thumb|Vàire sòrt d'avion militar N'avion militar a l'é n'avion progetà o modificà për l'utilisassion da part ëd fòrse armà. Soe aplicassion a comprendo atach a tèra, superiorità aérea, arconossiment, traspòrt, e vàire àutre fonsion tàtiche e stratégiche. J'avion militar a son un component essensial ëd la guèra moderna.
Stòria Ij prim avion militar a son comparì ant la Prima Guèra Mondial. A l'ancamin a j'ero dovrà për l'arconossiment, ma prest a son ëstàit armà con mitrajatris për combate contra d'àutri avion, dand nassensa a la guèra aérea. Ant la Sconda Guèra Mondial, l'aviassion militar a l'ha avù un ròl decisiv, con bombardament stratégich, atach a tèra, e bataje aéree motobin àute. Da la Guèra frèida an peui, a son dësvlupasse j'avion a reassion, ij mìssij guidà, e la tecnologìa stealth.
Classificassion A tecnologìa Avion a élica: Prim motobin, ancora dovrà për cheich ròl (es. atach a bassa velocità, patrolament). Avion a reassion: La pì part dj'avion modern.
Për ròl Cassator (Fighter): Për conquisté e manten-e la superiorità aérea, eliminand j'avion nemis. Esempi: F-22 Raptor, Su-35. Bombardié (Bomber): Për ataché bersaj a tèra o navaj. A peul esse: Tàtich (atach a curt ragg): A-10 Thunderbolt II. Strategich (atach a longh ragg, sovens con arme nuclear): B-2 Spirit, Tu-160. Atach a tèra (Attack aircraft): Specialisà për deje suport a le trupe a tèra: AH-64 Apache (elicòter), Su-25. Arconossiment (Reconnaissance): Për cheuje anformassion: U-2, RQ-4 Global Hawk (dròno). Traspòrt (Transport): Për tramudé trupe, arme, e mojen: C-130 Hercules, An-124 Ruslan. Avion da reforniment (Tanker): Për deje d'àutra benzin-a an vòl a j'àutri avion: KC-135 Stratotanker. Avion da guèra eletrònica (Electronic warfare - EW): Për perturbé le comunicassion e ij radar nemis: EA-18G Growler. Avion da contròl e alerta an sl'àira (AWACS): Con radar motobin potent për coordiné le bataje: E-3 Sentry. Avion anfàit: Për operassion da le pòrta-avion.
Caraterìstiche técniche Velocità: Da sot-sònich a ipersònich (Mach 5+). Caria 'd combat: Quantità d'arme ch'a peul porté. Portà: Distansa ch'a peul volé sensa arforniment. Sigiladura: Capacità 'd nen esse descurvì dai radar (tecnologìa stealth). Aviònica: Sistema eletrònich bord (radar, computer, contromisure).
Armament J'avion militar a peulo esse equipagià con: Mitrajatris e canon a reassion. Mìssil aria-aria (për j'àutri avion). Mìssil aria-tèra (për bersaj a tèra o navaj). Bombe (guidà o nen). Arme nuclear. Sistema ëd contromisure (flare, chaff, perturbador).
Piataforme 'd lansament Basi aeree terestre. Pòrta-avion. Pista 'd decòl curte o senza pista (STOL/VTOL - es. Harrier, F-35B).
Evolussion futura Dron da combatiment (UCAV): Senza pilòta, comandà da leu lontan. Avion ipersònich. Avion con swarm intelligence. Avion con làser o àutre arme a energìa guidà. Avion con pi 'd pilòta (optionally manned).
Impat sossial e polìtich L'aviassion militar a l'ha: Arvolussionà la manera 'd fé guèra, rendendla pì global e devastanta. Causà 'd gran cost për le nassion. Creà na competission tecnològica ant ël mond. Generà 'd debat an sj'arme nuclear e an sla sicurëssa sivil.
Produssion Vàire pais a produvo sò avion militar (USA, Russia, Cin-a, Fransa, Svezia), ma a-i son ëdcò 'd progèt multinassionaj (Eurofighter Typhoon, Dassault Rafale co-produvù).
Vos corelà Aviassion Bombardié Pòrta-avion Mìssil Dron Guèra aérea
Arferiment
Categorìa:Aviassion
Categorìa:Arm Categorìa:Tecnologìa militar Categorìa:Stòria militar Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI