miniatura|Rapresentassion dël dualism cartesian antra ment e còrp
Ël dualism a l'é na posission filosòfica ch'a fortiss che la realtà a l'é fàita 'd doi prinsipi o sostanse fondamentaj e iridussìbij. An filosofìa dla ment, a l'é la teorìa ch'a sosten che la ment e 'l còrp a son sostanse distinte.
Definission Ël dualism a peul esse definì 'me: Na teorìa metafìsica ch'a fortiss l'esistensa 'd doi prinsipi fondamentaj La posission che la ment e la materia a son sostanse separà N'aprossimassion ch'a diferensia lë spìrit da la materia La chërdensa che la realtà a l'ha na natura dobia
Stòria
Antichità Platon (427-347 a.C.): dualism antra còrp e ànima Aristòtil (384-322 a.C.): distinsion antra materia e forma Manicheism: dualism antra bin e mal
Età medieval Sant Agustin (354-430): sìntesi cristian-a dël dualism Tomà d'Aquin (1225-1274): distinsion antra ànima e còrp Scòle gnòstiche: dualism religios
Età moderna René Descartes (1596-1650): dualism cartesian Baruch Spinoza (1632-1677): crìtica dël dualism Gottfried Leibniz (1646-1716): paralelism psicofìsich
Forme 'd dualism
Dualism ëd sostansa La ment e 'l còrp a son sostanse distinte Propietà essensiaj diferente Problema dl'anterassion
Dualism ëd propietà A-i é mach na sostansa (material) Con propietà mentaj e fìsiche diferente Propietà mentaj coma propietà emergente
Dualism epistemològich Distinsion antra conossensa a priori e a posteriori Diferenze antra siensa e matemàtica Natura diferente dle vrità
Dualism cartesian
Le doe sostanse Res cogitans: la sostansa ch'a pensa (ment) Res extensa: la sostansa estèisa (materia) Propietà fondamentaj diferente
Ël problema dl'anterassion Coma a peulo anteragì la ment e 'l còrp? La question dla giàndola pineal Crìtiche filosòfiche
Eredità Anfluensa an filosofia dla ment Debat contemporani an sjë stat mentaj Problema continuà an neuro-siense
Aplicassion
An filosofìa dla ment Problema ment-còrp Natura dla cossiensa Stat dij qualia
An religion Distinsion antra ànima e còrp Dotrin-e dl'oltra-tomba Debat an sla natura uman-a
An ética Dualism antra bin e mal Lòta moral antra fòrse opòste Vision manichea dla realtà
Argument a favor
L'esperiensa sogetiva La natura diferenta djë speriense sogetive Impossibilità 'd redussion dij qualia Diferense qualitative antra ment e materia
L'intensionalità La capacità dla ment d'esse "an sù" cheicòs Propietà nen locà dij contnù mentaj Dificoltà dë spieghé an termo fìsich
La libertà dla volontà Aparensa dël lìber arbitri Determinism fìsich vs libertà mental Problema dël determinism
Autor amportant
René Descartes Meditassion metafìsiche (1641) Le Passion ëd l'Ànima (1649) Fondator dël dualism modern
Platon Fedon: l'ànima imortal Repùblica: distinsion antra mond sensìbil e inteligìbil Dualism metafìsich fondamental
Thomas Nagel "Lòn ch'a l'é esse na ratavlòira?" (1974) Argument an sla natura dla cossiensa Difèisa dël dualism epistemològich
Problema e crìtiche
Ël problema dl'anterassion Coma a peulo la ment e 'l còrp anteragì? Violassion dle lege dla conservassion dl'energìa Mancansa 'd mecanism esplicativ
Argoment dla causa comun Le lesion cerebraj a anfluenso la ment Sostanse fìsiche a anfluenso jë stat mentaj Evidensa empìrica contra 'l dualism radical
Parsimònia Ël dualism a gionta d'entità nen necessarie Spiegassion pì sempie sensa dualism Prinsipi d'economìa filosòfica
Dualism contemporani
Dualism nen redutiv David Chalmers: ël problema difìcil dla cossiensa Arfud dël redussionism materialista Difèisa djë stat mentaj iridussìbij
Propietà dualism Frank Jackson: argoment dla stansia colorà Le propietà mentaj a son nen fìsiche Emergensa dla cossiensa
Dualism an neuro-siense Debat an sla natura dla cossiensa Problema dij qualia Lìmit dle spiegassion neuraj
Confront con monism
Vs. materialism Dualism: doe sostanse Materialism: mach materia Debat metafìsich fondamental
Vs. idealism Dualism: ment e materia Idealism: mach ment o ideje Posission metafìsiche opòste
Vs. neutral monism Dualism: doi prinsipi Neutral monism: na sostansa neutral Solussion alternativa
Anfluensa
An filosofìa Debat continuà an filosofìa dla ment Anfluensa an epistemologìa Contribù a la metafìsica
An psicologìa Svilup dla psicologìa cognitiva Studi dla cossiensa Anfluensa an teorìe dla ment
Ant la coltura Vision dualista dl'òm Anfluensa an literatura e art Eredità ant le religion
Eredità Ël dualism a l'ha lassà: Un problema filosòfich fondamental Debat continuà an filosofìa dla ment Aspirassion për jë studi an sla cossiensa Contribù a la comprension dla natura uman-a
Vëdde 'dcò Monism Materialism Filosofìa dla ment Problema ment-còrp Cossiensa
Arferiment
Bibliografìa Descartes, R., Meditassion metafìsiche, 1641 Chalmers, D., La Ment Cossienta, 1996 Robinson, H., Dualism, 2016
Categorìa:Stòria dla filosofìa Categorìa:Filosofìa Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI