Julio Cabrera – argentyński filozof żyjący w Brazylii, emerytowany profesor Wydziału Filozofii na Uniwersytecie w Brasílii i były dziekan tego wydziału. Poprzednio wykładał w Argentynie na Narodowym Uniwersytecie w Córdobie, Uniwersytecie w Belgrano i następnie w Brazylii na Uniwersytecie Federalnym w Santa Maria. Najbardziej znany jest z prac o „etyce negatywnej” oraz kinie i filozofii. Inne obszary filozofii, którymi się zajmuje to filozofia języka, logika i filozofia latynoamerykańska Biogram na Conselho Nacional de Desenvolvimento Científico e Tecnológico. Entrevista al Dr. Julio Cabrera, Serie Entrevistas, Fundación Dr. Jaime Roca, 2014. J. Cabrera, Who I am..
Etyka negatywna W swojej książce Critica de La Moral Afirmativa: Una Reflexión Sobre Nacimiento, Muerte y Valor de La VidaJ. Cabrera, Crítica de la moral afirmativa: Una reflexión sobre nacimiento, muerte y valor de la vida, Gedisa, Barcelona 1996. J. Cabrera, A critique of affirmative morality (A reflection on death, birth and the value of life), Julio Cabrera Editions, Brasília 2014 (angielskie wydanie)., Julio Cabrera przedstawia teorię dotyczącą wartości ludzkiej egzystencji. Ludzkie życie jest, zdaniem Cabrery, „strukturalnie negatywne” w tym znaczeniu, że jego konstytutywne komponenty są z natury niekorzystne: jako znaczące spośród nich Cabrera wymienia straty, braki, ból, konflikty, kruchość, choroby, starzenie, zniechęcenie i śmierć. Według Cabrery tworzą one podstawową strukturę ludzkiego życia, którą analizuje poprzez to, co określa mianem naturalistycznej fenomenologii, czerpiąc swobodnie z myślicieli takich jak Martin Heidegger, Arthur Schopenhauer i Friedrich Nietzsche. Cabrera mówi o swojej pracy jako o próbie zestawienia ze sobą Schopenhauera i Heideggera, wprowadzenia określonej oceny wartości bycia do analizy dasein i postawienia moralności ponad życiem, wbrew Nietzschemu.
Cabrera rozwija etyczną teorię, „etykę negatywną”, w oparciu o tę fenomenologiczną analizę. Utrzymuje, że w etyce istnieje uprzedzenie względem niebycia, sposób postrzegania, który nazywa „afirmatywnością”. Ponieważ afirmatywne światopoglądy uznają bycie za coś dobrego, zawsze potępiają rzeczy zagrażające jego hegemonii; w szczególności takie jak powstrzymanie się od prokreacji czy samobójstwo. Cabrera krytykuje afirmatywne systemy etyczne za to, że pytają o to, jak ludzie powinni żyć, bez postawienia radykalnego pytania o to, czy ludzie w ogóle powinni żyć. Argumentuje on, że z powodu strukturalnej negatywności bycia, istnieje fundamentalna „moralna dyskwalifikacja” ludzkich istot, związana z niemożliwością niekrzywdzenia innych i niemanipulowania innymi. Niekrzywdzenie innych i niemanipulowanie innymi są nazywane przez niego „minimalną etyczną artykulacją” („MEA”). MEA jest naruszana przez nasze strukturalne „moralne upośledzenie”, światowe dyskomforty – w szczególności ból i zniechęcenie – którym podlegamy i które nie pozwalają nam postępować etycznie. Cabrera stoi na stanowisku, że afirmatywna moralność przeczy sama sobie, ponieważ akceptuje MEA, a opowiada się za tworzeniem ludzkiego istnienia, co wyklucza możliwość niekrzywdzenia innych i niemanipulowania innymi. Co za tym idzie, twierdzi on, afirmatywne społeczeństwa, poprzez swą politykę, potrzebują powszechnego lekceważenia MEA, by w ogóle funkcjonować.
Etyka negatywna Cabrery ma być odpowiedzią na negatywną strukturę bycia, doskonale świadomą jego moralnie dyskwalifikującej natury. Cabrera uważa, że dzieci są zwykle traktowane jako zaledwie estetyczne obiekty, tworzone nie dla swojego własnego dobra, tylko dla dobra swoich rodziców i umieszczane poprzez prokreację w strukturalnie negatywnym życiu. Prokreacja jest, dowodzi Cabrera, najwyższym aktem manipulacji, wyrządzeniem krzywdy i naruszeniem autonomii. Argumentuje, że konsekwentne podejście do normalnych koncepcji moralnych – takich jak obowiązek, cnota czy szacunek – obecnych w większości afirmatywnych systemów moralnych, powinno prowadzić do antynatalizmu. Cabrera żywi również przekonanie, że człowiek kierujący się etyką negatywną, powinien nie tylko powstrzymać się od prokreacji, ale także być całkowicie gotowy na etyczną śmierć poprzez natychmiastowe zrezygnowanie ze wszystkich swoich projektów na rzecz walki politycznejJ. Cabrera, Políticas negativas y ética de la libertación. ¿Es posible ser um pessimista revolucionário? (Mi encuentro con Enrique Dussel), esej 9 w: Análisis y existencia: pensamiento en travesia, Ediciones del Copista, Córdoba 2010. lub altruistycznego samobójstwa, kiedy będzie to najmniej niemoralnym z działań.
Critique Cabrery jest jednym z jego najbardziej systematycznych przedstawienień etyki negatywnej, ale rozwija on te same idee także w innych swoich książkach, takich jak: Projeto de Ética NegativaJ. Cabrera, Projeto de Ética Negativa, Mandacaru, São Paulo 1989 (drugie wydanie: A Ética e Suas Negações, Não nascer, suicídio e pequenos assassinatos, Rocco, Rio De Janeiro 2011). Angielskie tłumaczenie pierwszego rozdziału Projeto de Ética Negativa., Ética Negativa: problemas e discussõesJ. Cabrera (red.), Ética Negativa: problemas e discussoes, UFG, Goiânia 2008., Porque te amo, não nascerás! Nascituri te salutant J. Cabrera, T. Lenharo di Santis, Porque te amo, não nascerás! Nascituri te salutant, LGE, Brasília 2009. Angielskie tłumaczenie Porque te amo, não nascerás! Nascituri te salutant., w jego najważniejsze pracy na temat etyki – Mal-estar e moralidade: situação humana, ética e procriação responsávelJ. Cabrera, Mal-estar e moralidade: situação humana, ética e procriação responsável, UnB, Brasília 2018. J. Cabrera, Discomfort and Moral Impediment: The Human Situation, Radical Bioethics and Procreation, Cambridge Scholars Publishing, Newcastle upon Tyne 2019 (angielskie skrócone wydanie). Trzydziestostronicowy fragment na stronie wydawcy. i A moral do começo: sobre a ética do nascimento J. Cabrera, H. Bensusan, M.A. Wuensch, A moral do começo: sobre a ética do nascimento, RS: Editora Fi, Porto Alegre 2019.
Kino i filozofia W swojej pierwszej książce o kinie i filozofii, Cine, 100 anos de filosofia: Una Introducción a la Filosofia A Traves del Análisis de PelículasJ. Cabrera, Cine, 100 anos de filosofia: Una Introducción a la Filosofia A Traves del Análisis de Películas, Gedisa, Barcelona 1999 (drugie wydanie w 2015)., Cabrera proponuje termin „logopatia” (z greckiego: „logos” – „rozum” i „páthos” – „uczucia”), mający oznaczać „pojęcia poznawczo-afektywne”, które traktuje jako zdolne do podania w wątpliwość tradycyjnego postrzegania pojęć przez filozofię, nazywanego przez niego apatycznym i trzymającym się pojęć czysto intelektualnych. Utrzymuje, że przedmiotem logopatycznej filozofii jest znaczenie, nie prawda i że dodaje ona uczuciowe elementy oceny do tego tradycyjnego intelektualnego postrzegania pojęć.
Cabrera uznaje kino za jedno z najbardziej owocnych narzędzi do tworzenia pojęć typu logopatycznego, które określa mianem „pojęć-obrazów” przeciwstawiając je „pojęciom-ideom”, apatycznemu typowi pojęć. Uważa, że kino poprzez swe potężne audiowizualne środki wyrazu, jest w stanie dostarczać „supernasilenia” pojęciowych możliwości, a co za tym idzie doświadczania filmu, co jest niezbędne dla rozwoju pojęć-obrazów i czego konsekwencją jest wzrost wpływów uczuciowych.
Z drugiej strony Cabrera jest zdania, że w różnych momentach historii europejskiej filozofii, pisana filozofia – przeciwieństwo wizualnej – była także logopatyczna, myślana poprzez uczucia, ale nie przyznając się do tego otwarcie, podczas gdy kino zazwyczaj postrzegane było zaledwie jako uczuciowe zjawisko, nieposiadające jednak istotnych właściwości poznawczych. Jego terminy logopatia i pojęcie-obraz starają się usunąć tę dychotomię, wskazując na uczuciowość intelektu i poznawczość uczuć.
Cabrera kontynuuje ekspozycję swej myśli kinematograficzno-filozoficznej w książkach takich jak De Hitchcock a Greenaway pela história da filosofia: novas reflexoes sobre cinema e filosofia J. Cabrera, De Hitchcock a Greenaway pela história da filosofia: novas reflexoes sobre cinema e filosofia, Nankin, São Paulo 2007. (swego rodzaju drugim tomie Cine, 100 anos de filosofia) i Diálogo/cinemaJ. Cabrera, M. Tiburi, Diálogo/cinema, Senac, São Paulo 2013. (gdzie w korespondencyjnej dyskusji z Marcią Tiburi, rozmawia on o swoich ideach z perspektywy, zgodnie z którą, już na długo przed wynalezieniem kina, filozofia „filmowała” idee poprzez obrazy), a także w artykułach Para una des-comprensión filosófica Del cine: el caso Inland Empire de David Lynch J. Cabrera, Para una des-comprensión filosófica Del cine: el caso Inland Empire de David Lynch, Enl@ce, rocznik 6, numer 2, Universidad del Zulia, Maracaibo 2009., Três ensaios sobre a repetição: Kierkegaard, Jarmusch, Hitchcock, Van Sant e três damas que desembarcam antes de chegar (Uma reflexão transversal sobre escrita e imagem)J. Cabrera, Três ensaios sobre a repetição: Kierkegaard, Jarmusch, Hitchcock, Van Sant e três damas que desembarcam antes de chegar (Uma reflexão transversal sobre escrita e imagem), w: R. Timm De Souza et alia, Literatura e Cinema. Encontros contemporâneos, Dublinense, Porto Alegre 2013., Existencia naufragada. Los 4 viajes del TitanicJ. Cabrera, Existencia naufragada. Los 4 viajes del Titanic, Per la Filosofia, Fabrizio Serra, Pisa-Roma 2015., Repetición y cine vacíoJ. Cabrera, Repetición y cine vacío, La Cueva de Chauvet, Malisia, La Plata 2016.. i Filosofia e Filosofia Analítica. Cine y PensamientoJ. Cabrera, Cine, filosofía y filosofía analítica w: F. Santamaria Velasco et alia, Cine y Pensamiento, Estéticas contemporáneas 9, Universidad Claretiana, Universidad Santo Tomás, Bogotá–Medellin 2017..
Filozofia języka i logika Dla Cabrery filozofie języka są tymi filozofiami, dla których język nie stanowi zaledwie narzędzia przekazu, ale konstytuuje – i urzeczywistnia – pojęcia i struktury rozumienia świata. Rozróżnia on cztery rodzaje filozofii języka: analityczną, hermeneutyczną, fenomenologiczną i metakrytyczną. Cabrera, spoglądając przez pryzmat negatywności, pokazuje, jak cztery powyższe typy filozofii języka zawodzą we wspólnej kwestii: nie są w stanie poradzić sobie z problemem znaczenia. Analitykom kwestia ta jawi się jako mająca swoje korzenie w „bezsensowności” wyrażeń, stanowiąc granicę, której nie powinno się przekraczać. Jednakże, zdaniem Cabrery, taki analityczny obiektywizm pomija fundamentalne wymiary problemu znaczenia, jak czas i żywe doświadczenie. Fenomenologia rozszerza analityczny horyzont semantyczny o wymiar intencjonalny (dla której analityczna intensjonalność jest tylko nieautentycznym, jakkolwiek obiektywnym, korelatem), nie radząc sobie jednak z problemem bezsensowności. Brakuje jej czasowości i historyczności, którą zapewnia dopiero podejście hermeneutyczne, określając ten błąd mianem „nieporozumienia”. Hermeneutyka popada jednak często w inny błąd, błąd „zniekształcenia znaczeń”, o wiele poważniejszy niż „bezsensowność” i „nieporozumienie”, i będący przedmiotem metakrytycznych filozofii reprezentowanych m.in. przez filozofie języka Sigmunda Freuda i Karla Marxa.
Cabrera silnie krytykuje analityczne podejście do języka, postulujące odrzucenie wszystkiego, co nie jest obiektywne, ale także i inne filozofie języka za ich niepowodzenia w wyjaśnieniu problemu znaczenia: od fenomenologii do hermeneutyki, a nawet metakrytycyzmu. Są one według niego siedliskami terapii zbawczych jedynie w sposób iluzoryczny, jak choćby uzdrawiania psychoanalitycznego czy komunistycznej utopii. Filozofia języka Cabrery jest filozofią konfrontacji pomiędzy filozofiami, które, wobec skończoności i negatywności, mogą być uprawiane jedynie pod znakiem rezygnacji. Uważa on, że żaden z rodzajów filozofii języka, istniejących obok siebie w ciągu ostatniego półtora wieku, nie jest w stanie samodzielnie wyjaśnić skomplikowania człowieka. W tym sensie, dla Cabrery, całe zrozumienie staje się ostatecznie samopodtrzymującą się iluzją.