Ignassi Ìsler (Ignazio Isler) a l'é stàit un poeta motobin amportant ant ël Set-sent piemontèis. Biografìa A l'era nassù a Turin ant ël 1699 e a l'é mòrt al convent ëd Santa Marìa dle Grassie a la Crosëtta (che antlora a l'era na borgià fòra 'd sinta, un-a dle pì pòvre dla sità), anté ch'a l'era parco, ël 7 aost 1788. Coste dàite ëd nàssita e mòrt a son nen sigure, ma a son cole ch'as peulo deduve da dle nòte a doi manuscrit ëd soe canson ch'a fan part dël fond Patetta goernà a la Biblioteca apostòlica vatican-a ëd Roma.
Ìsler a l'era ëd l'órdin dij Trinitari caussà. Sò géner caraterìstich a l'era ël tòni.
Euvre A l'é l'autor ëd pì che 50 canson an piemontèis mèj conossùe com tòni. Ij tìtoj ëd chèich canson: I La biondin-a dël giardiné (1730) doi vers:
ch'a l'ha 'd manere e tut ël deuit ch'a l'ha un borich a plé ij bëscheuit II A j'é un partì ch'l'é bel As parla ëd na bruta tòta. III Mi povrin-a ch'i son dësgrassià As parla ëd na fomna nen contenta dl'òm. IV Che cagnin-a, che disperassion! (1742) L'achit dël tòni:
Che cagnin-a, che disperassion! Sì sì dime pure ch'i son un tavan, Sensa ch'i giure La gent a crëdran.
... V Col famos pais 'd cocagna (1734) L'achit dël tòni:
Col famos pais 'd cocagna A l'é peui un bon pais; Gnun lavora la campagna, Pur a smija un paradis. Lì, chi veul fé 'l gargh, lo fassa, J'é pa gnun ch'a l'ambarassa.
... VI Matrimoni dla fija 'd Martin Potagi (1736) L'achit dël tòni:
J'é la fija 'd Martin Potagi Desgagià com un pajé, L'ha stant agn e davantagi S'é vojusse marié.
... IX Aspeta, Bërtromé (1738) L'achit dël tòni:
Aspeta, Bërtromé, Còs has-to pensà 'd fé 'D volèime pianté lì? Nò nò, mè corin bel, Achieta tò server, 'T avras pa për chiteme Un cheur così crudel?
... XI Orsù, voi àitri tuti dla brigada (1738) L'achit dël tòni:
Orsù, voi àitri tuti dla brigada, Guardé la pòvra doja a sté dë bada. È-lo pa na vërgògna, a divlo an rima, Ch'i në fase tuti sì pòca stima?
... XIV Testament ëd Gelofrada (1742) L'achit dël tòni:
Che bela trastulada, Sentila atentament; Lucressia Gelofrada L'ha fàit sò testament; Durvì pur bin j'orije, Scoté ste drolarìe, Son còse tant da rije Da feve tombé ij dent.
... XV L'ha na gòj barba Giròni (1742) L'achit dël tòni. Da noté ij passà lontan: s-ciancher e drochero.
L'ha na gòj barba Giròni Ch'a fà 'd sàut com un cravieul: Sui trant agn 'd sò matrimòni Finalment a l'ha avù un fieul.
Për piasì ch'lo-lì ha faje (Fur da rije da crëpé) An sautand s-ciancher le braje, Ch'a-j drochero giù sui pé.
... XVI Matrimòni dle fije ëd Gelofrada (1743) L'achit dël tòni:
Scoté, se pur v'agrada, Sta bela novità: Le fije 'd Gelofrada Son tute arcapità. Sotrà ch'a fur la mare, S'é manegià 'l pastiss Tra amis e tra compare Për deje dun-a ardriss.
... XVIII Chi stà amis con le fumele (1744) L'achit dël tòni:
Chi stà amis con le fumele, N'avrà mai sò cheur content; A son tute tante vele, Ch'a van secondand ij vent.
Seve nen ch'a son 'd volpasse E 'd serpent stromà ant ij fior? I starì sempre ant le strasse An fërtandve ansem a lor.
... XIX Nòre e madòne (1745) L'achit dël tòni:
Dì ampò voi àitri nòne, Rupìe fin sul nas: Tra nòre e tra madòne S'a-i é mai stàit la pas. Dì franch, e nen da farde, Viré pa la frità, Ch'i passe për busiarde S'i neghe sta vrità.
... XXIII Moleta (1748) Chèich vers dël tòni: con la mia mòla i vad vagnandme con pòch stent sovens quàich parpaiòla XXIV Moleta - sconda part (1748) A l'é la sconda part dël tòni an sël Moleta. XXV Testament ëd Giaco Truss (1748) A l'é na canson vinòira bin conossùa. XXXI Feramiù (1752) Chèich vers dël tòni: i na treuvo con stent e particolarment an testa dle fumele XXXIII Com Giaco Truss l'ha dame Chèich vers dël tòni: Carieve mai 'd fumele, né fomne né matòte, andand a le gargòte, ché a son mach d'ambarass: XXXIV tòni XXXIV Chèich vers dël tòni: Doranans chi veul mariesse ch'a procura d'atachesse a j'orije sta canson: XXXVI Ascoté, s'i veule rije (1760) Chèich vers dël tòni: Ogni ca, s'i rifletomo l'é giomai un ospidal, chi patiss dolor ëd gomo chi l'é sbors com un caval. XXXVII Che età malandrin-a! Chèich vers dël tòni: sti gridlin dacant a le sgnore, sfrontà com ëd tupin: guardé com ch'a stan, che 'd vërgne ch'as fan XXXVIII A-i é tante vedovele (1760) L'achit dël tòni:
A-i é tante vedovele, Për parlé così an comun, Ch'a procuro 'd fé le bele Për torné gabé quaicun.
Mi 'm antendo dì dle giovo, Pa dle veje bombonà, Coste i-j lasso sté, che brovo Ant 'l breu dla carbonà.
... XXXIX Vido an-namorà (1762) L'achit dël tòni:
Am fan rije quand i penso A sti vido an-namorà, Già tùit gris e ch'a comenso Esse fiap e sgangherà.
Pur a veulo (é-la pa dròla) Comparì da gilicat, E fé ij dru con tanta tòla, Com a fan d'istà ij galat.
... XLIII Che spropòsit, che folìa (1757) As parla ëd na monia nen contenta. XLIV Chi a l'ha bzògn d'un bon magnin (1762) Chèich vers dël tòni: Përchè mi stagh mach sì për compì dontrè cure XLV O mi pòvr òm, i son pur dësgrassià (1762) As parla d'un frà nen content. XLVI Scoté, ch'i veui canteve Chèich vers dël tòni: ché 'l méj ripiegh sarìa tute ste bigotasse campeje là aj crovass XLVIII Stevo Brombo a l'ha tre fije (1765) L'achit dël tòni:
Stevo Brombo a l'ha tre fije Ch'a son tute an-namorà: A son nen tre maravije, Ma gnanch da campé ant la stra.
Un-a é bionda, l'àutra é brun-a, L'àutra dël color 'd café: A vorrìo trové dun-a Quaicadun ch'à-j volèiss pijé.
... XLIX Mare, mare, deme ardriss (1766) L'achit dël tòni:
Mare, mare, deme ardriss Vëdve nen com i patiss? Feme ampò nen tant stenté, Ch'i peuss pa pì nen speté; Deme prest, feme 'l piasì, Quaich bel giovo për marì.
... L Mi vorrìa marideme (1766) L'achit dël tòni:
Mi vorrìa marideme Ma j'heu por d'angavigneme E carieme d'una cros; Che 'l fumlam, pijà com si sia, L'é na serta marcansìa Ch'andvinela l'é scabros.
...
Soa euvra a l'é mai stàita publicà antramentre che chiel a l'era viv. Na prima edission, mach ëd 26 canson, con ël test purgà, a l'é surtìa dël 1783, stampà da Maurizio Pipino. La prima edission antrega a l'é dël 1799.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse Gianrenzo P. Clivio - Profilo di storia della letteratura in piemontese
Isler, Ignassi Isler, Ignassi