Александер Грабарь (*17. авґуста 1883, Будапешт – †30. юна 1959, Ужгород) — русиньскый културный дїятель, педаґоґ і малярь. Основатель карпатьской орнітолоґії і автор першых науковых орнітолоґічных робот в русиньскім языку.
Біоґрафія Народив ся в Мадярьску в містї Будапешт в роцї 1883. Року 1902 скінчів ґімназію в Ужгородї і в роцї 1903 публіковав першу наукову роботу уж як штудент біолоґічной факулты в Будапештї, яку закінчів в р. 1906. Потім започав робити на ужгородьскій ґімназії як професор біолоґії. За свій вклад до наукы быв оцїненый діпломом Ужгородьского кралёвского орнітолоґічного товариства. Од року 1944 працовав в Підкарпатьскім краёзнательскім музею. По року 1945 быв доцентом Ужгородьской універзіты. Умер в 1959 в Ужгородї.
Ёго найзнаміша робота Птаство Подкарпатской Руси з року 1931 описує 278 видів авіфауны Підкарпатя і часточно выходного Словеньска. Єй велике значіня про Русинів є в тім, же была написана по русиньскы і захопила оріґіналны русиньскы назвы птахів. Зозберав унікатну колекцію хижых птахів яка є днесь єдина свого тіпу в Українї. Александер Грабарь тыж роспрацовав практічну сістему годовлї гищів у волъєрах. Малёвав країнкы і заряджує ся до підкарпатьской школы країнарїв імпресіоністів.
Творба Az urali bagoly fészkelése a Kárpátokban //Természet-tudományi kőzlőny, Budapest, 1903 Beobachtungen űber die Uraleule //Aquila, t. 32-33, 1935-1926 Gyps fulvus, Nyctea nivea, Aegolius Teugmalnni A. nyérc Uyshorodon (Putorius lutreola) //Kárpati vadász Berehovo–Beregszasz, 1928 Птаство Подкарпатской Руси //Подкарпатська Русь, р.8. Ужгород, 1931 Туруни Подкарпатской Руси (Carabini Carpathorossiae) // Подкарпатска Русь, р.8. Ужгород, 1931-1932 Ptactvo na Podkarpatské Rusi // Sbornik Zemské Musejni Společnosti v Užhorodé, 1932 Уральська сова на Подкарпатскої Руси // Подкарпатска Русь, р. 10 Ужгород, 1933 Важки Подкарпатскої Руси (Odonata Carpathorossica) Die Verbreitung des weissen Storches (Ciconia c. ciconia L.) im Hordungarischen Karpathen-vorland in den Jahren 1933-1934 // Aquila. t. 46-49, Budapest, 1939 Хижое птаство Подкарпаття // Зоря, Hajnal, 1942, Унгвар, I, № 1-2, 1941, II, № 1-2
Література
Зоологічний музей ДВНЗ УжНУ Пioнер наукової орнiтологiї на Закарпатті, Беркут, № 2, 1993, стр. 42 - 44
Екстерны одказы ПТИЦЫ ПОДКАРПАТСКОЙ РУСИ
Катеґорія:Русины Катеґорія:Орнітолоґія