Figarova ženidba (, K. 492) je opera bufa (komična opera) iz četiri čina koju je, 1786. godine, komponovao Volfgang Amadeus Mocart. Italijanski libreto napisao je Lorenco Da Ponte. Premijera opere je bila 1. maja 1786. godine u bečkom Burgteatru. Uvod u operu napisan je na osnovu scenske komedije La folle journée, ou le Mariage de Figaro („Loš dan, ili Figarova ženidba“) francuskog polimata Pjer-Ogisten Karon de Bomaršea, koja je premijerno prikazana 1784. godine. Opera prati priču sluga Figara i Suzane i njihovoj nameri da se venčaju, nasuprot pokušajima grofa Almaviva koji je želeo da pridobije Suzanu.
Figarova ženidba je opera koja se u mnogim pozorištima i operama nalazi na repertoaru. Prema podacima sajta Operabase, Figarova ženidba se nalazi na spisku deset najizvođenijih opera.
Istorija kompozicije
Bomaršov pozorišni komad Seviljski berberin () uveliko je uživao veliku popularnost i adaptaciju u Paizjelove istoimene opere. Bomaršova Figarova ženidba iz prva je bila zabranjena u Beču. Car Jozef II Habzburški je izjavio da, pošto delo sadrži mnoge sporne delove, očekuje da ono bude ili u potpunosti zabranjeno ili cenzurisano do te mere da bude prihvatljivo. Ubrzo su bečki cenzori zabranili izvođenje nemačke verzije Figarove ženidbe.Mann, William. The Operas of Mozart. Cassell, London, 1977, p. 366 (in chapter on Le Nozze di Figaro).The librettist Lorenzo Da Ponte in his memoirs asserted that the play was banned only for its sexual references. See the Memoirs of Lorenzo Da Ponte, translated by Elisabeth Abbott (New York: Da Capo Press, 1988), 150. Nakon što je Mocart komponovao operu bufo, njegov libretista uspeo je da dobije službenu dozvolu od cara za izvođenje ove opere koja je na kraju postigla veliki uspeh.
Figarova ženidba je bila prva od tri kolaboracija Mocarta i Da Pontea. Njih dvojica su kasnije sarađivali na operama Don Đovani i Tako čine sve. Upravo je Mocart bio taj koji je odabrao Bomaršovu dramu i odneo je Da Ponteu da je pretvori u libreto. Da Ponte je imao tačno šest nedelja da na poetički italijanski jezik preradi delo i iz njega ukloni sva politička aludiranja.While the political content was suppressed, the opera enhanced the emotional content. According to Stendhal, Mozart "transformed into real passions the superficial attachments that amuse Beaumarchais's easy-going inhabitants of [Count Almaviva's castle] Aguas Frescas". Stendhal's French text is in: Najviše izmene pretrpeo je Figarov klimaktični govor o nasleđivanju plemićkih titula i ženskom neverstvu. Po završetku libreta, Mocart je prvo zatražio recenziju i odobrenje od cara, pa je potom počeo komponovanje muzike.Nathan Broder. Essay on the opera in the Schirmer edition.
Italijanska opera platila je Mocartu 450 fiorina za njegovo delo, što je bilo jednako trogodišnjim platama koje je na početku svoga rada primao kao dvorski muzičar u Salzburgu. Lorenco Da Ponte je za svoj rad dobio 200 fiorina.
Istorija izvođenja
Figarova ženidba je premijerno odigrana u bečkom Burhteatru 1. maja 1786 godine. U originalnoj postavi, između ostalih, bili su Stefano Mandini, Luisa Leši, Nensi Storate, Frnčesko Benuci i Dorotea Busani. Tokom prve dve izvedbe, Mocart je lično dirigovao, što se smatralo uobičajenim za to vreme. Kasnije izvođenja vodio je Džozef Vajgl. Deutsch says Mozart played a harpsichord; for conflicting testimony, see below.Tokom te godine, Figarova ženidba je reprizirana osam puta.These were: 3, 8, 24 May; 4 July, 28 August, 22 (perhaps 23) of September, 15 November, 18 December Iako devet prikazivanje Figarove ženidbe nije nimalo slično uspeh kao što će kasnije imati Mocartova Čarobna frula, koja se mesecima gotovo svaki drugi dan prikazivala, smatra se da je Figaro dobro prihvaćen. Aplauz na premijeri rezultirao je ponovno izvođenje čak pet arija, a tokom prve reprize 8. maja, čak sedam. To je rezultiralo da opera traje i duplo duže od predviđanog vremena. Zbog toga je Car Jozef II, uz pomoć grofa Rozenberga doneo uredbu kojom se ograničava broj ponavljanja arija u operi i zabranjuje bezbrojno repriziranje u toku jednog izvođenja. Ovo obaveštenje moralo je da stoji na svakoj budućoj operi.
Već pri trećoj izvedbi Figarove ženidbe, Burgteatar je postavio ovo obaveštenje. Ovoj reprizi prisustvovao je i novinar Viner Realzeitung koji se 11. jula 1786. godine objavio svoju kritiku. On je zapazio da je ushićenost publike bila manja nego u ranijim izvedbama ali je dao mogućnost da je to zbog Jozefove naredbe. Napisao je da u Mocartovi poznavaoci bili ushićeni već na premijeri ali da je bilo i onih koji su aplaudirali i zviždali samo da bi bili primećeni, nevezano što nisu razumeli operu. Međutim, činjenica da interesovanje za reprizama ne jenjava i da je Figaro dobro prihvaćen, govori da je reč o Mocartovom remek-delu koji sadrži toliko lepote i bogatstva tonova koje može da napiše samo pravi genije, zaključio je Viner.Quoted in Mađarski pesnik Frenc Kazinci prisustvovao je majskom izvođenju Figarove ženidbe. On je kasnije izjavio da ga je glasom i izgledom očarala operska pevačica Nensi Storate, a da je Mocartovo sviranje fortepijana bilo nešto toliko lepo da se ne može opisati.From Kazinczy's 1828 autobiography; quoted in Svoje pohvale dao je i visoko cenjeni operski kompozitor Jozef Hajdan.The letter, to Marianne von Genzinger, is printed in
Ostala izvođenja
Car Jozef II Habzburški zatražio je posebno izvođenje Figarove ženidbe u svom dvorskom kompleksu u Laksenburgu. Za dvorane i posebne goste opera je izvedena juna 1786 godine.
Tokom decembra iste godine, praška kompanija Pasquale Bondini producirala je operu za tamošnju publiku, najavljujući je kao remek-delo. Prikazivanje u Pragu imalo je ogroman uspeh a tamošnji magazin koji se bavi kritikama opera napisao je da ni jedna opera nikada nije izazvala ovoliku senzaciju. Lokalni ljubitelji Mocartove muzike uspeli su da angažuju dolazak Mocarta koji je u drugoj januarskoj reprizi i sam dirigovao Figarovom ženidbom. Uspeh praške izvedbe dovelo je do nastavka saradnje Mocarta i Da Pontea, koji su upravo u Pragu premijerno izveli Don Žuana 1787. godine.
Tokom 1787. i 1788. godine u Beču nije bilo izvođenja Figarove ženidbe, ali je već tokom naredne došlo do oživljavanja opere.Performance dates: 29 and 31 August; 2, 11, 19 September; 3, 9, 24 October; 5, 13, 27 November; 8 January 1790; 1 February; 1, 7, 9, 19, 30 May; 22 June; 24, 26 July; 22 August; 3, 25 September; 11 October; 4, 20 January 1791; 9 February; from Mocart je za ovu priliku obe Suzanine arije zamenio novim kompozicijama koje su bolje odgovarale glasu Andriane Ferarse del Bene, koja je preuzela njenu ulogu. Za zamenu "Deh vieni" napisao je "Al desio di chi t'adora", a da bi zamenio "Venite, inginocchiatevi" napisao je "Un moto di gioia" – "A joyous emotion".Dexter Edge, "Mozart's Viennese Copyists" (PhD diss., University of Southern California, 2001), 1718–34. Opera je predstavljena i londonskoj publici na premijeri u Koven Garden teatru.
Uloge
U kritičkom izdanju Mocartovih dela Wolfgang Amadeus Mozart. Neue Ausgabe sämtlicher Werke, koji se razlikuje od savremene prakse, navedena je sledeća postavka glasova.Le nozze di Figaro, p. 2, NMA II/5/16/1-2 (1973)See ; ; and . Mozart (and his contemporaries) never used the terms "mezzo-soprano" or "baritone". Women's roles were listed as either "soprano" or "contralto", while men's roles were listed as either "tenor" or "bass". Many of Mozart's baritone and bass-baritone roles derive from the basso buffo tradition, where no clear distinction was drawn between bass and baritone, a practice that continued well into the 19th century. Similarly, mezzo-soprano as a distinct voice type was a 19th-century development (). Modern re-classifications of the voice types for Mozartian roles have been based on analysis of contemporary descriptions of the singers who created those roles and their other repertoire, and on the role's tessitura in the score.
UlogaVrsta glasaPremijera, 1. maja 1786a(Dirigent: V. A. Mocart) Grof Almaviva baritonStefano Mandini Grofica Almaviva (Rosina) sopranLuisa Leši Suzana, grofičina sobarica sopranNensi Storate Figaro, grofov sobar basFrnčesko Benuci Kerubin, dvorski pažv sopran (preobučena u muškarca)Dorotea Busani Marčelina sopranMaria Mandini Dr Bartolo bas Frnčesko Benuci Bazilio, učitelj muziketenorMajkl KeliDon Kurcio, sudijatenor Majkl KeliBarbarina, Antoniova ćerka sopranAna GotlibAntonio, vrtlarbasFrnčesko BenuciHor seljana i sluga
Sinopsis
Figarova ženidba nastavlja zaplet pozorišnog komada Seviljski berberin, i nekoliko godina kasnije prepričava jedan dan ludila u palati grofa Almaviva nadomak Sevilje u Španiji. Rosina je postala grofica a Doktor Bartolo kuje osvetnički plan protiv Figara zbog sprečavanje ženidbe sa Rosinom. Grofu od romantičnog mladića postaje beskrupulozni zavodnik i udvara se grofičinoj sobarici koja je postala Figarova verenica. Grof nastaje u nameri da dobije pravo prve bračne noći koje bi mu obezbedilo da spava sa nevestom kako bi pridobio Suzanu i želji da Figara oženi sa Marčelinom. Grofica, Figaro i Suzana razotkrivaju grofove planove i pokušavaju da spreče Figarovu ženidbu sa Marčelinom koja je od njega toliko starije da može da mu bude majka. Na kraju će se ispostaviti da je Figaro njen vanbračni sin. Cela opera dešava se na imanju grofa Almaviva, udaljenom tri lige od Sevilje.
Uvertira
Uvertira Figarove ženidbe napisana je u D-duru. Njena popularnost toliko je velika da se često izvodi kao zasebno delo u okviru koncertnih izvedbi.
Prvi čin
Delimično nameštena soba Figara i Suzane sa stolicom u sredini.
Ushićeni Figaro premerava sobu kako bi pronašao najbolji položaj za bračni krevet dok Suzana isprobava svadbeni šešir ispred ogledala. Kako bi bio u skladu sa njenim poslom, šešir više podseća na kape za poslugu, ukrašena cvećem. (Izvode duet: "Cinque, dieci, venti" – "Pet, deset, dvadeset"). Figaro je prilično srećan zbog nove sobe u palati dok je Suzana nevoljna (Izvode duetino: "Se a caso madama la notte ti chiama" – "Ako vas grofica pozove preko noći"). Suzani smeta blizina sobe Grofa Almaviva i njegove želje da iskoristi feudalno pravo po kojem grof može da spava sa nevesto tokom njene prve bračne noći pre mladoženje. Grof je to pravo ukinuo kada se oženio Rosinom ali sada želi ponovo da ga uspostavi. Grofica poziva Suzanu i ona žuri da je usluži dok Figaro, uveren u svoju snalažljivost, rešava da nadmaši grofa (Kavatina: "Se vuol ballare signor contino" – "Ukoliko želite da plešete, gospodine grofe")
Figaro odlazi a doktor Bartolo stiže sa Marčelinom od koje je Figaro pozajmio veliku svotu novca uz obećanje da ako ga ne vrati na vreme, da će da se oženi njome. Bartolo i Marčelina prave zaveru protiv Figara i odlučuju da ga tuže jer joj nije vratio novac niti je oženio. Bartolo koristi priliku da se osveti Figaru jer je pripomogao venčanju grofa i Roksande u koju je bio zaljubljen. Zbog toga pristaje da zastupa Marčelinu pro bono i u komičnom govoru obećava joj da može da pobedi zbog nje (arija: "La vendetta" – "Osveta").
Bartolo odlazi a Suzana se vraća i sa Marčelinom vrlo uljudno razmenjuju sarkastične uvrede (duet: "Via resti servita, madama brillante" – "Posle tebe, brilijantna mlado"). Suzana trijumfuje u razmeni i čestita svojoj rivalki da impresivnim godinama. To će razljutiti Marčelinu, koja je mnogo starija od nje i naterati je da ljutito ode.