miniatura|La Scòla d'Atene ëd Rafael, che a rapresenta dij grand filòsof antich
La filosofìa greca antica a l'é la tradission filosòfica ch'a l'é dësvlupasse an Grecia e ant le colònie greche tra ël sécol VI a.C. e ël sécol VI d.C. A l'é considerà ël fondament ëd la filosofìa ossidental e a l'ha dàit nassita a la pì part dle dissiplin-e filosòfiche e sientìfiche.
Periodisassion La filosofìa greca antica as peul divid-se an quatr perìod prinsipaj: Filosofìa presocràtica (sécoj VI-V a.C.): ij prim filòsof dla natura Età d'òr (sécol V-IV a.C.): Sòcrate, Platon, Aristòtil Perìod elenìstich (sécoj IV-I a.C.): stoicism, epicureism, seticism Perìod roman (sécoj I a.C.-VI d.C.): dësvlup dle scòle elenìstiche e nàssita dël neoplatonism
Contèst stòrich e cultural La filosofìa greca a l'é nàita ant un contèst ëd: Fioriment cultural dle sità-stat greche Contat con d'àutre siviltà (Egit, Persia) Passagi dal mit (mythos) al rasonament (logos) Dësvlup dla democrassìa e dël debat pùblich
Scòle e corent prinsipaj
Filosofìa presocràtica Ij prim filòsof a sercavo l'arché (prinsipi) dla realtà: Scòla milesia: Talete, Anassimàndr, Anassìmen Pitàgora e soa scòla: la realtà a l'é nùmer Eràclito ëd Efeso: tut a cambia (panta rhei) Scòla eleàtica: Parménide e Zenon, l'Esse a l'é ùnich Atomista: Demòcrit e Leucip
Filosofìa clàssica Sòcrate: a concentra l'atension an sël concet ëd vrità e virtù Platon: teorìa dle Ideje, metafìsica, epistemologìa, polìtica Aristòtil: lògica, metafìsica, ética, polìtica, siensa natural
Filosofìa elenìstica Stoicism: Zenon ëd Cision, armonìa con la natura Epicureism: Epicur, arserca dla felicità për mes ëd l'atarassìa Seticism: Piron, arfuda la possibilità ëd conòsse la vrità assoluta Cinism: Diògene, arnonsia ai ben materiaj
Neoplatonism Plotin: gerarchìa dl'Esse, union con l'Un Procl: sistemà ël pensé neoplatònich
Tema prinsipaj La natura dla realtà (metafìsica) La possibilità e la natura dla conossensa (epistemologìa) La vita bon-a e la moral (ética) L'órdin polìtich ideal (filosofìa polìtica) Ël rapòrt antra l'òm e ël divin La natura dël bel (estética)
Metod filosòfich Diàlogh socràtich (maieutica) Argomentassion dialética Dimostrassion lògica Anàlisi concetual Sistemassion dël savèj
Eredità e anfluensa La filosofìa greca antica a l'ha: Anventà la magior part dle dissiplin-e filosòfiche Dàit le base dle siense naturaj e matemàtiche Anfluensà ël pensé cristian, ebreo e islàmich Creà ij concet fondamentaj dla coltura ossidental Dàit nassita a la tradission lògica e rassional ossidental
Autor amportant Talete ëd Mileto (ca. 624-546 a.C.) Pitàgora ëd Samo (ca. 570-495 a.C.) Eràclito ëd Efeso (ca. 535-475 a.C.) Parménide d'Elea (ca. 515-450 a.C.) Sòcrate d'Atene (469-399 a.C.) Platon d'Atene (427-347 a.C.) Aristòtil ëd Stagira (384-322 a.C.) Epicur ëd Samo (341-270 a.C.) Zenon ëd Cision (334-262 a.C.) Plotin (204-270 d.C.)
Opere fondamentaj La Repùblica ëd Platon Ël Critone ëd Platon L'Organon d'Aristòtil Ël Nichomaco d'Aristòtil La Metafìsica d'Aristòtil La natura dle còse ëd Lucressi Le Meditassion ëd March Aureli J'Eneadi ëd Plotin
Vëdde ëdcò Filosofìa roman-a Filosofìa medieval Mitologìa greca Teatro grech antich Lògica aristotélica Platonism
Bibliografìa Reale, G. Storia della filosofia greca e romana, 2004 Guthrie, W.K.C. A History of Greek Philosophy, 1962-1981 Barnes, J. The Presocratic Philosophers, 1982 Hadot, P. Che cos'è la filosofia antica?, 1995
Categorìa:Filosofìa Categorìa:Filosofìa greca Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI