Ге́рхард Подска́льски (; 16 марта 1937, Саарбрюккен — 6 февраля 2013, Кёльн) — немецкий , , , католический священник, иезуит. Автор работ по средневековому православию в Киевской Руси, Османской империи, Болгарии, Сербии и Византии.

Профессором церковной истории и патрологии в Высшей философско-богословской школе святого Георгия (Франкфурт) и почётный профессором Папского восточного института в Риме.

Биография Родился 16 марта 1937 года в Саарбрюккене и в школьные годы принимал активное участие в работе католической молодёжи прихода святого Альберта. Он всегда поддерживал связь с некоторыми из своих друзей того времени и одноклассниками из государственной гимназии Людвига в Саарбрюккене. В 1956 году он окончил среднюю школу и 1 июня 1956 года поступил послушником орден иезуитов в Эрингерфельде.

С 1958 по 1961 год он изучал философию в Высшей школе философии в Пуллахе под Мюнхеном, прошёл педагогическую стажировку в Бонне, а затем изучал богословие в Философско-теологическом университете Святого Георга с 1963 по 1967 год.

27 августа 1966 года во Франкфурте епископом Хансом Мартенсеном был рукоположён в священники.

Защитив диссертацию «Византийская имперская эсхатология. Периодизация всемирной истории в четырёх Великих царствах (Дан. 2 и 7) и тысячелетней империи мира (Апк. 20)» он получил степень доктора философии в 1972 году на философском факультете Мюнхенского университета Людвига-Максимилиана. Его научным руководителем был профессор Ханс Георг Бек, который также руководил написанием его докторской диссертации: «Теология и философия в Византии. Спор о богословской методологии в поздневизантийской интеллектуальной истории (XIV—XV века), его систематические основы и историческое развитие». Благодаря этой работе отец Подскальски получил в 1975 году квалификацию преподавателя византинистики на факультете «Античные и культурологические исследования» Мюнхенского университета. В декабре 1975 года он был назначен адъюнкт-профессором Философско-богословской высшей школы Святого Георга, а в 1981 году — профессором церковной истории, византийского и славянского богословия.

С 1976 года он регулярно читал лекции и проводил семинары по истории древней Церкви и богословии христианского Востока в Философско-богословской школе Святого Георгия и в Папском восточном институте в Риме. Участвовал в византийских конференциях и конгрессах по всему миру: в Афинах и Сиднее, в Салониках, Москве и Белграде. Высокая оценка его знаний была выражена и тем, что он был выбран в качестве консультанта по Византинославице в новом, третьем издании «Лексикона теологии и церкви», 11 томов которого выходили с 1993 по 2001 год.

В 2005 году вышел на пенсию, а весной 2009 года перешёл в общество пожилых людей Ордена иезуитов в Кёльн-Мюльхайме. В марте 2010 года ему установили кардиостимулятор и пересадили почки в клинике Франкфуртского университета. С тех пор в последние годы он почти не проявлял научной или богословской активности. 27 января 2013 года госпитализирован с тяжёлой пневмонией. Скончался утром 6 февраля 2013 года в больнице Кёльн-Калк.

Публикации

Byzantinische Reichsideologie. Die Periodisierung der Weltgeschichte in den vier Großreichen (Daniel 2 und 7) und dem tausendjährigen Friedensreiche (Apok. 20). Eine motivgeschichtliche Untersuchung, München 1972 (= Münchener Universitätsschriften. Reihe der Philosophischen Fakultät, 9) Theologie und Philosophie in Byzanz. Der Streit um die theologische Methodik in der spätbyzantinischen Geistesgeschichte (14./15. Jh.), seine systematischen Grundlagen und seine historische Entwicklung, München 1977 (= Byzantinisches Archiv, 15) Serbische (verbesserte und ergänzte) Übersetzung: Teologija i Filosofija u Vzantiji, Beograd 2010 Christentum und theologische Literatur in der Kiever Rus' (988—1237), München 1982 Христианство и богословская литература в Киевской Руси (988—1237 гг.) / Пер. А. В. Назаренко; Под ред. К. К. Акентьева; С.-Петерб. о-во визант.-славян. исслед. — 2-е изд., испр. и доп. для рус. пер. — СПб. : Византинороссика, 1996. — 572 с. — (Subsidia Byzantinorossica; Т. 1). — ISBN 5-7684-0237-3. — 2500 экз. Chrześcijaństwo i literatura teologiczna na Rusi Kijowskiej 988—1237. — Kraków, 2001. — ISBN 83-7097-803-7 Griechische Theologie in der Zeit der Türkenherrschaft (1453—1821). Die Orthodoxie im Spannnungsfeld der nachreformatorischen Konfessionen des Westens, München 1988 Η ελληνική θεολογία επί Τουρκοκρατίας, 1453—1821 / Μετάφραση Πρωτοπρεσβύτερος Γεώργιος Δ. Μεταλληνός. — 2005. — 580 Σ. — ISBN 978-960-250-389-8 Η Ελληνική θεολογία επί Τουρκοκρατίας, 1453—1821 : η Ορθοδοξία στη σφαίρα επιρροής των δυτικών δογμάτων μετά τη μεταρρύθμιση. — 2η εκδ. — Αθήνα : Μορφωτικό Ιδρυμα Εθνικής Τραπέζης, 2008. La Russie. Histoire des mouvements spirituels. — Paris 1990. — 172 p. — ISBN 9782701012049 (в соавторстве)

Средњовековна теолошка књижевност у Бугарској и Србији : (865—1459) / с немачког превели Тијана Тропин, Дејан Аничић ; уредник Богољуб Шијаковић ; Универзитет у Београду, Православни богословски факултет, Институт за теолошка истраживања. — Београд : ПБФ, 2010. — 686 с. — ISBN 978-86-7405-068-2. — 1 000 экз.

Die Einheit der Kirche Zur ökumenischen Bedeutung Wladimir Solowjews // Stimmen der Zeit 178. — 1966. — S. 122—133. Gott ist Licht — Zur Gotteserfahrung in der griechischen Theologie und Mystik // Geist und Leben. Zeitschrift für Askese und Mystik. 39. — 1966. — S. 201—214. Zur Gestalt und Geschichte des Hesychasmus // Ostkirliche Studien 16. — 1967. — S. 15-32. Wladimir Solovjov und die Juden // Una Sancta. Zeitschrift für ökumenische Begegnung, 22. — 1967. — S. 203—211. Kirche und Staat in Griechenland // Trierer theologische Zeitschrift 76. — 1967. — S. 298—322. Die Kritik der lutherischen Theologie in der griechischen Orthodoxie vom 16. Jahrhundert bis in unsere Zeit — ein geschichtlicher Überblick // Catholica 22. — 1968. — S. 193—206. Gottesschau und Inkarnation. Zur Bedeutung der Heilsgeschichte bei Gregorios Palamas // Orientalia christiana periodica. Vol. 35. — 1969. — S. 5—44. Untersuchungen zu einigen Zentralbegriffen der patristischen Personspekulation in der vom Exarchen Johannes geschaffenen slavischen Erst-Übersetzung der «Ekthesis akribes tes orthodoxou pisteos» des Johannes von Damaskus // Die Welt der Slaven 15. — 1970. — S. 147—167. Nikolaos Kabasilas: Meister und Lehrer des Gebetes // Ostkirliche Studien 20. — 1971. — S. 17-42. Die Rezeption der thomistischen Theologie bei Gennadios II. Scholarios (ca. 1403—1472) // Theologie und Philosophie 49. — 1974. — S. 305—323. Zur Rezeption griechischer philosophisch-theologischer Zentralbegriffe bei Johannes Exarchos // Anzeiger für Slavische Philologie 7. — 1974. — S. 109—112. Marginalien zur byzantinischen Reichseschatologie // Byzantinische Zeitschrift 67. — 1973. — S. 351—358. Der Fall Konstantinopels in der Sicht der Reichseschatologie und der Klagelieder // Archiv für Kulturgeschichte 57. — 1975. — S. 71-86. Drei Frankfurter Byzantinisten des 19. Jahrhunderts: Johann Theodor Voemel, Johannes Classen, Tycho Mommsen // Archiv f. Frankfurts Geschichte u. Kunst 55. — 1976. — S. 127—141. Zur Bedeutung des Methodenproblems für die byzantinische Theologie // Zeitschrift für katholische Theologie 98. — 1976. — S. 385—399. Nikolaos von Methone u. die Proklosrenaissance in Byzanz (11./12. Jh.) // Orientalia Christiana Periodica 42. — 1976. — S. 509—523 Das Verhältnis von Griechen und Bulgaren. Nach einem Brief des Patriarchen Jeremias I. (1541) an das Athoskloster Kutlumus // Byzantinoslavica 39. — 1978. — S. 29—43. Zum Projekt einer theologischen Literaturgeschichte der Kiever Rus' (988—1237) // Orientalia Christiana Periodica vol. 44. — 1978. — S. 154—169. Orthodoxe und westliche Theologie // Jahrbuch der österreichischen Byzantinistik 31. — 1981. — S. 513—527; 32. — 1982. — S. 293—301. Die Herleitung des Millenarismus (Chiliasmus) in den antihäretischen Traktaten // Überlieferungsgeschichtliche Untersuchungen. — Berlin 1981. — S. 455—458. Grundzüge altrussischer Theologie (988—1237): I. Fürstenkirche, hierarchische Kirche oder Volkskirche? // Les Pays du Nord et Byzance. — Uppsala 1981. — S. 195—201. Eustratios von Nikaia (geb. um 1056, gest. nach April 1117) // TRE, X, 556f, Berlin — New York 1982. Euthymios Zigabenos (Zigadenos, 11. / 12. Jhdt.) // TRE, X, 557f, Berlin — New York 1982. Die griechisch-byzantinische Theologie und ihre Methode. Aspekte und Perspektiven eines ökumenischen Problems // Theologie und Philosophie 58. — 1983. — S. 71-87 Der Beitrag der griechisch-stämmigen Metropoliten (Kiev), Bischöfe und Mönche zur altrussischen Originalliteratur (Theologie), 988—1281, // Cahiers du monde russe et soviétique 24. — 1983. — S. 498—515 Représentation du temps dans l’eschatologie impériale byzantine // Le temps chrétien de la fin de l’Antiquité au moyen âge, IIIe-XIIIe siècles. — Paris 1984. — S. 439—450 Gattungsprobleme in der theologischen Literatur der Kiever Rus' (988—1237) // Gattungsprobleme der älteren slavischen Literaturen. — Berlin 1984. — S. 339—347 Nestorius // Gestalten der Kirchengeschichte, Alte Kirche, II, Stuttgart 1984. — S. 215—225 Justinian I. // Alte Kirche, II, Stuttgart 1984. — S. 263—274 Gregorios Palamas (1296/97 — 1359) // TRE, XIV, 200—206, Berlin — New York 1985. Gregorios Sinaïtes (geb. 1. Hälfte 13. Jhdt., gest. 1337) // TRE, XIV, 206—209, Berlin — New York 1985. Zum geistigen Erbe der cyrillo-methodianischen Tradition in der theologischen Literatur der Kiever Rus' (988—1237) // Byzantinoslavica 46. — 1985. — S. 131—135. Die Stellung der Dogmengeschichte in der orthodoxen Theologie — am Beispiel Griechenlands // Dogmengeschichte und katholische Theologie. — Würzburg, 1985. — S. 110—116. Symbolische Theologie in der dritten Mönchsrede Kirills von Turov // Cyrillometh. 8/9. — 1984/1985. — S. 49-57. Die Sicht der Barbarenvölker in der spätgriechischen Patristik (4.-8. Jahrh.) // Christiana Periodica 51. — 1985. — S. 330—351. La Profezia di Daniele (cc. 2 e 7) negli scrittori dell’Impero Romano d’Oriente // Popoli e spazio romano tra diritto e profezia. — Neapel, 1986. — P. 309—320. Principal Aspects and Problems of Theology in Kievan Rus' // Harvard Ukrainian Studies. 11. — 1987. — P. 270—286. Geistliche Literatur in der Kiever Rus' (988—1237) // Seminarium 27. — 1987. — S. 251—276. Das Gebet in der Kiever Rus' — seine Formen, seine Rolle, seine Aussagen // Orthodoxes Forum, Bd. 3. — 1988. — S. 177—191. Sakramente und Sakramententheologie in der Kiever Rus' // Catholica 42. — 1988. — S. 119—137. Die Tausendjahrfeier der «Taufe der Rus'» (988—1988) zwischen Erbe und Auftrag // Tausend Jahre Christentum in Rußland. — Göttingen, 1988. — S. 481—495. Rolle und Bedeutung endzeitlicher Vorstellungen (Antichrist) im Schrifttum der Altgläubigen // Sprache, Literatur und Geschichte der Altgläubigen. — Heidelberg, 1988. — S. 203—223. Grundzüge der altrussischen Theologie (988—1237): II. Schwerpunkte und Probleme der theologischen Literatur in der Kiever Rus' // Orientalia christiana periodica 54. — 1988. — S. 309—329. Metropolit Ioann von Kiev (1076/77 — 1089) als Ökumeniker // Ostkirchliche Studien. 1988. — Bd. 37. — S. 178—184. L'évêque Cyrille de Tourov (IIe moitié du XIIe s.). Le théologien le plus important de la Rus' de Kiev // Irénikon 61. — 1988. — P. 507—552. La prière dans la Russie de Kiev: ses formes, son rôle, ses affirmations // Mille ans de christianisme russe (938—1988). — Paris, 1989. — P. 59-78 Ekumeniczna otwartość metropolity Joanna II z Kijowa (1076/77-1089) / przel. S. J. Koza // Chrystus zwyciężył : wokół chrztu Rusi Kijowskiej : praca zbiorowa / pod red. Jana Sergiusza Gajka, Wacława Hryniewicza — Verbinum, 1989. — S. 55-64. Der Beitrag der Griechen zur geistigen Kultur Russlands nach dem Fall Konstantinopels (1453—1821) // Kathegetria. Essays presented to Joan Hussey, Camberley. — Surrey, 1988. — S. 527—543.