O sundanês ou língua sundanesa (Basa Sunda, literalmente "língua de Sunda") é a língua de aproximadamente 27 milhões de pessoas da parte ocidental de Java ou aproximadamente 15% da população da Indonésia.

A língua Sundanesa é a primeira e mais usada língua em Java, tanto na região Central como na Leste da ilha.

Classificação O sundanês é classificado como uma língua austronésia - malaio-polinésia - malaio polinésia ocidental – línguas súndicas, que se dividem em vários dialetos que variam de uma localidade a outra: Banten, Bogor, Priangan Cirebon.

O dialeto Priangan, que cobre a maior parte de Sunda, é o principal dialeto da língua sundanesa e o ensinado nas escolas dessa ilha.

Escrita Atualmente o sundanês é escrito utilizando o alfabeto latino, sendo sua ortografia altamente fonética.

Ainda é usada, porém, com certa significância, a escrita Sundanesa. Essa escrita teve origem na Antiga Escrita Sundanesa (Aksara Sunda Kuna), foi usada entre os séculos XIV e XVIII, tendo sido padronizada nos anos 1990 (século XX).

Trata-se de combinações de traços na sua maior parte retilíneos: 18 consoantes (Aksara Ngalagena). 07 vogais (Aksara Swara) 14 diacríticos (Rarangkén) 05 consoantes para palavras de origem externa (q, v, f, x, z) 10 numerais

Escreve-se o sundanês também com o alfabeto árabe.

Fonologia miniaturadaimagem|Mudanças fonotáticas do antigo sundanês para o moderno sundanês Há cinco sons vocálicos puros: a (/ɑ/), é (/ɛ/), i (/i/), o (/ɔ/), u (/ʊ/), e duas vogais neutras; e (/ə/), e eu (/oʊ/). Os fonemas consonantais (18 ) são expressos pelas consoantes p, b, t, d, k, g, c (pronunciado como /tʃ/), j, h, ng (que também ocorre no início da palavra), ny (/ɳ/), m, n, s (/s/), w, l, r (vibrado ou preso) e y. Outras consoantes que originalmente aparecem na maioria das palavras emprestadas do indonésio se convertem em outras consoantes: f → p, v → p, sy → s, sh → s, z → j, e kh (/x/) → h.

Há 16 consoantes na fonologia sundanesa: /b/, /ts/, /d/, /g/, /h/, /dʒ/, /k/, /l/, /m/, /n/, /p/, /r/, /s/, /n/, /t/, /n'/, há também três consoantes /f, v, z/ que existem no sundanês provenientes de palavras emprestadas de outras línguas, naturalmente, não são consoantes sundanesas.

W e J não são classificadas, na fonologia, nem como vogais, nem como consoantes:

Kueh - /ku w eh/ ; Muih - /mu w ih/ ; Miang - Mi j an/

Os fonemas /w/ e j/ funcionam como semivogal I entre duas vogais diferentes, nas palavras:

wa - rung ; wa - yang ; ba - wang ; ha - yang ; ku - ya

Gramática Verbos Há distinção entre os verbos utilizadoa para conversação normal (informal) e polida (formal:

<table class="wikitable"> PortuguêsSundanês (normal)Sundanês (polido) comer ..dahar ..tuang ..(p/ outro) neda ..(quem fala) <tr>beber ..inum ..</td>leueut ..</tr> escrever ..tulis ..serat .. ler ..maca ..maos .. esquecer ..poho ..hilap .. lembrar ..inget ..emut .. sentar .. <td>diuk ..calik .. levantar ..tangtung ..adeg .. caminhar ..jalan ..papah .. </table>

Voz ativa A voz ativa da maioria dos verbos já está implícita na raiz do verbo, como, por exempl, 'diuk' ou 'dahar'. Outros dependem do primeiro fonema na raiz do verbo:

os primeiros fonemas em 'd' são eliminados em mudados em prefixos 'nga' - como em 'ngadahar' os primeiros fonemas em 'i' são eliminados em mudados em prefixos 'ng' - como em 'nginum' os primeiros fonemas em 'b' são eliminados em mudados em prefixos 'm' - como em 'maca'

Interrogativo Iniciam-se as questões com Dupi

Exemplos (forma polida):

Dupi Bapa aya di bumi? (seu pai está em casa?) Dupi bumi di palih mana? (onde você mora?)

Adjetivos exemplos:

teuas (difícil), tiis (frio), hipu (suave), lada (quente, mais para comida), haneut (morno), etc.

Preposições Local <table class="wikitable"> PortuguêsSundanês(normal)Sundanês (polido) acima ..diluhureun ..diluhureun .. <tr>atrás ..ditukangeun ..</td>dipengkereun ..</tr> sob ..dihandapeun ..dihandapeun .. dentro ..di jero ..di lebet .. fora ..di luar ..di luar .. entre .. e ..<td>di antara .. jeung ..di antawis .. sareng .. de frente ..hareup ..payun .. de costas ..tukang ..pengker .. </table>

Tempo EnglishSundanês (normal)Sundanês (polido) antessaacansateuacan depoissanggeussaparantos durantebasanalika passadobaheulakapungkur

Outros PortuguêsSundanês (normal)Sundanese (polido) de (origem)tinatina para (destino)jangkanggo

Amostra de Texto Transliterado:

Sakumna jalma gubrag ka alam dunya teh sifatna merdika jeung boga martabat katut hak-hak anu sarua. Maranehna dibere akal jeung hate nurani, campur-gaul jeung sasamana aya dina sumanget duduluran.

Tradução:

Todos seres humanos nascem livres e iguais em dignidade e direitos. São providos de razão e consciência e devem agir entre si num espírito de fraternidade. Artigo 1 da Declaração dos Direitos Humanos.

Ligações externas ethnologue report on Sundanese Omniglot - Sundanese Script

Categoria:Línguas malaio-polinésias Categoria:Línguas da Indonésia