thumb|Niezapominajka alpejska thumb|Myosotis pulvinaris Niezapominajka (Myosotis L. – dosłownie "mysie uszko" z greckiego mys – mysz (w dopełniaczu myos) i us – ucho (w dopełniaczu otos)) – rodzaj roślin należący do rodziny ogórecznikowatych. Obejmuje ok. 150 gatunków roślin zielnych. Występują głównie w strefie klimatu umiarkowanego na obu półkulach. W Polsce dziko rośnie 13 gatunków. Zasiedlają bardzo różne siedliska: miejsca suche i piaszczyste wydmy, trawiaste murawy, zarośla i lasy, miejsca wilgotne i płytkie wody, a także wysokie piętra górskie.
Niezapominajki są popularnymi roślinami ozdobnymi. Najczęściej uprawiana jest niezapominajka leśna M. sylvatica, sadzona w różnych odmianach.
Rozmieszczenie geograficzne Niezapominajki spotykane są na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy i Ameryki Południowej, gdzie rosną jednak gatunki introdukowane. Najbardziej zróżnicowane są w dwóch oddalonych od siebie obszarach – w basenie Morza Śródziemnego i na Nowej Zelandii. W Europie, w większości w jej części południowej, rośnie 41 gatunków. W Turcji rosną 23 gatunki, a w Nowej Zelandii – 33. Stosunkowo nieliczne gatunki rosną zwłaszcza w Afryce i na kontynentach amerykańskich. Rośliny te występują głównie w strefie klimatu umiarkowanego, a w strefie międzyzwrotnikowej ich obecność ograniczona jest to obszarów górskich.
Do flory Polski należy 13 gatunków:
Pierwsza nazwa naukowa według listy krajowej, druga – obowiązująca według bazy taksonomicznej Plants of the World online (jeśli jest inna) niezapominajka alpejska Myosotis alpestris F.W.Schmidt niezapominajka błotna Myosotis palustris (L.) L. em. Rchb. ≡ Myosotis scorpioides subsp. scorpioides niezapominajka darniowa Myosotis caespitosa Schultz ≡ Myosotis laxa subsp. cespitosa (Schultz) Hyl. ex Nordh. niezapominajka górska Myosotis nemorosa Besser niezapominajka leśna Myosotis sylvatica Ehrh. ex Hoffm. niezapominajka pagórkowa Myosotis ramosissima Rochel ex Schult. niezapominajka piaskowa Myosotis stricta Link ex Roem. & Schult. niezapominajka polna Myosotis arvensis (L.) Hill – antropofit zadomowiony niezapominajka rozłogowa Myosotis decumbens Host niezapominajka różnobarwna Myosotis discolor Pers. niezapominajka skąpokwiatowa Myosotis sparsiflora J.C.Mikan ex Pohl niezapominajka smukła Myosotis stenophylla Knaf – gatunek wymarły niezapominajka wczesna Myosotis praecox Hüllph. ≡ Myosotis scorpioides subsp. praecox (Hülph.) Lindm.
Morfologia thumb|Niezapominajka alpejska thumb|Niezapominajka błotna thumb|Myosotis rehsteineri Pokrój Rośliny zielne, zarówno jednoroczne, dwuletnie, jak i byliny osiągające do 100 cm wysokości. Pędy krótko owłosione lub nagie. Liście Skrętoległe, pojedyncze, całobrzegie, liście łodygowe siedzące, zwykle podługowatolancetowate. Kwiaty Zebrane w szczytowych skrętkach, groniasto się wydłużających w trakcie kwitnienia. Kwiatostany zwykle są bezlistne, rzadziej ulistnione (z przysadkami). Kwiaty 5-krotne, promieniste, w pączku są skręcone. Kielich ze zrośniętych działek ma kształt dzwonkowaty lub lejkowaty, na szczycie 5-łatkowy lub ząbkowy, u wielu gatunków wydłuża się po przekwitnieniu. Rurkowotalerzykowata korona kwiatu niebieska, rzadziej biała, różowa czy żółta. Pięć zrosłych płatków tworzy płaski lub słabo wklęsły rąbek. Przy wlocie rurki korony znajduje się pięć jasnożółtych wskaźników nektaru (osklepek). Pręciki zwykle są krótkie i ukryte w rurce korony. Słupek osadzony na płaskim osadniku zakończony jest nitkowatą szyjką ze słabo rozszerzonym na końcu znamieniem. Zalążnia złożona z 4 części. Owoce Rozłupnie rozpadające się na 4, zwykle trójgraniasto jajowate, gładkie i czarne rozłupki.
Systematyka Rodzaj należy do podplemienia Myosotideae, plemienia Rochelieae w podrodzinie Cynoglossoideae w obrębie rodziny ogórecznikowatych Boraginaceae.
Wykaz gatunków
Obecność w kulturze Znaczenie symboliczne Niezapominajka symbolizuje pamięć. Niezapominajka jest kwiatem stanowym Alaski. W 1934 r. wolnomularska Wielka Loża „Pod Słońcem” (Grossloge „Zur Sonne”) w Bayreuth, jedna z ówczesnych niemieckich obediencji, przyjęła emblemat niezapominajki jako substytut tradycyjnego cyrkla i węgielnicy.
Święto Polskiej Niezapominajki Corocznie, od 2002 r. w dniu 15 maja, obchodzone jest w Polsce Święto Polskiej Niezapominajki. Jego inicjatorem był Andrzej Zalewski, który wystąpił z taką propozycją w programie Ekoradio, emitowanym przez Polskie Radio Program I.
Przypisy
Kategoria:Ogórecznikowate Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza