Украї́ньскый язы́к є выходославяньскый язык індоевропской языковой родины, єдиный штатный язык Україны. Є єдным з найрозшыренїшых языків на світї.
Історія Історія вывоя україньского языка є комплікована і проходила в дакількох етапах; є вузко повязана з етноґенезов Українцїв і формованём їх штатности.
Походжіня і рання фаза Україньскый язык мать своє походжіня од праславяньского языка. Подля науковцїв Юрія Шевелёва ся шпеціфічны фонетічны рисы, котры творили основу україньского языка, зачали формовати уж в 7.–8. сторочу. В періодї Кієвской Руси ся на теріторії сучасной Україны хосновали містны діалекты (кієвско-полїськы, галічско-подольскы), котры ся поступно крішталізовали до самостатного языкового масіву, одлишного од северных (новґородьскых) і выходных говорів.
Староукраїньскый період (14.–18. стороча) По зачленїню векшыны україньскых теріторій до Литовского великокнязївства і пізнїше до Польско-литовской унії ся сформовав староукраїньскый літературный язык, котрый ся в тогочасных документах означовав як „руськый язык“. Став ся урядным языком штатной адміністратівы, судництва (Литовскы штатуты) і набоженьской полемікы. Вызначнов памнятков того періоду є Пересопницьке євангеліє (1556–1561), першый знамый переклад біблічного тексту до жывого народного языка.
Взник нового літературного языка К формованю сучасной літературной нормы дішло на концї 18. – в 19. сторочу. За зачаток ся поважує выданя поемы „Енеїда“ од Івана Котляревского (1798), написаной на основі полтавскых говорів. Ключову задачу при кодіфіцікації і розшырены штіловых граніць языка зограв Тарас Шевченко, котрый сінтетізовав южновыходны наріча з елементами іншых діалектів.
В 19. сторочу быв язык выставеный крутым репресіям зо стороны Російской імперії: Валуєвскый ціркулярь (1863) і Емскый вынос (1876) в резултатї заказовали друкованя, учіня і театралны выставы в україньскім языку.
Алфавіт і правопис Сучасный україньскый алфавіт є створеный на основі кіріліцї і мать 33 букв. Унікатныма ґрафічныма знаками, котры ю одлишують од остатнїх кірілічных алфавітів, суть буквы Ґ, Є, І, Ї.
На означіня твердости согласных перед йотованыма согласныма ся хоснує апостроф ('). Правопис ся базує переважно на фонетічных і морфолоґічных прінціпах: векшына слов ся пише так, як ся высловлює, зо захованём штруктуры морфем.
Діалекты
Україньскый язык ся дїлить на три главны наріча: Северне (полїське): заховала много архаічных рис, переважно діфтонґы намісто етімолоґічных звуків о, е. Южновыходне: творить основу сучасного літературного языка (середнёнадднїпряньскы, слобожаньскы і степовы говоры). Южнозападне: вызначує ся найвекшов розмаїтостёв, обсягує волыньскы, подольскы, галічскы, буковиньскы, закарпатьскы і лемківскы говоры.
Література Півторак Г. П. Походження українців, росіян, білорусів та їхніх мов. — К.: Академія, 2001. — 152 с. — ISBN 966-580-082-5. Русанівський В. М. Історія української літературної мови. — К.: АртЕк, 2001. — 392 с. Шевельов Ю. Історична фонологія української мови. — Харків: Акта, 2002. — 400 с.
Поз. тыж Україньскый алфавіт Україньскы діалекты Історія україньского языка
Позначкы
Референції
Катеґорія:Україньскый язык Катеґорія:Выходославяньскы языкы Катеґорія:Языкы Україны