mały|Stettiner Bahnhof w Berlinie thumb|Granica polsko-niemiecka thumb|Okolice stacji Eberswalde Wasserfall mały|Wagony DABbuzf 760 Linia kolejowa Szczecin – Berlin – linia kolejowa łącząca Berlin (Berlin-Gesundbrunnen) ze Szczecinem (Szczecin Główny). Linia ma długość 132,4 km. W większej części znajduje się w Niemczech (117,5 km), 14,9 km znajduje się w granicach Polski.

Linia składa się z kilku odcinków numerowanych. W Polsce są to 408 (Szczecin Główny – Szczecin Gumieńce) i 409 (Gumieńce – granica państwa), w Niemczech według Kursbuchstrecke są to 209.66 (Szczecin Główny – Angermünde), 209.60 (Eberswalde – Berlin), 203 (Angermünde – Berlin), 200.8 (Blankenburg – Bornholmer Str.), 200.2 (Bernau – Nordbf.).

Historia 1 marca 1836 r. założono w Berlinie Komitet Budowy Kolei Berlińsko-Szczecińskiej (Berlin-Stettiner Eisenbahnkomitee). Wkrótce na podstawie koncesji rozpoczęto budowę. Jednotorowa linia pomiędzy Berlinem a Eberswalde otwarta została 1 sierpnia 1842 r., kolejny odcinek między Eberswalde a Angermünde 15 listopada tego samego roku. Ostatni odcinek pomiędzy Angermünde a Szczecinem oddano do użytku 16 sierpnia 1843 r., chociaż pierwszy pociąg z Berlina wjechał na szczeciński dworzec Berliner Bahnhof (Dworzec Berliński, obecnie dworzec Szczecin Główny) 15 sierpnia 1843 r. Dało to początek budowie linii kolejowych na Pomorzu. Z początkiem 1851 r. na trasie linii pracę rozpoczął telegraf.

Ze względu na rosnący ruch pasażerski w roku 1863 rozpoczęto budowę drugiego toru; odcinek do Angermünde został oddany do użytku 22 grudnia 1863 r. 16 marca 1863 r. otwarto odnogi: z Angermünde do Anklam (1 listopada 1863 r. odcinek przedłużono do Stralsundu) oraz ze Szczecina do Pasewalku (z późniejszą odnogą do Wolgastu). Trzy lata później, 15 grudnia 1866 r. uruchomiono odnogę z Eberswalde do Wriezen (od 15 maja 1877 r. do Frankfurtu nad Odrą). 22 kwietnia 1872 r. podjęto decyzję o budowie odgałęzienia pomiędzy Angermünde a Freienwalde.

W 1872 r. Komitet Budowy Kolei Berlińsko-Szczecińskiej rozpoczął budowę drugiego toru z Angermünde do Szczecina, który uruchomiono 1 sierpnia 1873 r. Od tej chwili cały odcinek linii był dwutorowy. W 1876 r. otwarto Dworzec Szczeciński w Berlinie (Stettiner Bahnhof). 1 stycznia 1877 r. zakończono budowę linii z Angermünde do Freienwalde. W 1897 r. zmieniono trasę na obszarze Berlina, linia dołączyła do Nordbahn.

W 1916 r. otwarto dla ruchu podmiejskiego wydzielony tor pomiędzy Berlinem a Bernau. 8 sierpnia 1924 r. rozpoczęto elektryfikację linii, w pierwszej kolejności odcinka z Berlina do Bernau. Do wybuchu II wojny światowej linia stanowiła ważny korytarz transportowy łączący dwa duże niemieckie miasta. Po zakończeniu działań wojennych, wskutek zmiany granic, linia straciła na znaczeniu, co doprowadziło do marginalizacji połączeń pomiędzy Berlinem i Szczecinem.

Na przełomie lat 1945/46 w ramach tzw. reparacji wojennych dla Związku Radzieckiego rozebrano jeden tor na odcinku 40 kilometrów (10 km w Polsce i 30 km po stronie niemieckiej, w ówczesnej radzieckiej strefie okupacyjnej) oraz sieć trakcyjną. 15 listopada 1947 r. wznowiono ruch na linii. 17 maja 1952 r. wstrzymano ruch dalekobieżny z Nordbahnhofu. Ze względu na znaczenie dla gospodarki niemieckiej rafinerii ropy naftowej w Schwedt w 1974 r. ponownie zbudowano drugi tor do Angermünde, a 20 grudnia 1987 zakończono elektryfikację od Berlińskiego Pierścienia Zewnętrznego do Angermünde. Linia pomiędzy Berlinem a Passow była utrzymywana w dobrym stanie technicznym (odcinek ten jest dwutorowy na całej długości).

Wstąpienie Polski do Unii Europejskiej, a trzy lata później do strefy Schengen, otworzyło nowe możliwości rozwoju połączeń na tej trasie. W 2011 r. granicę przekraczało tygodniowo 356 pasażerów, w 2014 r. – 670.

Jeszcze w 2014 r. pomiędzy Berlinem a Szczecinem kursowało osiem par pociągów, z tego sześć z przesiadką w Angermünde. Połączenia między Szczecinem a Angermünde obsługiwane były przez pociągi niemieckiej serii 628. Połączenia skomunikowane były z pociągiem jadącym dalej z Angermünde do Berlina. Ten odcinek obsługiwany był przez pociągi Regional-Express składający się z lokomotywy Baureihe 243 ciągnącej cztery lub pięć wagonów DABbuzf 760.

Plany na przyszłość Od początku XXI wieku planowano ponowną rozbudowę linii do dwóch torów oraz jej elektryfikację. W grudniu 2012 r. polski minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski podpisał porozumienie ze swoim odpowiednikiem w Niemczech w sprawie połączenia kolejowego Szczecina z Berlinem. Zapewniano wówczas, że linia będzie funkcjonowała do 2020 roku, termin ten okazał się jednak niemożliwy do zrealizowania.

We wrześniu 2013 r. porozumienie w sprawie połączenia Szczecina z Berlinem podpisały zarządy PKP PLK oraz DB Netz. Zgodnie z dokumentem linia miała być zelektryfikowana i dostać drugi tor.

W marcu 2018 władze Berlina i Brandenburgii wypracowały koncepcję dotyczącą linii kolejowej. Ustalono, że Brandenburgia i Berlin wniosą własne środki finansowe na zelektryfikowane i rozszerzenie do dwóch torów linii na odcinku Angermünde – Szczecin. Koszt inwestycji ma wynieść 380 mln euro.

Według strony niemieckiej zakończenie prac na 49-kilometrowym odcinku od Angermünde do granicy z Polską jest możliwe w 2026 r. Przyczynami hamującymi prowadzenie inwestycji jest brak wykwalifikowanych pracowników oraz wymogi związane z ochroną środowiska (trasa przebiega przez obszar zagrożonych gatunków ptaków, konieczne są dodatkowe ekspertyzy).

20 kwietnia 2020 r. PKP zawarło umowę na sporządzenie studium wykonalności modernizacji linii kolejowej Szczecin – Berlin od stacji Szczecin Gumieńce do granicy państwa. Po przeanalizowaniu możliwości ułożenia drugiego toru i rozpisaniu przetargu, w sierpniu 2022 r. podpisano umowę z firmą Databout Można wziąć pod lupę każdy metr przebudowy linii kolejowej ze Szczecina w kierunku Berlina. Nowy peron, kładki, wiadukty. Gazeta Wyborcza, 21.05.2023..

Zakres prac modernizacyjnych obejmuje m.in.: budowę nowego peronu 5 na dworcu Szczecin Główny. Przebudowany i przedłużony zostanie także peron 4. Oba perony mają obsługiwać połączenia do Niemiec oraz połączenia Szczecińskiej Kolei Metropolitalnej ułożenie drugiego toru budowę wiaduktu, przebudowę stacji i peronów na stacji Szczecin Gumieńce stworzenie nowych stacji Szczecin Pomorzany Południowe, Warzymice, Przecław oraz odbudowę stacji Kołbaskowo

Prace po stronie polskiej miały rozpocząć się w połowie 2024 roku. Efektem remontów ma być skrócenie czasu przejazdu pociągów ze Szczecina do Berlina do 90 minut. Pociągi będą mogły jechać do Gumieniec z prędkością 120 km/h (wcześniej 80), a dalej 160 km/h (dotychczas 120).

Stacje i przystanki thumb|przystanek Petershagen

Stacja Data otwarcia Data zamknięcia Uwagi Szczecin Główny 16 sierpnia 1843 r. Szczecin Gumieńce Warzymice Kołbaskowo 1 listopada 1874 r. dawniej Colbitzow Rosow 1 października 1894 r. 27 września 1980 r. Tantow 16 sierpnia 1843 r. Petershagen (Uckermark) 1 maja 1908 r. Casekow 1 stycznia 1857 r. Schönow (Kr Uckermark) 1 kwietnia 1934 r. Passow (Uckerm) 16 sierpnia 1843 r. Schönermark (Kr. Angermünde) 1 listopada 1881 r. 1 czerwca 1996 r. Welsow-Bruchhagen 1 stycznia 1910 r. 27 maja 1995 r. Angermünde 15 listopada 1842 r. Herzsprung 15 maja 1895 r. 27 maja 1995 r. Chorin 1 lipca 1857 r. 27 maja 1995 r. Chorin 1 września 1902 r. Wcześniej jako Chornichen Britz luty 1875 r. Eberswalde Hauptbahnhof 1 sierpnia 1842 r. Eberswalde Wasserfall 8 czerwca 1884 r. Melchow 1 października 1904 r. Biesenthal 16 sierpnia 1843 r. Rüdnitz 1 sierpnia 1911 r. Bernau (b Berlin) 1 sierpnia 1842 r. Bernau-Friedenstal 30 września 1997 r. Zepernick (b Bernau) 1 września 1881 r. Berlin-Buch 26 czerwca 1879 r. Berlin Nordbahnhof 1 sierpnia 1842 r. otwarty jako Berlin Stettiner Bahnhof

Niepewny jest los stacji Tantow, Petershagen, Casekow i Schönow. Z tych czterech stacji tylko Bahnhof Tantow posiada wysokie perony dostosowane do pociągów Deutsche Bahn.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Linie kolejowe w Niemczech Kategoria:Linie kolejowe w Polsce Linia kolejowa Szczecin – Berlin Kategoria:Transport kolejowy w Szczecinie