Kraljevstvo Ajutaja (tajski อยุธยา, ) bilo je sijamsko kraljevstvo koje je postojalo od 1350 do 1767. godine. Ajutaja je imala prijateljske odnose prema stranim trgovcima, među kojima su bili Kinezi, Vijetnamci, Portugalci, Indijci, Japanci, Korejci, Persijci, a kasnije i Španci, Holanđani, Englezi i Francuzi, dozvoljavajući im da osnuju sela van zidina prestonice, koja se takođe zvala Ajutaja. U 16. veku, strani trgovci opisali su ovaj grad kao jedan od najvećih i najbogatijih gradova na Istoku. Dvor kralja Naraja (1656. - 1688) imao je snažne veze sa francuskim kraljem Lujom -{XIV}-, čiji su ambasadori grad po veličini i bogatstvu upoređivali sa Parizom. Do 1550. godine, vazali kraljevstva obuhvatali su neke gradove-države na Malajskom poluostrvu, Sukotaju, Lan-Na i delove Burme i Kambodže. Ovaj deo istorije kraljevstva ponekad se naziva i „Ajutajsko carstvo”. U stranim zapisima, Ajutaja se zvala „Sijam”, mada mnogi izvori takođe navode da je Ajutajski narod sebe nazivao Tajima, a svoje kraljevstvo Krung Taj (กรุงไท), što znači tajska zemlja (krng thị). Ovo kraljevstvo se takođe pominje kao Iudea na slici napravljenoj po narudžbini Holandske istočnoindijske kompanije.
Kraljevstvo Ajutaja je proizašlo iz mandala/spajanja tri pomorska grada-države u dolini donje Čao Praje u kasnom 13. i 14. veku (Lopburi, Sufanburi i Ajutaja). Rano kraljevstvo je bilo pomorska konfederacija, orijentisana na pomorsku Jugoistočnu Aziju posle Srivijaje, koja je vršila napade iz ovih pomorskih država. Posle dva veka političke organizacije iz severnih gradova i tranzicije u zaleđinsku državu, Ajutaja se centralizovala i postala jedna od velikih sila Azije. Od 1569. do 1584. Ajutaja je bila vazalna država Toungu Burme, ali je brzo povratila nezavisnost. U sedamnaestom i osamnaestom veku, Ajutaja se pojavila kao središte međunarodne trgovine i njene kulture su cvetale. Vladavina Narajija (r. 1657–1688) bila je poznata po persijskom, a kasnije i evropskom uticaju i slanju sijamske ambasade 1686. na francuski dvor kralja Luja XIV. U kasnom periodu Ajutaje došlo je do odlaska Francuza i Engleza, ali sve većeg značaja Kineza. Ovaj period je opisan kao „zlatno doba“ sijamske kulture i doživeo je uspon kineske trgovine i uvođenje kapitalizma u Sijam, razvoj koji će nastaviti da se širi u vekovima nakon pada Ajutaje. "From the early 1700s well into the 19th century Chinese not only dominated Siam's external trade..."
Ajutajin neuspeh da stvori mirni poredak sukcesije i uvođenje kapitalizma potkopao je tradicionalnu organizaciju njene elite i stare veze kontrole rada koje su formirale vojnu i vladinu organizaciju kraljevstva. Sredinom 18. veka, burmanska dinastija Konbaung izvršila je invaziju na Ajutaju 1759–1760 i 1765–1767. U aprilu 1767, nakon 14-mesečne opsade, grad Ajutaja je pao pod opsadu burmanskih snaga i potpuno je uništen, čime je okončano 417-godišnje kraljevstvo Ajutaja. Sijam se, međutim, brzo oporavio od kolapsa i sedište sijamske vlasti je premešteno u Tonburi-Bangkok tokom narednih 15 godina.
U stranim izveštajima, Ajutaja se zvala „Siam“, ali narod Ajutaje su sebe nazivali Taj, a njihovo kraljevstvo Krung Taj () što znači „Tajska zemlja“ (). Takođe se pominje kao Iudea na slici napravljenoj po zahtevu Holandske istočnoindijske kompanije. Glavni grad Ajutaje zvanično je poznat kao Krung Tep Dvaravati Si Ajutaja (), kao što je dokumentovano istorijskim izvorima.
Napomene
Reference
Literatura
Original text adapted from the Library of Congress Country Study of Thailand
, APA Publications GmbH & Co., , APA Publications GmbH & Co., 2004. Maria Grazia Casella and Paola Piacco, Co,.Ltd., John Hoskin and Gerald Cubitt, ,
Kraljevske hronike Ajutije Postoji 18 verzija Kraljevskih hronika Ajutije (-{Phongsawadan Krung Si Ayutthaya}-) koje su poznate naučnicima. Pogledajte ) Fifteenth-Century Fragment – Michael Vickery version (in English and Thai) and Ubonsi Atthaphan version in pp.215-231 (in Thai) Van Vliet Chronicle (1640) – Translated and compiled by the Dutch merchant. The original Thai manuscripts disappeared. The Luang Prasoet Version (1680) – Ayutthaha History (in Thai) CS 1136 Version (1774) The Nai (Nok) Kaeo Version (1782) – in pp.232-244 (in Thai) CS 1145 Version (1783) [ Sanggitiyavamsa] – Pali chronicle compiled by Phra Phonnarat, generally discussing Buddhism History of Thailand. CS 1157 Version of Phan Chanthanumat (1795) Thonburi Chronicle (1795) Somdet Phra Phonnarat Version (1795) – Thought to be identical to Bradley Version below. Culayuddhakaravamsa Vol.2 – Pali chronicle. – includes other three versions of the chronicle. Phra Chakraphatdiphong (Chat) Version (1808) (in Thai) Brith Museum Version (1807) Wat Ban Thalu Version (1812) '[https://web.archive.org/web/20181005184448/http://www.ebookstou.org/readonline/Default.aspx?bid=1 'Culayuddhakaravamsa Sermon (1820) .] – includes other three versions of the chronicle. Bradley or Two-Volume Version (1864) – formerly called Krom Phra Paramanuchit Chinorot Version. [ Vol.1] [ Vol.2] [ Vol.3] or Vol.1 [ Vol.2] Pramanuchit's Abridged Version (1850) (in English) Royal Autograph Version (1855) – Vol. 1 , Vol. 2
Burmansko stanovište Ovo su Burmanski istorijski zapisi o Ajutiji. Kham Hai Kan Chao Krung Kao (Lit. Testimony of inhabitants of Old Capital (i.e., Ayutthaya)) Kham Hai Kan Khun Luang Ha Wat (Lit. Testimony of the "King who Seeks a Temple" (nickname of King Uthumphon)) – An English translation. Palm Leaf Manuscripts No.11997 of the Universities Central Library Collection or Yodaya Yazawin – Available in English in Tun Aung Chain tr. (2005) Chronicle of Ayutthaya, Yangon: Myanmar Historical Commission
Zapadno stanovište Second Voyage du Pere Tachard et des Jesuites envoyes par le Roi au Royaume de Siam. .
Spoljašnje veze
-{Online Collection: Southeast Asia Visions Collection by Cornell University Library}- -{Ayutthaya Historical Research}- -{The Journal of Asian Studies}-
Категорија:Историја Тајланда Категорија:Бивше државе Азије