thumb|right|Esquèma de la molecula de dioxid de soupre.
Lo dioxid de soupre (var. dioxid de sofre) ò anidrid sulfurós es un compausat quimic de formula generala SO2. Dins lei condicions normalas de pression e de temperatura, es un gas incolòr, dens e toxic que son inalacion es irritanta. Es soluble dins l'aiga e dins fòrça solvents usuaus (alcòl, etèr, etc.). Es liberat dins l'atmosfèra terrèstra per lei volcans, per la combustion de combustibles fossils e per divèrsei procès industriaus. Es ansin un element major de la pollucion atmosferica e son oxidacion, favorizada per de catalisaires coma lo dioxid d'azòt NO2, entraïna la formacion de trioxid de soupre SO3 e d'acid sulfuric H2SO4. Pasmens, lo dioxid de soupre es egalament un produch amb d'aplicacions multiplas coma desinfectant, antiseptic, antibacterian, gas refrigerant, gas catalisaire dins lo procès Ashland e conservator de produchs alimentaris (en particular dins lo vin)(fr) INRS, « Dioxyde de soufre - Fiche toxicologique n°41 », consultada lo 23 de febrier de 2024, ..
Preparacion
Plusors procès e metòdes permèton de produrre de dioxid de soupre a partir de soupre ò de divèrsei compausats souprats : per combustion dau soupre elementari : S (s) + O2 (g) → SO2 (g) per combustion de sulfur d'idrogèn ò de compausats organosouprats : 2 H2S (g) + 3 O2 (g) → 2 H2O (l) + 2 SO2 (g) per grilhatge de mineraus souprats coma la pirita, l'esfalerita ò lo cinabri : 4 FeS2 (s) + 11 O2 (g) → 2 Fe2O3 (s) + 8 SO2 (g) 2 ZnS (s) + 3 O2 (g) → 2 ZnO (s) + 2 SO2 (g) HgS (s) + O2 (g) → Hg (g) + SO2 (g) coma produch residuau de la fabricacion de ciment : 2 CaSO4 (s) + 2 SiO2 (s) + C (s) → 2 CaSiO3 (s) + 2 SO2 (g) + CO2 (g) per accion de l'acid sulfuric caud sus la limalha de coire : Cu (s) + 2 H2SO4 (l) → CuSO4 (s) + SO2 (g) + 2 H2O (l)
Toxicitat
La toxicitat aguda dau dioxid soupre pren generalament la forma d'una irritacion dau sistèma respiratòri. Aqueleis efiechs aparéisson a de concentracions relativament feblas (0,2 ppm/ 1h en lo cobai), mai son limit de deteccion per l'odorat uman es relativament bas (1,1 ppm), çò que permet sovent una deteccion precòça. La concentracion letala es de ppm/ 4h en la rata e en ppm/ 4h en lo rat. Una intoxicacion cronica presenta de simptòmas similars a una bronquiti. Pasmens, leis efiechs cronicas necessitan una certana concentracion (au mens 5 ppm durant de setmanas) per aparéisser. Enfin, segon lei donadas disponiblas en 2024, lo dioxid de soupre a pas d'efiechs cancerigèns, mutagèns ò reprotoxics. Pasmens, podriá aumentar leis efiechs cancerigèns deis idrocarburs aromatics policiclics.
Annèxas
Liames intèrnes Acid sulfuric. Dioxid de soupre en enologia. Plueja acida. Pollucion atmosferica. Soupre. Trioxid de soupre.
Bibliografia
(fr) INRS, « Dioxyde de soufre - Fiche toxicologique n°41 », consultada lo 23 de febrier de 2024, . (fr) INRS, « Acide sulfurique - Fiche toxicologique n°30 », consultada lo 23 de febrier de 2024.
Nòtas e referéncias