miniatura|Platon, che a l'ha dësvlupà na teorìa dl'astrassion basà an dzor soe Ideje
L'astrassion a l'é un process mental e filosòfich për ël qual as ìsola e as consìdera separatament na qualità, na proprietà o n'aspet ëd na còsa, separandlo da j'àutre caraterìstiche particolar. A l'é un concet sentral an filosofìa, dzortut an epistemologìa e an metafìsica.
Definission An filosofìa, l'astrassion a l'é: Ël process për estrae na qualità general da dj'esempi particolar La formassion d'ideje generaj e universaj La separassion mental dle proprietà essensiaj da cole acidentaj La creassion ëd concet ch'a van oltra l'esperiensa sensorial imedià
Stòria dël concet
Filosofìa greca antica Aristòtil: a l'ha definì l'astrassion com ël process për estrae la forma da la materia Platon: soa teorìa dle Ideje a l'é na forma d'astrassion realista
Filosofìa medieval Tomà d'Aquin: a l'ha dësvlupà la teorìa dl'astrassion inteletual Vielm ëd Occam: a l'ha criticà j'astrassion ecessive
Filosofìa moderna John Locke: a l'ha diferensià antra qualità primarie e secondarie Immanuel Kant: a l'ha arformà ël concet con soa teorìa dle categorìe
Filosofìa contemporania Edmund Husserl: a l'ha dësvlupà l'astrassion eidética Alfred North Whitehead: a l'ha criticà la "falacia dl'astrassion malfàita"
Tipo d'astrassion
Astrassion formal A ìsola le proprietà matemàtiche e lògiche: Forme geométriche Nùmer e relassion matemàtiche Struture lògiche
Astrassion material A consìdera le proprietà fìsiche e sensoriaj: Color e forme Pèis e dimension Proprietà chìmiche
Astrassion psicològica A analisa jë stat mentaj e emossionaj: Sentiment e emossion Process cognitív Struture dla cossiensa
Process d'astrassion Ël process d'astrassion a comprend vàire tape: 1. Osservassion: esperiensa ëd cas particolar 2. Comparassion: arconossiment ëd somijanse 3. Isolament: separassion dle proprietà esensiaj 4. Generalisassion: formassion d'un concet universal 5. Aplicassion: usagi dël concet an contest neuv
Astrassion an epistemologìa An teorìa dla conossensa, l'astrassion a l'ha un ròl sentral: A përmëtt la formassion ëd concet general A fonda la possibilità dle siense formaj A consent la comunicassion e l'antërcambi cultural A rend possìbil ël pensé ipotétich
Astrassion an metafìsica Ant lë studi dla realtà, l'astrassion a men-a a: La discussion an sj'universaj Ël problema dl'esistensa dj'entità astrate La relassion antra realtà concreta e realtà astrata
Problem filosòfich
Lë stat dle realtà astrate J'entità astrate a esisto indipendentement? A son mach costrussion mentaj? Che tipo d'esistensa a l'han?
L'astrassion e l'esperiensa Coma a peul l'astrassion derivé da l'esperiensa sensorial? A-i é n'astrassion a priori? Che relassion a-i é antra astrassion e percession?
Ël problema dj'universaj Realism: j'universaj a esisto indipendentement Nominalism: j'universaj a son mach nòm Concetualism: j'universaj a esisto mach ant la ment
Astrassion an d'àutri camp
Matemàtica Tuta la matemàtica a l'é basà an sël process d'astrassion: Nùmer e operassion Forme geométriche Struture algébriche
Siensa Le siense a deuvro l'astrassion për: Creé modej e teorìe Formulé lege generaj Fé d'ipòtesi verificàbij
Art An art, l'astrassion a consist an: Arpresenté l'essensa sensa detaj realistich Creé forme e color ch'a van oltra la còpia dla realtà Esprime d'idèje e sentiment an manera simbòlica
Critiche a l'astrassion William James: a l'ha criticà l'astrassion ecessiva Henri Bergson: a preferìa l'intuission direta Martin Heidegger: a arpudiava l'astrassion an favor dl'esperiensa direta Ludwig Wittgenstein: a mostrava ij lìmit dël lengagi astrat
Autor amportant Aristòtil (384-322 a.C.) Platon (427-347 a.C.) John Locke (1632-1704) Immanuel Kant (1724-1804) Edmund Husserl (1859-1938) Alfred North Whitehead (1861-1947)
Vëdde ëdcò Epistemologìa Metafìsica Universaj Concet Teorìa dle Ideje
Bibliografìa Aristòtil, Metafìsica Locke, J., Saggï an sla ment uman-a Husserl, E., Idèje për na fenomenologìa pura
Categorìa:Epistemologìa Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI