Ква́ґа вадь ква́ха ( ; Equus quagga quagga) є вымершый пудвид степової зебры у Южнуй Африці, котрый у 19. сторочу довели до вымираня вадасков. Довгый час ся брав окремым видом, айбо зглядованя мітохондріалного ДНК указали, ож кваґа є пудвидом степової зебры; недавні зглядованя щи указувут, ож кваґа є майюжнов клінов авадь екотипом виду.
Держит ся, ож кваґа была дас 257 цм довга и 125–135 цм высока у плечох. Удличала ся уд другых зебр тым, ож мала барнасті тай білі партиці головно на переднюй части тіла, а ззаду тіло юй было барнастоє и зафарбленоє суцілно, май подабавучи на кунськоє. Розміт партичок ся читаво варійовав у особин. Мало што ся знає за справованя кваґув, айбо годно быти, ож они ся збирали у табуны по 30–50 особин. Рахує ся, ож кваґы были дикі тай енерґічні, айбо при тум май благі як бурчелові зебры. Нима даколи было повно у Кару Капської провінції и южнуй части Оранжової слобудної державы.
По тому, як ся зачало європськоє заселеня Южної Африкы, на кваґу ся правила інтенсивна вадаска; подакотрі особины ся вывозили у зоопаркы в Європі, айбо проґрамы розпложованя не были успішні. Послідні дикі кваґы жыли у Оранжовуй слобуднуй державі, и до 1878. року вни вымерли. Послідня жыва особина кваґы у неволи умерла в Амстердамови 12. авґуста 1883. Лишек дві кваґы были при жывоті зафотоґрафовані, и на днешньый день ся всокотили лиш 23 шкуры. У 1984 кваґа стала першов вымерлов звірьков, котруй проаналізовали ДНК. Проєкт Кваґа пробує назад вывести кваґув через селекцію бурчеловых зебрув из партицьовыми мінтями, похожыми на кваґові.
Таксономія Історично ся припущало, ож назывка кваґа вадь кваха пушла уд койкойського (готентотського) назвы зебры ( „зебра“ языком цоа), тото ономатопея (звуконаслідованя), котра подабат на клич кваґы, котру транскрибовали ги „ква-ха-ха“, „квахаа“ вадь „уґґа“. Назывка дотеперь ся колоквіално хоснує на степову зебру.
Подля нідерландського натуралішты Пітера Боддерта у 1778, кваґа класифіковала як окремый вид, Equus quagga. Традиційно ся кваґа, як и другі степові и горні зебры, клала у пудруд Hippotigris. Тримле ся, ож британськый зоолоґ Реджіналд Ініс Покок у 1902. році першый припустив, ож кваґа — пудвид степової зебры. Позаяк кваґа была научно описана и названа перед степовов зебров, тріноміална назва кваґы стала E. quagga quagga подля тої схемы, и другі пудвиды степової зебры ся кладут так само пуд E. quagga.
Попис
Тримле ся, ож кваґа мала дас 257 цм у довготу и 125–135 цм у высоту до плечий. На основі замірув шкур быв учиненый услідок, ож самиці были многым май довгі и мало май высокі уд самцюв. Кваґы мали унікалні мінті шкуры межи коньовыми: спереду подобні до зебровых, а ззаду — до кунськых. На голові тай шиї мали барнасті тай білі партиці, барнасті верьхні часті, білі черева, хвосты тай лабы. Партиці были майгрубі на голові тай шиї, и поступово ставали май слабо выражені долув. Мали шыроку партицю темного цвіта на плечох, стоячу гриву з барнастыма и білыма партичками.
Кваґы мали значный поліморфізм: подакотрі особины почти не мали партицюв, а другі мали мінті, похожі на вымершу популацію бурчелової зебры. Позад фотоґрафій и письменых пописув ся держит, ож кваґы мали світлі партиці на темнуй позадині, на удлику уд другых зебр. Німецькый натуралішта Райнголд Рау, закладатель Проєкта Кваґа, казав, ож исе оптична ілузія: ож посправді партиці грубі и темні, а позадина є кремово-біла.
Кваґы бывали у майюжному крайцьови ареала пошыріня зебр и зато мали грубу зимову шкуру, котра линяла кажджый рук. Череп кваґы мав прямый профіль и западавучу удну діастему, быв шырокый из узков тылнов кустков. Ги другі степові зебры, кваґы не мали складкы на шиї як у горных зебр. Справленоє у 2004. році морфолоґічноє зглядованя установило, ож кустякові рисы южної бурчелової зебры и кваґы ся збігали, и їх не мож было розличити. Подакотрі особины щий были в плані партиць помежи сими двома пудвидами, и жыві доныні бурчелові зебры усе щи мавут мінті партиць, котрі покрывавут лиш часть їхнього тіла. На днешньый день ся обставут подакотрі таксідермовані особины кваґ и южных бурчеловых зебр, котрі сут натулько похожі єдна на другу, ож їх не мож розличити вадь ідентифіковати як єден из пудвидув, бо не записані дані за їх ориґіналну локацію.
Удношіня з людьми
Кваґы были найдені у пещернум уміню, приписованум южноафриканському народови сан. Їх было легко находити тай забивати, того на кваґу вадасили ранні нідерландські колонізаторы тай пак афріканеры зад мняса вадь шкур. Годно быти, ож кваґа была вразлива ид вымираньови позад свого ограниченого ареала пошыреня. Місні фермеры хосновали їх на сокочіня свої маржины, бо кваґы сохтовали нападати на тых, ко ся пробовав вломити на ферму. Кваґы ся описовали як енерґічні тай доста нервозні створы, а май самці. Кваґ вывозили у європські зоопаркы и пробовали розводити у Лондонському зоопаркови, айбо тоты провбы ся сперли, кой єдиный жеребець розмиреґовавши ся убив ся, бючи ся об стіну. При тому кваґы в неволи у європськых зоопарках ся описовали ги май благі уд бурчеловых зебрув. Єдна особина кваґы подля документації прожыла у неволи 21 рук и 4 місяці, и умерла у 1872.
Кваґа ся довгый час держала добрым кандидатом на одомашненя, бо ся раховала майблагов из пудвидув зебры. Нідерландські колонішты у Южнуй Африці розниковали таку можность, бо їхні імпортні робочі коні не дуже добрі ся адаптововали ид кліматови тай часто умирали уд африканського кунського мору. У 1843. році британськый натуралішта Чарлз Гемілтон Сміт писав, ож кваґа была „безперечно майліпшым кандидатом про одомашненя, позад як свої силы, так и послушности“. Были споминкы за прирученых вадь одомашненых кваґ у Южнуй Африці. У Європі два жеребці даколи возили фаетон лондонського шеріфа на зачаткови 19. стороча.
Референції