Elisabeth DodeL'escrivana assumissiá exactament aqueste nom, Elisabeth Dode, amb la meteissa forma escricha en occitan e en francés. Es ben lo nom qu'apareis sus sei libres en occitan. D'erudits coma P. Rostanh e Michèu Courty prepausan un nom occitanizat, «Eisabèu Dode», mai sembla que l'interessada utilizava pas aquela forma. (Nimes 1868, Nimes 1927) es una escrivana occitana de Nimes, dei confinhas de Provença e Lengadòc.
Elisabeth Dode fa partida d'aquelei «bèleis endormidas» que, segur, foguèron conegudas e reconegudas per lo mèstre Frederic Mistral mai que son —en particular Dode— tombadas dins un oblit abissau. Per astre, au sègle 21, d'especialistas de la literatura occitana redescobrisson la valor d'aquela femna de letras.
E pasmens Dode escriguèt pron per recebre un vintenat de prèmis pendent sa vida, per èsser correspondenta a l'Acadèmia de Nimes, per escambiar de letras amb Frederic Mistral e per encoratjar de poètas joines.
Son òbra, essencialament postuma a una excepcion près, se compausa de:
L'òbra de Mistral [L'obro de Mistral] (1930) Memòrias e racòntes d'un enfant [Memòri e raconte d'un enfant] (1931) Pantais provençau: ai Santas de la Mar en Camarga [Pantai prouvençau: i Santo de la Mar en Camargo] (1923), editat mentre que viviá. Una adaptacion per lo teatre d'una òbra de Charlon Rieu, Margarida dau Destet [Margarido dóu Destet] (1966), drama en 4 actes. De poèmas nombrós publicats dins l'Armanac Provençau [l'Armana Prouvençau] Viva Provença [Vivo Prouvènço] Le Journal du Midi lo Gau [lou Gau], lo Cacalacà [lou Calalaca] La nouvelle revue du Midi lo Rampèu [lou Rampèu] leis Annalas [lis Annalo]...
Sei poèmas son pas estats rassemblats dins ges d'antologia e es dificil e i accedir.
Foguèt felibressa, apassionada per la lenga e per la causa que defendèt. Frederic Mistral foguèt son mèstre coma ne testimònia lo títol eponim de son òbra biografica. En 1920 escriguèt de tèxts per collectar de fons en relacion amb la guèrra e per sostraire lei soudats.
De sa vida se coneis quasi ren e sembla que i aviá ges de retrach ni de fòto d'ela. Es una enigma vertadiera.
Ça que la, lei tèmas de seis escrichs nos en desvelan d'aspèctes.
Ansin, dins Pantais provençau, met en scèna un rassemblament de sants, de personalitats literàrias e istoricas que leis imagina mentre qu'es dins la Glèisa dei Santei Marias de la Mar. En fasent ansin, repren un tèma car per fòrça escrivans provençaus per fin d'exprimir un messatge de patz e d'amor sus un fons de nostalgia de çò que foguèt la Provença sobeirana.
Aquela nostalgia se retròba dins tota son òbra en pròsa e en vèrs, per exemple dins sei poèmas Remembrança [Remembranço], La Torre Manha [La Tourre-Magno], Lo castèu dau passat [Lou castèu dóu passat].
Rend omenatge a Nimes lo benaimat mai tanben ai païsans dins sa Cançon dei blats [Cansoun di blat], e mai a la natura que sei sasons son associadas ais òbras dei tèrras. Sovent, una emocion intensa mesclada de dolor s'exprimís envèrs aquelei que se son taisats, per exemple dins La mòrt de la maire de Mirèlha [La mort de la maire de Mirèio]. Tanben descriu leis eveniments tragics de la vida vidanta dins L'inondacion [L'inoundacioun]. Mai subretot se sent lo desespèr prefond d'aquela femna que, après conéisser una enfança aürosa, aimada e acoconada, passèt a la dolor intensa, un an abans sa mòrt.Siáu la chata sensa belor
E jamai degun me convida...
Siáu la chata sensa amor...
E lo segren me desconsòla!...[Siéu la chato sènso belour
E jamai degun me counvido...
Siéu la chato sènso amour...
E lou segren me descounsolo!...]Se saupriá pas clavar aquesta evocacion rapida sens mençonar Racòntes e memòrias d'un enfant [Raconte e memòri d'un enfant] qu'es a l'encòp lo testimoniatge de sa vida, mai tanben un document istoric dieumercé leis eveniments narrats dau temps de sei grands. E mai es un document sociologic bòrd que s'assistís au passatge d'un sègle a un autre e d'una vida tradicionala a una autra que la tecnica i borrola lo biais de viure deis aujòus.
Bibliografia
Anastàsia CHOPPLET, 2026, «Les Belles Endormies, les écrivaines provençales au XIXe siècle: Elisabeth Dode»
Nòtas e referéncias