thumb|Thunberg przed Riksdagiem (2018) thumb|Graffiti poświęcone Thunberg Greta Tintin Eleonora Ernman Thunberg (ur. 3 stycznia 2003 w Sztokholmie) – szwedzka aktywistka klimatyczna i polityczna. Człowiek Roku tygodnika „Time” za 2019.
W sierpniu 2018 rozpoczęła protest pod budynkiem szwedzkiego parlamentu przeciwko bierności władz, które nie podejmują wystarczających działań na rzecz zapobiegania zmianom klimatu wynikającym z działalności człowieka. Inicjatorka Młodzieżowego Strajku Klimatycznego. Laureatka Right Livelihood Award.
Życiorys Urodziła się 3 stycznia 2003 w Sztokholmie, jest córką śpiewaczki operowej Maleny Ernman i aktora Svantego Thunberga oraz wnuczką aktora i reżysera Olofa Thunberga.
Działalność
Strajk klimatyczny Mimo uzyskania promocji do dziewiątej klasy 20 sierpnia 2018 nie udała się do szkoły, do czego skłoniły ją odbywające się 9 września wybory powszechne oraz fala upałów i pożarów lasów, które nawiedziły Szwecję. Jej postulaty kierowane do szwedzkiego rządu dotyczyły zmniejszenia emisji dwutlenku węgla i respektowania porozumienia paryskiego zawartego w 2015. W dniu, w którym powinna rozpocząć rok szkolny, rozpoczęła protest pod budynkiem Riksdagu, szwedzkiego parlamentu z transparentem Skolstrejk för klimatet (pol. „strajk szkolny dla klimatu”). W każdy piątek od początku roku szkolnego opuszczała zajęcia szkolne i kontynuowała swoją jednoosobową pikietę.
W grudniu 2018 wzięła udział w szczycie klimatycznym COP24 w Katowicach, dokąd przyjechała na zaproszenie sekretarza generalnego ONZ Antónia Guterresa. Protestowała również w Londynie oraz pod siedzibą Parlamentu Europejskiego w Brukseli, a 16 kwietnia 2019 wystąpiła na jego forum. W 2019 wystąpiła gościnnie w singlu grupy The 1975, odczytując kilkuminutowe przemówienie przy akompaniamencie zespołu; dochód z dystrybucji albumu zespołu wesprze klimatyczne protesty Extinction Rebellion. W sierpniu przepłynęła Atlantyk (nie lata samolotami ze względu na szkodliwy wpływ emitowanych przez nie gazów cieplarnianych na atmosferę) na pokładzie jachtu oceanicznego (wyposażonego w panele słoneczne) Malizia II, należącego do monakijskiej rodziny książęcej, aby wziąć udział w szczycie klimatycznym ONZ w Stanach Zjednoczonych oraz COP25 w Santiago de Chile. Rejs spotkał się z krytyką w mediach ze względu na dużo większe obciążenie atmosfery, niż się spodziewała. Przed wypłynięciem z Plymouth Thunberg powiedziała, że ma nadzieję wykazać, iż istnieją alternatywy dla podróży lotniczych. Jej przemówienie na szczycie w Nowym Jorku spotkało się z dużym odzewem w światowych mediach. 25 września otrzymała Right Livelihood Award. 30 października odmówiła przyjęcia Nagrody Środowiska Rady Nordyckiej za 2019, tłumacząc decyzję przeświadczeniem, że „ruch klimatyczny nie potrzebuje więcej nagród, lecz aby politycy i ludzie u władzy zaczęli słuchać tego, co mówią najnowsze, dostępne źródła naukowe”. Skrytykowała kraje skandynawskie za opieszałość w kwestiach klimatycznych i środowiskowych, dodając, że nie przyjmie nagrody, dopóki kraje te nie podejmą działań, aby ograniczyć wzrost średniej globalnej temperatury.
W kwietniu 2024 uczestniczyła w proteście Extinction Rebellion w Hadze, podczas którego funkcjonariusze siłą usunęli ją z drogi, którą blokowała. Następnie dołączyła do innej grupy protestujących blokujących inną ulicę i ponownie została usunięta. Niektóre źródła medialne informowały o jej aresztowaniu, podczas gdy inne podawały jedynie, że została zatrzymana. Nie jest jasne, czy zostały lub zostaną wniesione zarzuty karne.
Wkrótce potem Thunberg została oskarżona o nieposłuszeństwo obywatelskie w związku z odmową podporządkowania się poleceniom policji podczas dwóch demonstracji klimatycznych, które – według władz – blokowały budynek szwedzkiego parlamentu w marcu 2024. Została przymusowo usunięta z protestu i w sądzie złożyła oświadczenie o niewinności. Sąd uznał ją winną i nałożył grzywnę w wysokości 6000 koron szwedzkich (ok. 550 dolarów amerykańskich) oraz dodatkowe 1000 koron (ok. 92 dolarów amerykańskich) tytułem odszkodowania.
Bojkot COP29 W 2024 zbojkotowała COP29, który odbył się w Azerbejdżanie i był organizowany przez reżim autokratycznego przywódcy İlhama Əliyeva, w reakcji na naruszenia praw człowieka oraz czystki etniczne Ormian w spornym regionie Górskiego Karabachu. Zamiast tego odwiedziła sąsiednie Gruzję i Armenię.
Podczas pobytu w wzięła udział w demonstracji politycznej w Tbilisi przeciwko rządowi kraju, deklarując: „Jestem tutaj, aby wyrazić moje wsparcie i solidarność ze wszystkimi aktywistami i obywatelami, którzy wychodzą na rzecz obrony swoich podstawowych praw, takich jak wolność, sprawiedliwość i demokracja”. W wywiadzie podkreśliła krytycznie rolę COP29, stwierdzając, że „jedynym, co wyjdzie z [COP29], będą luki prawne, dalsze negocjacje i symboliczne decyzje, które dobrze wyglądają na papierze, ale w rzeczywistości są jedynie greenwashingiem”.
Następnie odwiedziła Armenię, gdzie argumentowała: „Musimy przestać organizować konferencje klimatyczne w miejscach takich jak Azerbejdżan – kraju, który w skrajnym stopniu represjonuje własną ludność”. Podczas demonstracji przed siedzibą delegacji Organizacji Narodów Zjednoczonych w Erywaniu wzywała międzynarodowe media i osoby u władzy w Baku do odwiedzenia ormiańskich zakładników oraz domagania się natychmiastowego uwolnienia wszystkich więźniów politycznych, jeńców wojennych i zakładników.
Podczas pobytu w Armenii Thunberg odwiedziła także organizację Pink Armenia, która podziękowała jej za „poruszenie krytycznych kwestii Armenii na międzynarodowych platformach oraz za okazanie solidarności z ruchem LGBT+”.
Działalność pro-palestyńska W październiku 2023 opublikowała w mediach społecznościowych zdjęcie ze swoich cotygodniowych piątkowych protestów klimatycznych, na którym wraz z trzema innymi uczestnikami trzymała transparenty. Jeden z nich głosił „Climate justice now” (pol. „Sprawiedliwość klimatyczna teraz!”, a pozostałe wyrażały poparcie dla Palestyńczyków w Strefie Gazy w kontekście wojny w tym regionie. W poście w serwisie X i Instagramie zamieściła również czternaście linków do kont wspierających „solidarność z Palestyną”, informując, że można tam znaleźć wskazówki, jak pomagać.
Spotkała się z krytyką za brak wyraźnego potępienia ataków z 7 października. W kolejnym poście napisała, że jest przeciwko „straszliwym atakom ze strony Hamasu” i podkreśliła potrzebę natychmiastowego zawieszenia broni oraz ochrony cywilów. Ministerstwo Edukacji Izraela zareagowało, usuwając z programu nauczania odniesienia, które przedstawiały Thunberg jako wzór do naśladowania i źródło inspiracji dla młodzieży, ze względu na początkowe posty wspierające Gazę bez jednoznacznego potępienia Hamasu.
1 czerwca 2025 wypłynęła z Sycylii wraz z Rimą Hassan oraz innymi aktywistami na żaglowcu Madleen do wybrzeża Strefy Gazy, aby dostarczyć pomoc humanitarną Palestyńczykom oraz zwrócić uwagę na trwający kryzys humanitarny w Palestynie (zob. wojna Izraela z Hamasem). 9 czerwca znajdujący się na wodach międzynarodowych żaglowiec, którym płynęła, został nielegalnie zatrzymany przez izraelskie siły. Zapowiedziano przewiezienie znajdujących się na nim osób do Izraela i następnie do państw, których są obywatelami. Greta Thunberg na opublikowanym w Internecie nagraniu określiła ich zatrzymanie „porwaniem przez Izrael”.
W lipcu 2025 dołączyła do Globalnej Flotylli Sumud. Flotylia ta według doniesień medialnych stanowi największą cywilną inicjatywę mającą na celu przerwanie blokady Strefy Gazy i planowała rejs w okresie od sierpnia do września 2025. Thunberg pełniła funkcję członkini komitetu sterującego wraz z Thiago Ávilą oraz innymi aktywistami. 1 października 2025 wraz z innymi członkami Flotylli została zatrzymana i pozbawiona wolności przez siły Izraela. Skarżyła się, że była przetrzymywana w celi z pluskwami i miała ograniczony dostęp do żywności i wody. Według relacji innych osadzonych Thunberg miała być bita, ciągnięta za włosy i zmuszano do pozowania z flagami i pocałowania izraelskiej flagi. 6 października 2025 została deportowana z Izraela do Aten.
23 grudnia 2025 została aresztowana przez policję podczas protestu w Londynie, gdy trzymała transparent z napisem: „I support Palestine Action prisoners. I oppose genocide” (pol. „Wspieram więźniów z Palestine Action. Sprzeciwiam się ludobójstwu”); została oskarżona o naruszenie przepisów antyterrorystycznych.
Inne W czerwcu 2025 wzięła udział w paradzie równości w Budapeszcie, protestując przeciwko zakazowi tego wydarzenia uchwalonemu przez parlament Węgier. 26 lipca 2025 uczestniczyła w protestach w Macedonii Północnej przeciwko planowanej budowie elektrowni wodnej na rzece Dosznica na górze Kożuf. 31 lipca 2025 wzięła udział w serbskich protestach antykorupcyjnych w Belgradzie, sprzeciwiając się polityce rządu Aleksandara Vučića.
Nagrody i wyróżnienia Jest jedną z laureatek konkursu na artykuł na temat klimatu rozpisany dla młodych ludzi w maju 2018 przez „Svenska Dagbladet”. W konkursie World Nature Fund była jedną z trzech nominowanych w kategorii młody bohater ochrony środowiska w 2018. Została nominowana do nagrody Children’s Climate Prize dla dzieci i młodzieży fundowanej przez koncern energetyczny Telge Energi AB, a promującej zrównoważony rozwój; odmówiła udziału w konkursie, ponieważ finaliści musieli udać się do Sztokholmu samolotem, czego konsekwentnie odmawia. W listopadzie 2018 została nagrodzona stypendium sztokholmskiej fundacji Fryshuset w kategorii Young Role Model of the Year. W grudniu 2018 amerykański tygodnik „Time” umieścił ją na liście 25 najbardziej wpływowych nastolatków na świecie. W marcu 2019 trójka norweskich parlamentarzystów od opozycji Sosialistisk Venstreparti nominowała Gretę Thunberg jako kandydatkę do otrzymania Pokojowej Nagrody Nobla16-летнюю Грету Тунберг выдвинули на Нобелевскую премию мира.; gdyby jej nominacja wygrała, zostałaby najmłodszą laureatką tej nagrody (przed Malalą Yousafzai, która otrzymała ją w wieku 17 lat). We wrześniu 2019 Amnesty International przyznała Grecie Thunberg oraz powstałemu z jej inspiracji uczniowskiemu ruchowi ekologicznemu Piątki dla Przyszłości tytuł Ambasadora Sumienia. Otrzymała Right Livelihood Award. W 2019 została nazwana Człowiekiem Roku tygodnika „Time”. W październiku 2019 na jej cześć nazwano nowo opisany gatunek chrząszcza Nelloptodes gretae. W 2020 nazwano na jej cześć nowo opisany gatunek ślimaka Craspedotropis gretathunbergae, nowy gatunek skoczogonka Frisea gretae, nowy gatunek chruścika Oecetis gretae, nowo opisany rodzaj pająków Thunberga oraz jeden z jego gatunków, Thunberga greta, nowo opisany gatunek pająka Chibchea thunbergae, a także nowo opisany rodzaj kosarzy Thunbergia oraz jeden z jego gatunków, Thunbergia gretae. W 2021 na jej cześć nazwano nowy gatunek niesporczaka Xerobiotus gretae oraz nowy gatunek chrząszcza, Siopelus gretae W 2022 na jej cześć nazwano nowy gatunek ptasznika, Tapinauchenius gretae oraz nowy gatunek płaza Pristimantis gretathunbergae
Życie prywatne Thunberg ujawniła u siebie następujące rozpoznania: zespół Aspergera, ADHD, zaburzenia obsesyjno-kompulsyjneWhat’s behind climate change activist Greta Thunberg’s remarkable rise to fame?Greta Thunberg: ‘All my life I’ve been the invisible girl’., mutyzm wybiórczy.
Zobacz też Extinction Rebellion Severn Suzuki
Przypisy «Я хочу, чтобы вы запаниковали». Как Грета Тунберг прогуляла школу и стала главным экоактивистом мира. Экоактивизм вместо урока биологии: кто такая 16-летняя Грета Тунберг и за что её номинировали на Нобелевскую премию.
Linki zewnętrzne wystąpienie na szczycie klimatycznym w Nowym Jorku 2019) wystąpienie Grety Thunberg na TEDxStockholm (2018) wystąpienie Grety Thunberg na COP24 w Katowicach (2018) Oficjalna strona Grety Thunberg na Twitterze
Kategoria:Aktywiści klimatyczni Kategoria:Szwedzcy działacze społeczni Kategoria:Uczestnicy strajków szkolnych