мини|Mapa trogira sa ucrtanim znamenitim građevinama Znamenite građevine u Trogiru su kulturno-istorijski spomenici iz svih perioda umetnosti, posebno onih srednjovekovnih čijom izgradnjom su za sobom, na njima svoja remek-dela ostavili čuveni graditelji i skulptora toga perioda poput, majstora Radovana, Nikole Firentinca, Andrije Alešija, Ivana Dunkovića i mnogih drugih. Zahvaljući njim nastale su impozantne i znamenite građevine u Trogiru, koje su se isticale od drugih po istančanosti klesarstva, po klesarskim veštinama u ukrašavanju kićenih kapitela, portala, dvorišnih arkada, bifora i trifora, balkona, razigranim detaljima, i po izradi bogatih ornamenata u kamenom nameštaju kuća i crkava.Urbanistička cjelina u: Ivo Babić, Trogir, grad i spomenici, Književni krug Split, 2914. str. 162 Položaj znamenitih građevina u istorijskom jezgru Trogira мини|Istorijsko jezgro Trogira sa kopnom je povezano starim kamenim mostom мини|Most koji povezuje Ćiovo sa starim jezgrom Trogira Znamenite građevine u Trogiru smeštene su u istorijskom jezgru Trogira koje se nalazi na ostrvcu u morskom suženju u kome se otok Čiovo najviše približio kopnu. Ostrvce koje je orijentirano u smeru istok - zapad dugačko je oko 515 metara, sa najvećom širinom u smeru sever - jug od oko 285 metara. Obim i oblik ostrvca godina se menjao jer se stalno širilo nasipanjem terena, posebno na južnoj i zapadnoj strani. Imajući ovo u vidu itoričari Ivan Lucić i Pavao Andreis, citirajući antičke pisce, zaključili su da je tlo na kojem je podignuta istorijsko jezgro Trogira tek naknadno razdvojeno jarkom od kopna.Ivo Babić, Trogir, grad i spomenici, Književni krug Split, 2914. str. 10-11
Najviše tačke u istorijskom jezgru Trogira nalaze se duž glavne uzdužne ulice (antički decumanus), i ni u jednom delu na prelaze 4 m nadmorske visine, dok na zapadnom obodu ostrvceta nadmorska visina iznosi manje od 0,50 m.
Istorijsko jezgro Trogira sa kopnom je povezano starim kamenim mostom, a sa Čiovom pokretnim mostom, koji se nalazi na najužem delu Trogirskog kanala. Pre gradnje mosta prema kopnu početkom 14. veka gradu se verovatno prilazilo preko sprudom koji stvara bujica Dobrića (njeno korito je kanalisano); ali ona i danas nanosi šljunak, koji se mora stalno uklanjati kako ne bi zatrpao „Fošu”. Danas se za most koji vodi na kopno upotrebljava naziv Mali most, a za onaj prema Čiovu Čiovski most.
Prirodne dispozicije zemljišta omogućila je da ostrvce ima dve luke. Na severnoj strani ostrvceta „Foša” (koja se zasipa blatom i muljem) je služila kao luka za manje brodove, a na južnoj strani ostrvceta morski tesnac između grada i ostrva Čiova bio je dovoljno dubok i širok za pristajanja većih brodova. Za tu glavnu luku upotrebljava se naziv „Riva”.Ivo Babić, Trogir, grad i spomenici, Književni krug Split, 2914. str. 15
Oblik i položaj otočića na kome se nalazi istorijsko jezgro Trogira мини|Položaj Trogira na karti Hrvatske Otočić na kojem je izgrađeno istorijhsko jezgro Trogira izvorno je najvjerojatnije bio nizak komad – jezičak, vrh okolnog polja, odvojen močvarnim plićacima, koji su naknadno oblikovani u odbrambeni jarak. O izvornom obliku tla na kojem se nalazi istorijsko gradsko jezgro postoji stav istoričara na osnovu podataka antičkih pisaca, da je tlo na kojem je izgrađeno istorijsko jezgro Trogira tek naknadno razdvojeno jarkom, pa je tako npr...
Trogir koji geografski pripada srednjedalmatinskom delu Jadrana prostire se na prostoru površine od 250 km², između ostrva Čiovo i kopna - između ravnog i plodnog polja i kamena, sa puno uvala - šljunkovitih i kamenitih plaža - zaliva - ostrvaca. Iako se gradsko područje pruža od današnjeg aerodroma do zaliva Sićenica, staro gradsko jezgro je najzanimljivije, jer je sa kopnom povezano kamenim i gvozdenim mostom, a sa Čiovom pokretnim mostom, koji se nalazi na najužem delu Trogirskog kanala.
Područje Grada Trogira je podeljeno na tri dela: deo na kopnu, deo na ostrvu Čiovo i otoku Drvenik Veli i Drvenik Mali. Područje na kopnu omeđeno je teritorijom opštine Seget na zapadu, gradom Kaštela na severu i istoku i Trogirskim kanalom na jugu. Deo na Čiovu graniči se sa Trogirskim kanalom na severu, opštinom Okrug na jugoistoku i Gradom Splitom na zapadu. Ostrva Drvenik Veli i Drvenik Mali se nalaze južno od područja opštine Marina i severozapadno od ostrva Šolta. Grad ima vrlo povoljan položaj, jer je smešten u neposrednoj blizini najvećeg dalmatinskog središta Splita.
Na ovom prostoru, u skladu sa geografskim, geološkim i reljefnim posebnostima razlikuje se područje Trogirskog primorja s ostrvskim arhipelagom i krško područje Zagore. 500px|мини|центар|Panorama Trogira — koja iako je određen skromnim dimenzijama ostrvceta na kome se nalazi, ipak deluje monumentalno sa brojnim i znamenitim građevinama počev od nanizanih kuća duž niskog ostrvceta kojima se suprotstavljaju - vertikalni akcenti zvonika i kula
Kraća istorija Počeci života na području istorijskog jezgra Trogira najverovatnije su začeti u praistoriji, ali verovatnije je da je to područje bilo naseljeno već u doba neolita ako ne i ranije. Na to ukazuje otkrića (na više mesta u velikim količinama) keramike iz bronzanog i gvozdenog doba.Ivo Babić, Trogir, grad i spomenici, Književni krug Split, 2914. str. 55
Od 2. veka p. n. e. spominje se uz more srednje Dalmacije pleme Delmata, čija je istorijska postojbina izvorno bila u dubljoj unutrašnjosti, s jedne i druge strane planine Dinare.Ivo Babić, Trogir, grad i spomenici, Književni krug Split, 2914. str.60
Tragurij (Τραγούριον) i Epetij (Επέτιον, kao naselje na mestu današnjeg Stobreča) spominju se prvi put u 2. veku p. n. e. u delima istoričara Polibija i to u kontekstu delmatskih napada.
Kao Grčko naselje Tragurij (mesto gde se napasaju koze) Trogir se pominje u drugom veku pre nove ere.Novak, G. (1961), Stari Grci na Jadranskom moru, Rad JAZU 322 Tokom prvog veka ovo naselje postalo je rimski municipat „Tragurium", dok Plinije stariji, ovo naselje pominje kao mesto poznato po kvalitetnom kamenu, na šta ukazuju brojni kamenolomi u okolini Trogira.
Iako je Tragurij bio mali grad (poprečno širok svega oko 160 m), po svim sačuvanim indicijama imao je urbana obeležja, sa stanovništvom na zavidnoj kulturnom nivou.
Tokom 4. veka u Trogir dolazi nova vera, hrišćanstvo koje se širilo iz susedne Salone. Dolaskom Slovena, okreće se nova stranica istorije, a menja se i ime u Trogir koje se sačuvalo do danas.Celio Cega, Fani, Trogir, Vjesnik, Zagreb: Turistička naklada, 2002., str. 11-13
Tokom viševekovnog postojanja Trogir je bio izložen rušenju i promene koje su donosile seobe naroda i raspad Rimskog carstva. Pod mlatačku vlas Trogir je potpao 998. godine, i tada je bio potčinjen mletačkom duždu, Petru II Orseolu. Ugarski kralj Koloman u Trogiru je 1102. učvrstio svoju vlast potpisavši „Pacta conventa" sa hrvatskim velikašima. Početkom 12. veka grad su opustošili Saraceni, a 1123. opljačkali su ga Mlečani. Da bi 1242. godine grad preživeo tatarsku najezdu.
Podela zemlje u Kaštelanskom polju bila je povod za izbijanje trogirsko-splitskog rata u kome su kraljevi delili zemlju prema svojim prohtevima. U znak zahvalnosti za utočište koje su mu pružili za vreme upada Tatara. 1420. grad Trogiranima je pomoć poslao kralj Bela IV, i Trogir definitivno potpada pod vlast Venecije. Nakon pada Venecije 1797. godine.
Na glavnom gradskom trgu je do 1750. godine postojala crkva Gospe od Ružarija i Svetog Antuna Padovanskog. Crkva je srušena i sagrađena je nova 1758. godine. Takođe, segetsko polje posedovalo je više crkvica iz davnih vremena.Celio Cega, Fani, Trogir, Vjesnik, Zagreb: Turistička naklada, 2002., str. 69
Trogir je bio pod vladavinom Austrije dugi niz godina, osim u periodu francuske vladavine (od 1806. do 1814).Ivan Lucić, Povijesna svjedočanstva o Trogiru, II. dio, Split, 1979., 1042.
Renesansa je Trogiru donela procvat, Francuzi pokretanje napretka grada, austrijska vlast nove objekte i uređenje grada, a burna politička scena 20. veka donosi potpuno nova građevinska, urbana i kulturna stremljenja, ali i devastaciju nekih znamenitig građevina.
Urbanizam i arhitektura Kao i mnogi drugi primorski gradovi i Trogir je bio opasan zidinama, sa kojih su se uzdizale kule-osmatračnice. Sačuvan je deo zidina sa dve kule, iz 13. veka. Između tih kula, otvorena su nova, „Južna vrata" (Porta civitatis) ili „Vrata od mora". Sačuvana su i stara, drvena vrata koja su bila ojačana ekserima sa zapisom na latinskom. Uz vrata se nalazi i trem, nekada sklonište za putnike-namernike, kada bi se uveče zatvorio ulaz u grad.
Kopnena, „Severna gradska vrata" (Porta terrae fermae) potiču iz 17. veka i građena su u baroknom stilu. Na njima se nalazi gotski kip sa početka 15. veka, koji prikazuje sveca zaštitnika grada - biskupa Ivana.
Istorijsko jezgro Trogira od kasnih šezdesetih godina 20. veka našlo se u sasvim degradiranom, zakrčenom prostoru, okruženo zagađenim morem, bukom, vibracijama i aerozagađenju vazduhoplova koji lete nisko nad gradom.).Takođe preko istorijskog jezgro Trogira, uz samu katedralu, prolazi celolupni intenzivni automobilski i kamionski saobraćaj od kopna do Čiova. Prema analizama objavljenjima 1974. godine 12% kuća u gradu bile su ruševine. Velik je broj kuća opustio; mnoge su na rasprodaji. { U takvim uslovima sudbina Trogira i njegovih znamenitih građevina jednaka je sudbini istorijskih jezgra većine dalmatinskih gradova i gradića, koji takođe doživljavaju svoju civilizacijsku regresiju.Urbanistička cjelina U: Ivo Babić, Trogir, grad i spomenici, Književni krug Split, 2914.Babić, I. (2013), Povijesne jezgre dalmatinskih gradova i njihova sudbina, u: Zbornik znanstvenog skupa „Prelogova baština danas“ u povodu devedesete obljetnice rođenja Milana Preloga, Zagreb, 114-129
Stavljanjem na listu UINESCO-a ovog drevnog dela. ili istorijskog jezgra Trogira možda ima nade za očuvanje i revaitalizaciju njegovih znamenitie građevina, opisane u nastavku stranice.
Sakralne građevine Značajne sakranke građevine u Trogiru su: Katedrala Svetog Lovre, Samostan Svetog Ivana Krstitelja Samostan i crkva Svetog Nikole Samostan i crkva Svetog Petra Porušeni samostan i crkva Svetog Mihovila Samostan i crkva Svetog Dominika Crkva Gospa od Anđela ili Svetog Franje i nekadašnji franjevački samostan Crkva Svih svetih Crkva Gospa od Karmela Katedrala Svetog Lovre
мини|Katedrla Svetog Lovre Trogirska katedrala Svetog Lovre je jedan od najznamenitijih trogirskih građevina, koja se nalazi na UNESCO-voj listi zaštićena svetska baština. Na ovoj su građevini spolja su uočljivi stilovi od romanike do baroka, a u njenu unutrašnjost ukrašavaju vredna umetnička dela. Ova trobrodna bazilika savršenog sklada, nalazi se na centralnom gradskom trgu. Izgradnja je počela s početka 13. veka, a izgradnja zvonika krajem 14. veka.
Gradnja katedrale započela je 1213. godine, na mestu gde je nakada verovatno bio antički hram, odnosno temeljima ranohršćanske katedrale posvećene Svetom Lovri koju su uništili Saraceni 1123. godine. Poput prethodne i ova je posvećena Svetom Lovri, mada je poznata je i kao katedrala Svetog Ivana (zaštitnik grada, preminuoog 1111. godine), biskupa koji je bio poznat po svom besprekornom životu i otporu mađarskom kralju Kolomanu koji je okupirao Dalmaciju i cielu Hrvatsku.
Gradnja katedrale započela je oko 1200. godine, južni portal dovršen je 1213. godine, 1240. godine potpisao se Majstor Radovan na zapadnom, glavnom portalu. Dana 2. maja 1271. sklapljen je ugovor sa mletačkim majstorima o postavljanju skela za gradnju svoda katedrale, ali je zapadno pročelje glavnog broda sa velikom rozetom, prema grbovima, dovršeno šezdesetih godina 14. veka.
Međutim, središnji brod crkve presvođen je tek u prvoj polovini 15. veka. Zvonik se završava krajem 16. i prvih godina 17. veka; jer natpis sa pozlaćenim slovima u unutrašnjosti s olakšanjem beleži
Graditelji