-{Scientific American}- (neformalno skraćeno na -{SciAm}- ili ponekad -{SA}-) je američki popularno naučni magazin. Mnogi poznati naučnici, uključujući Alberta Ajnštajna, doprineli su člancima ovom časopisu. On je najstariji neprekidno objavljivani mesečni časopis u Sjedinjenim Državama (iako je to postao mesečni časopis tek 1921. godine).
Istorija
-{Scientific American}- је osnovao 1845. godine pronalazač i izdavač Rufus M. Porter kao nedeljni list na četiri stranice. Tokom prvih godina, veliki je naglasak stavljen na izveštaje o onome što se događalo u američkom patentnom zavodu. Časopis je takođe izveštavao o širokom spektru izuma, uključujući mašine za perpetualno kretanje, uređaj za plutanje plovila Abrahama Linkolna iz 1860. godine i kardansko vratilo koje se sada može naći u gotovo svakom proizvedenom automobilu. Sadašnja izdanja uključuju odeljak „ovaj datum u istoriji”, koji sadrži odlomke članaka originalno objavljenih 50, 100 i 150 godina ranije. Teme uključuju šaljive incidente, pogrešne teorije i zapažen napredak u istoriji nauke i tehnologije.
Porter je publikaciju prodao Alfredu Ili Biču i Orsonu Deze Manu samo deset meseci nakon osnovanja. Do 1948. godine, ostao je u vlasništvu kompanije Man & Kompani. Pod Manovim unukom, Orson Deze Manom -{III}-, časopis je evoluirao u vid publikacije „radnog stola”, slično inkarnaciji časopisa Popularna nauka u dvadesetom veku.
U godinama nakon Drugog svetskog rata, popularnost magazina je opadala. Godine 1948, tri partnera koja su planirala pokretanje novog popularno-naučnog časopisa, koji bi se zvao The Sciences, umesto toga su kupila imovinu starog časopisa -{Scientific American}- i stavili njegovo ime na dizajn koji su stvorili za svoj novi časopis. Tako su partneri - izdavač Džerard Pil, urednik Denis Flanagan i generalni direktor Donald H. Miller, ml. - u suštini stvorili novi časopis.Lewenstein, B. V. (1989). Magazine Publishing and Popular Science After World War II. American Journalism, 6(4), 218-234. Miler se penzionisao 1979. godine, Flanagan i Pil 1984. godine, kada je Džonatan sin Džerarda Pila postao predsednik i urednik; tiraž je narastao petnaest puta od 1948. godien. Časopis je 1986. godine prodat je nemačkoj grupi Holcbrink, u čijem je vlasništvu od tada. U jesen 2008. godine -{Scientific American}- je stavljen pod kontrolu -{Nature Publishing Group}-, divizije grupe Holcbrink.
Donald Miler je umro je u decembru 1998. godine, Džerard Pil u septembru 2004. godine, a Denis Flanagan u januaru 2005. godine. Mariet Dihristina je trenutni glavni urednik, nakon što je u junu 2009. godine odstupio Džon Reni.
Ovaj časopis je najstariji kontinuirano objavljeni časopis u Sjedinjenim Državama.
Godine 2009, izdavač je obavestio univerzitetske biblioteke da će godišnja pretplata na časopis porasti za skoro 500% za štampanje i 50% za onlajn pristup na 1.500 dolara godišnje.
Godine 2013, Daniel N. Li, naučnica koja je pisala blog za Scientific American, izvređana u imejlu od strane urednika naučnog sajta Biology Online nakon što je odbila da piše profesionalni sadržaj bez naknade. Kada je Li, ogorčena zbog elektronske poruke, napisala opovrgavanje na svom blogu, glavna urednica časopisa Scientific American, Marieta Dihristina, uklonila je objavu. Dihristina je navela pravne razloge za uklanjanje bloga. Urednik Biology Online je otpušten nakon incidenta.
Međunarodna izdanja
-{Scientific American}- je objavio svoje prvo strano izdanje 1890. godine, -{La America Cientifica}- na španskom jeziku. Publikacija je obustavljena 1905. godine. Prošlo je 63 godine pre nego što se pojavilo drugo izdanje na stranom jeziku: 1968. godine pokrenuto je italijansko izdanje -{Le Scienze}-,Le Scienze | Restyling Magazine Layout Behance. Retrieved 14 December 2013. a japansko izdanje -{Nikkei Science}- je usledilo tri godine kasnije. Novo špansko izdanje, -{Investigación y Ciencia}-, pokrenuto je u Španiji 1976, a zatim francusko izdanje, -{Pour la Science}-, u Francuskoj 1977, i nemačko izdanje, -{Spektrum der Wissenschaft}-, u Nemačkoj 1978. Rusko izdanje, -{V Mire Nauki}-, pokrenuto je u Sovjetskom Savezu 1983. godine, i nastavlja se u današnjoj Ruskoj Federaciji. -{Kexue}- (科学, „Nauka” na kineskom) pojednostavljeno je kinesko izdanje pokrenuto 1979. godine. Ono je bilo prvi zapadnjački časopis objavljen u Narodnoj Republici Kini. Osnovan u Čungkingu, ovaj pojednostavljeni kineski časopis je prebačen u Peking 2001. godine. Kasnije 2005. godine, umesto -{Kexue}- pokrenuto je novije izdanje, -{Global Science}- (环球科学), koje se prekinuto zbog finansijskih problema. Tradicionalno kinesko izdanje, poznato kao -{Scientist}- je uvedeno na Tajvanu 2002. godine. Mađarsko izdanje Tudomány je postojalo između 1984. i 1992. Godine 1986. objavljeno je arapsko izdanje, -{Oloom Magazine}-. u Brazilu je pokrenuto portugalsko izdanje 2002. godine.
Danas -{Scientific American}- objavljuje 18 izdanja na stranih izdanja širom sveta, na jezicima: arapski, brazilski portugalski, pojednostavljeni kineski, tradicionalni kineski, češki, holandski, francuski, nemački, grčki, hebrejski, italijanski, japanski, korejski, litvanski (prekinuto nakon 15 izdanja), poljski, rumunski, ruski i španski.
Od 1902. do 1911. godine, -{Scientific American}- je nadgledao izdavanje -{Encyclopedia Americana}-, koja je u tom periodu bila poznata i kao Amerikana.
Prvo izdanje thumb|250px|PDF prvog izdanja: -{Scientific American Vol. 1, No. 01 published August 28, 1845}-thumb|250px|Naslovna strana izdanja iz septembra 1848. godine
Časopis se prvobitno nazvao „Zagovornikom industrije i preduzeća” i „Časopis za mehanička i druga poboljšanja”. Na naslovnoj strani prvog broja nalazi se gravura „Poboljšani želežnički putnički vagoni”. Časopis je sadržao komentare kao što je:
Ovaj komentar ispod ilustracije daje aromu svog tadašnjeg stila:
Takođe je u prvom izdanju je komentar o uređaju koji je predložio Signor Muzio Muzi za vazdušnu navigaciju.
Vebsajt
U martu 1996, -{Scientific American}- je formirao svoj vebsajt kojim su obuhvaćeni članci iz sadašnjeg i ranijih izdanja, materijal koji se objavljivao samo onlajn, dnevne vesti, naučne eneigme, posebni izveštaji, i drugo. Veb stranica je uvela preplatu u aprilu 2019. godine.Scientific American Launches New Paywall
Televizija Od 1990 do 2005 godine -{Scientific American}- je proizvodio televizijski program na mreži PBS pod nazivom -{Scientific American Frontiers}- sa voditeljima Vudijem Foversom i Alanom Alsom.
Reference
Literatura
Spoljašnje veze
-{Online edition of Scientific American with partially free access to the current issue}- -{Online archive (not free) of the issues from 1993 to the present}- -{Online archive of the issues before 1930, with indices}- -{Online archive of Scientific American between 1846 and 1869, from Cornell University}- -{Online archive of Series 1 of Scientific American between 1845 and 1859 (Volumes 1 - 14)}- -{Online archive of Series 2 of Scientific American between 1859 and 1861 (Volumes 1 - 4)}- -{Online archive of the covers of more than a thousand issues from circa 1872 to 1931}-
Категорија:Амерички часописи Категорија:Научно-популарни часописи