascon, parlar « cubzagués » e fronçadés occidentau7,82 () deu Libornés-FronçadésTarnés33524gascon, parlar « cubzagués » e fronçadés occidentau1,45 () deu Libornés-FronçadésVairac33542 granda majoritat gascona, parlar « cubzagués » e fronçadés occidentau8,59 () deu Libornés-FronçadésVilagoja33548gascon, parlar libornés13,84 () deu Libornés-Fronçadés
Istòria En 1790, creèren dus cantons, lo de Fronçac e lo de Galgon. En 1801, suprimiren lo canton de Galgon http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=15005. A la refòrma cantonala de 2014, aplicada a las eleccions de 2015, suprimiren lo canton de Fronçac.
Lenga Segon l'enquèsta de Tortolon e Bringuièr (1873-1875), lo gavai èra parlat au nòrd dens tres comunas e dens quauques vilatges a l'entorn, shens comptar una penetracion de vailets e meitadèirs. Lo gascon es de tipe bordalés, emb duas variantas. La prumèira es lo tipe « cubzagués » e fronçadés occidentau, parlat a l'èst deu borqués, entre Pujarn e Vairac, la segonda es lo libornés e comença a Vilagoja. Lo gascon « cubzagués » e fronçadés occidentau se diferencia deu borqués per la prononciacion de j : lo jourt e pas l'iourt o lo iourt (lo jorn), caractèr progressiu, puei que Vilagoja, pus a l'èst enquèra, se ditz Bilegou-ie; per la conservacion de u : dou hut e pas dou heut (deu huc); de contraccions coma saous dit e pas sus leus dit (sus + los + dits); la conservacion de la nasala dens la tresena persona deu plurau ; bÉnon o bÉnoun e pas bÉnou (venon, venen). Lo libornés se diferencia per l'abséncia de prononciacion de h : fille e pas hille (filha, hilha), fut e pas hut (huc = huec, fòc); per mèi d'usatge deu diftongue óou : deu se ditz dóou [dɔw] e pas dou [du] .
Nòtas