Konstantinovo raskršće je istorijski roman Dejana Stojiljkovića, izdat u ediciji Meridijan IP Laguna 2009. godine.

Sinopsis Radnja romana smeštena je pred kraj Drugog svetskog rata u okupiranoj Srbiji. Nacisti tragaju za velikom tajnom Konstantina Velikog, koja može da promeni tok rata. мини|levo|170п|Anenerbe, logo u vidu mača oko koga se uvija zmija мини|200п|Ostaci Medijane Prema staroj legendi, klinovi kojima je Isus bio prikovan za krst nestali su nakon Njegovog vaskrsenja. Jedan je umetnut kao deo u kruni koja je vekovima krasila glave vladara, drugi je stavljen na vrh koplja kojem je Gospod bio proboden na raspeću, a treći je pretopljen u sečivo mača... Legenda kaže da će onaj koji bude imao u posedu ove tri svete stvari zavladati svetom. Ista legenda kaže da se treća sveta relikvija nalazi na Balkanu, na jugu zemlje koju potresa građanski rat, u gradu gde je rođen prvi rimski imperator koji je poverovao u snagu Krsta...

U proleće 1939. neposredno pred početak Drugog svetskog rata, rajhsfirer Hajnrih Himler poklonio je svom vođi Adolfu Hitleru mapu na kojoj je bilo ucrtano šest pravaca u kojima bi trebalo da se kreću istraživanja drevne arijevske prošlosti.

Jedan od tih pravaca pokazivao je na Srbiju.

Pet godina kasnije, u leto 1944. u Nišu, rodnom gradu Konstantina Velikog, SS oficir Hajnrih Kan, visoki adept arijevskog reda Mrtvačke glave, uspeva da sklopi mozaik koji će ga odvesti na mesto koje krije tajne poslednjeg velikog rimskog imperatora. Mač koji Hitler toliko žudi da ima u rukama nalazi se u nikad otkrivenoj Konstantinovoj zbirci oružja, armamentarijumu skrivenom ispod temelja antičkog Naisa, na drevnim mapama označenom kao "Konstantinovo raskršće".

Ali na putu koji Kan treba da pređe u svom surovom pohodu ka zabranjenim znanjima drevnih arkana, isprečiće mu se dvojica ljudi: zagonetni četnički major Nemanja Lukić i komandant odbrane grada - bavarski plemić Oto fon Fen. U isto vreme, pored bombi koje saveznici bacaju sa neba, Niš potresa serija monstruoznih ubistava... U ludilu građanskog rata vođenom od strane nacionalista i komunista, to naizgled nikog ne uzbuđuje, ali jedna prastara reč može se čuti s vremena na vreme, kako je između sebe tiho izgovaraju vojnici na mrtvoj straži, ta reč je "Vampir".

U noći kada će saveznički bombarderi zapaliti nebo iznad Niša, prastara ljudska žudnja vodi u podzemlje one koji nemaju šta da izgube. Tamo ih čekaju odgovori na pitanja koja su sebi postavljali čitavog života. Još nešto ih čeka dole, u katakombama, čuvar čije ime je označeno runom na svodu ulaza u podzemne lagume Naisa, stvorenje od vrste koja je gotovo zaboravljena, stare koliko i sam svet. U mraku sijaju njegove oči boje purpura, na mestu gde se seku granice dva sveta, na "Konstantinovo raskršće".

Likovi

Hajnrih Kan - visoki oficir SS-a i istaknuti član biroa za istraživanje arijevske prošlosti Anenerbe (Nasleđe predaka). Po direktnom Hitlerovom naređenju, on dolazi u Niš krajem 1943. gde započinje istraživanje podzemnih laguma i tunela u kojima se navodno nalazi skriveni Konstantinov armamentarijum. Kan je svirep i proračunat čovek koji ne bira sredstva u ostvarivanju svojih ciljeva. Njegova Karijera u Anenerbeu je besprekorna a u nekoliko navrata istaknut je misteriozni poduhvat koji je izveo u Africi.

Nemanja Lukić - zagonetni četnički oficir Nemanja Lukić pojavljuje se u Nišu neposredno pred junska bombardovanja 1944, navodno, sa zadatkom poverenim od štaba Kraljeve vojske u otadžbini. Ipak njegove namere su potpuno drugačije a na indirektan način su vezane za Hajnriha Kana i njegovo istraživanje. Lukić je doktor medicine koji je studirao u Beču, neodređenih je godina, nekada je boravio u Nišu sa svojom suprugom Anom koja je nekoliko godina potom umrla pod misterioznim okolnostima.

Oto fon Fen - komandant feldkomandature 809-Niš, bavarski plemić Oto fon Fen je častan oficir besprekorne biografije i izvanrednog porekla. Njegovo nastojanje da u bombama i glađu razorenom gradu istraje u svojim principima vojničke časti i hrišćanskog morala svojevrsni je kontrapunkt Kanovom fanatizmu i nacističkoj revnosti. Fon Fen je istorijska ličnost ali sačuvanih podataka o njemu ima veoma malo.

Svetislav Petrović Nišavac - čuveni niški harmonikaš, ortak još čuvenijeg Toze Živkovića (oca pevača Tozovca) istorijska je ličnost. On je stari prijatelj Nemanje Lukića i pomaže mu da u gradu u kome vlada paranoja i ludilo građanskog rata dođe do informacija koje su mu potrebne. Nišavac je šeret i ljubitelj kafane i kocke, na sebi svojstven način, on je neka vrsta vodiča kroz Niš onog vremena.

Krsman Teofilović - izdanak jedne od najuglednijih niških građanskih porodica, vlasnik nekoliko radnji i jedne kafane, preduzimljivi trgovac visokog obrazovanja i gospodskih manira, naklonjen je nacionalistima. Progoni ga lična tragedija o kojoj nerado govori, a zbog svojih otvorenih stavova prema Boljševicima na meti je lokalnoj grupi komunističkih ilegalaca.

Dragutin Stevanović - nekadašnji prijatelj Nemanje Lukića, predratni oficir i potonji švercer i trgovac oružjem. Po Kanovom dolasku u Niš, pridružio se potrazi za Konstantinovim raskršćem i nakon incidenta tokom spuštanja u lagume Naisa oboleo od misteriozne bolesti.

Kosta Milovanović - Pećanac - jedna od najtragičnijih figura Drugog svetskog rata, vojvoda Kosta Pećanac ostao je omražen zbog svoje kolaboracije sa okupatorom iako je on, po sopstvenom tvrđenju, to učinio kako bi spasao narod od stradanja. Ubijen je po nalogu Draže Mihailovića u zimu 1944. a prema nekim tvrdnjama to je bilo indirektno povezano sa mapom koju je imao u posedu. Navodno, ta mapa je pokazivala put do ulaza u podzemne lagume Naisa koji vode ka Konstantinovom raskršću.

Petrinja Rajevski - polusestra Dragutina Stevanovića, kći ruskog emigranta. Njena umešnost sa viskom i neobična čulna nadarenost pomoći će Hajnrihu Kanu da pronađe lokaciju armamentarijuma.

Adolf Hitler - svemoćni vođa Nacističke Nemačke pojavljuje se na samom početku romana gde u dvorcu Vevelsburg, okultnoj prestonici nacističke Nemačke, izdaje direktno naređenje Hajnrihu Kanu. Hitler je ovde već oronuo i dobrano nagrižen stresom i paranojom, dijalozi korišćeni u ovom delu knjigu preuzeti su iz autentičnih Hitlerovih govora i monologa, naročito je zanimljiv njegov odnos prema Srbiji i Srbima koje naziva ruljom i kraljeubicama.

Hajnrih Himler - nemački Rajhsfirer, prvi čovek SS-a, okultni posvećenik koji je verovao da je reinkarnacija germanskog kralja Hajnriha Prvog zbog čega je dobio nadimak Ptičar. On je drugi čovek nemačkog Rajha, odmah posle Hitlera, jedan je od tvoraca nacističke doktrine krvi i tla koja je svoje osnove imala u okultnim i bizarnim učenjima o Germanima kao potomcima arijevskih bogova koji su živeli na Zemlji u osvitu vremena.

Nastajanje, pisanje i razvoj dela

U intervjuu koji je dao za Radio NišRadio Niš, 17. јул 2009, emisija Ars Litera, urednik i voditelj Velibor Petković Stojiljković je rekao da je prva ruka romana nastala još 2002. godine u formi novele čiji naslov je bio Tamni vilajet. Stojiljković je ovu novelu napisao za grupnu zbirku priča o vampirima Postelja od gloga, međutim ona nikada nije objavljena. Umesto nje, izdavač SIIC Niš je objavio zbirku stripova istog naslova. Inicijator oba projekta bio je strip scenarista Marko Stojanović, a same priče bile su vezane za projekat Pali Anđeo koji je radio u saradnji sa Dejanom Vujićem, strip autorom iz Beograda.

Ilustraciju za novelu tada je uradio Vladimir Aleksić, sada već afirmisani strip autor koji se dokazao na internacionalnoj sceni. Ta ilustracija je i objavljenu u albumu Postelja od gloga. Aleksić je kasnije još jednom sarađivao sa Stojiljkovićem na knjizi Leva strana druma za koju je nacrtao set od pet crno-belih ilustracija.

Stojiljković je nakratko napustio ovaj rukopis i radio intenzivno na proznoj zbirci Leva strana druma koja je izdata od strane SKC-a Niš, marta 2007. godine. Istovremeno je preduzeo opsežna istraživanja vezana za roman koja su uključivala pretrage po arhivama, muzejima i bibliotekama, sakupljanje materijala, kao i obilaske određenih lokacije među kojima je i ulazak u deo podzemnih laguma na brdu Vinik severozapadno od Niša. Set fotografija zabeležen tom prilikom dostupan je u foto-galeriji sajta NišKafe. Sa povremenim prekidima, autor je prvobitno napisanu novelu razvijao u roman, dodavši nove likove i rukavce priče, kao i masu novootkrivenih podataka vezanih za antički Nais, Drugi svetski rat na prostoru Srbije, okultnu dimenziju Trećeg rajha, saveznička bombardovanja Srbije 1944. godine i ratne zločine komunista i Crvene armije tokom i nakon oslobođenja Niša. Ime dela je promenjeno u Konstantinovo raskršće gde on simbolizuje istovremeno i grad Niš, Balkan kao i preplitanje raznih uticaja na tom području - keltski krst, rimski krst, hrišćanski krst, kukasti krst...

Finalna faza razvoja romana otpočela je nakon potpisivanja ugovora sa IP Laguna i najznačajnije vezano za nju su uredničke intervencije Igora Marojevića. S obzirom da je neposredno pre toga Marojević napisao roman slične tematike Šnit (fabula istog dešava se u Zemunu za vreme Drugog svetskog rata) on je bio verziran u samu tematiku romana kao i u istorijski period koji obrađuje i sam fenomen nacizma. Marojević je svojim uredničkim radom dosta doprineo fluidnošću stila kojim je knjiga pisana, uspešnom svođenju žanrovskih elemenata na skoro realističan nivo, a neke od njegovih ideja su direktno uticale na fabulu romana (ubačene scene i izmenjen kraj) i na taj način umnogome poboljšale kvalitet dela.

Dodatne intervencije na romanu urađene su u toku korekturnog procesa (prevodi na latinski i nemački, fusnote), knjigu je lektorisao Sava Kuzmanović dok je idejno rešenje korica uradila Marica Bucek. Zanimljivo je da je rešenje korice sa rimskim gladijusom kao glavnim motivom urađeno tek nakon što je prvobitno rešenje u kome dominira spomenik Konstantinu Velikom u Jorku odbačeno kao previše mračno.

Knjiga je objavljena 1. jula 2009. kao 20. izdanje edicije Meridijan.

Literarni uticaji U intervjuima i tekstovima povodom knjige, autor je često navodio Nila Gejmena, Stivena Kinga, Dena Simonsa, Borislava Pekića i Slobodana Selenića kao glavne literarne uzore. Naročito je istican Pekić i njegov roman Besnilo. Prema Stojiljkovićevoj tvrdnji, Konstantinovo raskršće ima strukturu identičnu ranijim romanima Stivena Kinga kao što su To, Isijavanje, Kudžo... Knjiga je podeljena na tri dela, kojima prethode Prolog i epilog, a veoma bitnu funkciju imaju citati na početku svakog dela. Ritam romana je takav da je prvi deo najduži sa poglavljima ujednačene dužine, dok je treći deo najkraći sa kratkim poglavljima i upadljivo malim prisustvom statičkih motiva. Često menjanje perspektiva, kao i klifhengeri na kraju svakog poglavlja daju delu na dinamici i neizvesnosti.

Vanknjiževni uticaji Stojiljković se takođe u intervjuima poziva na uticaj filmskih reditelja poput Ridlija Skota, Kristofera Nolana, Majkla Mena, Martina Skorsezea, Aleksa Projasa i drugih čiji je rad direktno uticao na njegovo pisanje. Takođe, u više navrata je istakao da su mu u radu na knjizi dosta pomogli zanatski trikovi preuzeti iz stripova i grafičkih novela. Sa tim u vezi bitan je uticaj Majka Minjole, Frenka Milera, Alana Mura i Ticijana Sklavija. Način na koji je postignuta dinamika romana umnogome je sličan načinu na koji se smenjuju epizode u kultnoj TV seriji Izgubljeni.

Istorijska pozadina мини|250п|Zgrada Moravske Banovine, danas Univerzitet u Nišu, za vreme Drugog svetskog rata je bila sedište Feldkomandanture 809 - Niš Sama knjiga je u velikoj meri utemeljena na istorijskim činjenicama a jedan deo glavnih likova su istorijske ličnosti.