thumb|Taj Mahal Blues Trio мини|B.B. King Bluz () je vokalni i instrumentalni oblik muzike,Kunzler's dictionary of jazz provides two separate entries: "blues", an originally African-American genre (p. 128), and the "blues form", a widespread musical form (p. 131). Kunzler, Martin . koji svoje korene ima u američkoj muzici 19. veka. Prvih decenija prošlog veka izlazi iz anonimnosti i prodire u šire krugove američke i kasnije svetske kulture.
Glavna obeležja Stilsko i kulturno poreklo
Postoji nekoliko obeležja koja su svojstvena svoj bluz muzici, jer taj žanr uzima oblik posebnosti svakog pojedinog izvođača. Neka obeležja je bluz dugo imao pre stvaranja modernog bluza. Rani oblik muzike nalik bluzu bili su uzvici poziva i odgovora u kojima se viđa „funkcionalna izražajnost ... stil bez pratnje harmonije i neobuzdan formalnostima bilo koje pojedine muzičke strukture.“ Oblik ovog „predbluza“ mogao se čuti u radnim pesmama i povicima robova, proširen u „jednostavne solo pesme krcate emocionalnim sadržajem“. Bluz kakav je sada, može se percipirati kao muzički stil utemeljen na evropskoj harmonijskoj strukturi, s tradicijom zapadnoafričke tradicije poziva i odgovora, preoblikovan u međuigru vokala i gitare.Morales attributes this claim to John Storm Roberts in Black Music of Two Worlds, beginning his discussion with a quote from Roberts There does not seem to be the same African quality in blues forms as there clearly is in much Caribbean music.
Mnogi elementi bluza, kao što je oblik poziva i odgovora i upotreba plavih nota mogu se naći u afričkoj muzici. Silvijan Diouf ukazala je na nekoliko specifičnih obeležja kao što su melizmatika, valovita, nazalna intonacija koja sugeriše vezu između bluza i muzike zapadne i središnje Afrike. Etnomuzikolog Gerhard Kubik verojatno je prvi koji je primetio kako određeni elementi bluza vuku korene iz muslimanske muzike zapadne i središnje Afrike.
Žičani instrumenti (koje su preferirali ljudi porobljeni iz muslimanskih regija Afrike...) su uopšteno bili dopušteni jer su ih robovlasnici smatrali bliskima europskim instrumentima kao što je violina. Tako su porobljeni ljudi koji su uspevali da naprave bendžo ili kakav drugi instrument mogli više svirati javno. Ova solistički orijentisana „robovska muzika“ imala je elemente arapsko-muslimanskog pevačkog stila koji je vekovima bio utisnut muslimanskom prisutnošću u zapadnoj Africi, kaže Gerhard Kubik.Gerhard Kubik is ethnomusicology professor at the University of Mainz in Germany. He wrote a comprehensive book on Africa's connection to blues music (Africa and the Blues).
Kubik je takođe napomenuo kako je tehnika sviranja gitare u Misisipiju uključivala korištenje oštrice noža, što je u svojoj autobiografiji zabeležio V.C. Handi, te da i to korespondira sa sličnim sviračkim tehnikama u kulturama zapadne i središnje Afrike. Didlijev luk je jednožičani instrument kućne izrade za koji se tvrdi da je bio uobičajen na američkom Jugu u ranom dvadesetom veku, a napravljen je po uzoru na afrički instrument, što je pomoglo prenašanju afričke tehnike muziciranja u rani instrumentalni vokabular bluza.
Kasnije je bluz „etiopskih arija“, minstrelskih predstava, crnačke duhovne muzike, uključujući i instrumentalnu i harmonijsku pratnju.Gradually, instrumental and harmonic accompaniment were added, reflecting increasing cross-cultural contact. Garofalo cites other authors that also mention the "Ethiopian airs" and "Negro spirituals". Stil je takođe vrlo blizak ragtimeu koji se razvio u otprilike isto vreme, iako je bluz bolje očuvao „originalnu melodijsku strukturu afričke muzike“.Schuller, cited in Garofalo.
Pesme bluez iz tog razdoblja, kao što su snimci Ledbelija i Henrija Tomasa pokazuju mnoge različite strukture. Oblici od 12 taktova (12-bar), 8 i 16 taktova koji su bazirani na tonici, subdominantnom i dominantnom akordu postale su na kraju najčešće. Ono što se danas prepoznaje kao 12-taktni blues zapisano je u usmenoj istoriji i notnim zapisima, a pojavljuje se u afroameričkim zajednicama u području oko reke Misisipi, u Memfisu u Tenesiju, kao i belačkim muzičkim grupama u Nju Orleansu.
Tekstovi Prvotna lirska forma bluesa je verojatno bio jedan stih ponovljen tri puta. Tek kasnije je današnja, i najčešća struktura od jednog stiha ponovljenog dvaput, nakon čega sledi zaključni stih, postala standardna. Ovi stihovi najčešće su pjevani uz ritmičan govor, nego uz melodiju.
Rani blues često je uzimao oblik slobodnog pripovedanja. Pevač je često glasom izražavao svoje „lične jade u svetu surove stvarnosti: izgubljena ljubav, okrutnost policajaca, ugnjetavanje od strane belaca i uopšteno teška vremena“. Mnogi od najstarijih snimaka bluza sadrže odlučne, realistične stihove koji su bili u kontrastu s većim delom muzike snimane u to doba. Npr., pesma -{"Down in the Alley"}- Memfis Mini govori o prostitutkinom seksu s muškarcem u mračnoj ulici.
Takva muzika nazivana je „-{gut-bucket}-“ bluz, pojam koji se odnosi na vrstu bas instrumenta kućne izrade napravljene od metalne kante u kojoj su se čistila svinjska creva - hrana koju se veže uz ropstvo. Pesme „-{gut-bucket}-“ bluza u pravilu su prizemljene, o teškim i uzavrelim odnosima između muškarca i žene, lošoj sreći i teškim vremenima. Zbog toga, i zbog mesta na kojima se izvodila takva muzika - u prljavim barovima s grubijanima i ostalim gostima sumnjivog morala, bluz muzika je zadobila nemio ugled; vernici su je se klonili, a propovednici su je proklinjali.
мини|200p| Sent Luis Bluz - partitura
Bluzom dominira ljubavna tematika pisana u muzičkoj formi od 12 taktova i prema tekstu podeljenom na strofe od po tri stiha, pri čemu je drugi identičan s prvim kao Woke up this morning with the blues down in my soul Woke up this morning with the blues down in my soul Saying "My baby gone and left me, got a heart as black as coal
U bluzu se retko peva o sreći i zadovoljstvu, on je poezija čežnje, rastanaka i očekivanja, ličnih katastrofa i padova. Govori o ljubavi zrelih ljudi, čija je ljubav ili jednostavna privrženost nastala s godinama, ili probuđena strast muškarca i žene. Ženska nevera u bluzu je vrlo često prihvaćena kao nužnost i neizbežnost o kojoj se uz igru reči peva na sasvim pomirljiv način.
Bluz pesme govore o ljudima koji se ne mogu zadržati na jednom mjestu, već stalno negdje odlaze, beže od svega i svačega. Tako su zahvaljujući migracijama crnačkog stanovništva bluzom opevana putovanja vozom, drumovima, brodovima.
Čiste socijalne teme su vrlo retke u bluzu, ali i o njima se peva kao i o svim sitnim realnostima svakodnevnice.
Istaknuti primer politički vrlo angažiranog bluza je pevač J.B. Lenor (), koji je pevao o nepravdi, rasizmu i vojnicima u vijetnamskom ratu: I never will go back to Alabama, that is not the place for me (2x) You know they killed my sister and my brother, and the whole world let them peoples go down there free
ili deprimirajući Rođen mrtav (): Every black child born in Mississippi, You know that poor child was born dead.
A njegovu smrt je opevao Džon Majal () u pesmi Smrt J.B. Lenora ().
Uz sve nevolje koje je bluz opisivao i silne neprilike u koje su dolazili njegovi likovi na svojim besciljnim putovanjima, naravno da se razvio i takozvani zatvorski bluz (), koji bi se mogao čak smatrati podvrstom bluza kojeg nalazimo kod mnogih izvođača.
Bluz predstavlja neizbežnost i nužnost, on nikada ne gubi vezu sa životom i uvek govori o pojedinačnom iskustvu ili doživljaju.
Za talas oduševljena prema bluzu zaslužni su Bluz braders (), bend kojeg su vodila dva komičara Džon Beluši i Den Akrojd. Oni su bili članovi originalnog sastava televizijskog NBC šoua Uživo subotom uveče (), na kojem su kasnije i prvi put nastupili pod imenom Blues Brothers 1977. godine. Sa svojim konceptom su imali toliko uspeha i zadovoljstva, da su počeli nastupati i izvan emisije, a na kraju su snimili i istoimeni film. Bez obzira na ime, većina pesama Blues Brothersa su bili soul i R&B klasici.
Muzički stil
Tokom prvih dekada dvadesetog veka, progresija akorda u blues muzici nije bila jasno definisana. Bilo je mnogo pesama u 8-taktnoj formi kao npr. „-{How Long Blues}-“, „-{Trouble in Mind}-“ i pjesma Big Bila Brunzija „-{Key to the Highway}-“. Takođe postoje i primeri 16-taktnog bluza, kao u instrumentalu Raja Čarlsa „-{Sweet 16 bars}-“ i „-{Watermelon Man}-“ Herbija Hankoka. Ličnije forme kao npr. progresija od 9 taktova susreću se ređe, npr. „-{Sitting on top of the world}-“ Hauling Vulfa. Osnovna forma tekstova s 12 taktova muzike odražava standard iste harmonijske progresije, u meri 4/4 ili ređe 2/4. -{Slow blues}- često se izvodi u meri 12/8 (4 doba po taktu sa 3 po doba).
Do 1930-ih je 12-taktni bluz postao standardniji. Muzika povezana s takvim oblikom obično se sastoji od grupa tri različita akorda svirana u 12 taktova:
I I ili IV I I IV IV I I V IV I I ili V
gde rimski brojevi označavaju lestvični stupanj akorda. To znači, ako se svira u tonalitetu C, akordi bi bili sledeći:
C C ili F C C F F C C G F C C ili G (Kada se akord IV svira u 2. taktu, bluz se zove „-{Quick-Change blues}-“).
U ovom primeru, C je tonika, F subdominanta. Treba uočiti kako se akordi većinom sviraju u septakordnoj formi. Često je poslednji akord dominantan (V, u ovom slučaju G) preokret (-{turnaround}-) koji služi kao prelaz na početak iduće progresije.
Tekst se uopšteno završava na desetom taktu, ili prvom dobu jedanaestog takta, a zadnja dva takta služe instrumentalistu kao kratki odmor; harmonija tog preokreta može biti izrazito kompleksna, ponekad se sastoje od tonova koji prkose svakoj harmonijskoj analizi. Poslednja doba, gotovo uvek čvrst dominantni septakord, pruža napetost pri prelazu u sledeću strofu.
мини|лево|200px|Pesma iz St. Luis Bluza (1914)
Melodijski, bluz karakteriše upotreba snižene terce, kvinte i male septime (tzv. „plave note“ ili „savijene note“ - -{bent}- ili -{blue notes}-) dotične dur lestvice. Ti tonovi mogu zameniti prirodne lestvičine tonove ili biti dodati lestvici, kao što je primer u pentatonskoj mol bluz lestvici, gde snižena terca zamenjuje prirodnu, snižena septima prirodnu septime, a snižena kvinta dodaje se između prirodne kvarte i prirodne kvinte. Iako se 12-taktna harmonijska progresija neprekidno koristila vekovima, revolucionaran aspekt bluza bio je u čestoj upotrebi sniženih terce, septime, a katkad i snižene kvinte u melodiji, zajedno sa sviranjem susednih nota istovremeno, npr. ukrasnim notama.Grace notes were common in the Baroque and Classical periods, but they acted as ornamentation rather than as part of the harmonic structure. Mozart's Piano Concerto No. 21 has a flatted fifth in the dominant. However, this was a technique for building tension for resolution into the perfect fifth, while a blues melody uses the flatted fifth as part of the scale.
Dok klasični muzičar generalno svira ukrasnu notu odvojeno, bluz pevač ili svirač će izvesti glisando, spajajući dva tona i zatim otpuštajući ukrasni. U progresijama u bluzu, tonički, subdominanti i dominantni akordi često se sviraju u dominantnim septakordima, jer je snižena septima važna komponenta bluz lestvice. Bluz se takođe povremeno izvodi u molskom tonalitetu. Lestvica se ne razlikuje puno od tradicionalnog mola, osim po povremenoj upotrebi snižene kvinte u tonici koja se često peva ili svira zajedno s čistom kvintom u harmoniji. Izvođenje pesme „-{Ball and Chain}-“ Dženis Džoplin uz pratnju -{Big Brother and the Holding Company}- primer je te tehnike. Molski bluz je često strukturiran u 16 taktova, pre nego 12, u stilu gospel muzike, kao npr. u pesmama -{„St. James Infirmary Blues“}- i -{„My Man Rocks Me“}- Triksi Smit. Ponekad se u bluz tonalitetu koristi i dorska lestvica sa sniženim tercom i septimom, ali velikom sekstom.