Bogusław Stanisław Kapelak (ur. 1956 w Krakowie) – chirurg ogólny oraz kardiochirurg, profesor nauk medycznych.
Życiorys W 1975 po uzyskaniu matury w V Liceum Ogólnokształcące im. Augusta Witkowskiego w Krakowie, rozpoczął studia na Wydziale Lekarskim Akademii Medycznej im. Mikołaja Kopernika w Krakowie. Z kardiochirurgią związał się już podczas studiów (od 1980 r.) uczestnicząc w pracy naukowej Studenckiego Koła Naukowego przy Klinice Chirurgii Serca, Naczyń i Transplantologii. Był założycielem tego Koła i jego przewodniczącym w latach 1980–1982.
W 1981 r. ukończył studia na Wydziale Lekarskim AM w Krakowie i podjął swoją pierwszą pracę w Państwowym Szpitalu Klinicznym w Krakowie (1981-1984), a od 1984 r. aż do chwili obecnej pracuje w Klinice Chirurgii Serca, Naczyń i Transplantologii Instytutu Kardiologii CM UJ w Krakowie. W klinice tej, pod kierunkiem prof. Antoniego Dziatkowiaka, a następnie prof. Jerzego Sadowskiego przechodził przez kolejne etapy rozwoju zawodowego i naukowego będąc początkowo asystentem, a następnie adiunktem.
W 1985 r. zdał egzamin specjalizacyjny I stopnia z chirurgii ogólnej, a w 1991 r. II stopnia z kardiochirurgii. Po napisaniu pracy doktorskiej pod kierownictwem prof. Antoniego Dziatkowiaka pt. „Rokownicze znaczenie upośledzonej czynności lewej komory serca dla przebiegu wczesnego okresu po operacjach pomostowania tętnic wieńcowych z zastosowaniem miejscowej hipotermii” w 1994 r. uzyskał stopień doktora nauk medycznych na Wydziale Lekarskim Collegium Medium Uniwersytetu Jagiellońskiego.
W latach 2001–2002 był Kierownikiem Zespołu Przeszczepowego. Od 2005 r. zastępca Kierownika, a od 01.11.2014 r. Kierownik Kliniki Chirurgii Serca Naczyń i Transplantologii IK CM UJ. Od 1 listopada 2015 roku pełni obowiązki Ordynatora Oddziału Klinicznego Chirurgii Serca Naczyń i Transplantologii w Krakowskim Szpitalu Specjalistycznym im. Jana Pawła II.
Stopień doktora habilitowanego, uzyskał w UJ-CM, w 2012 roku. Monografia habilitacyjna pt. „Ostre rozwarstwienia ściany aorty typu I wg De Bakeya – wpływ przetrwałego kanału rzekomego na odległe wyniki operacji” napisana została na podstawie materiału własnego i wieloletniej obserwacji pacjentów operowanych w KChSNiT. Oceniano w niej rozległość rozwarstwienia aorty, drożność kanału rzekomego oraz zmiany zachodzące w aorcie na przestrzeni 11 lat. W pracy habilitacyjnej podjął próbę wypracowania optymalnych zasad postępowania chirurgicznego u chorych z ostrym rozwarstwieniem ściany aorty.
Tytuł naukowy profesora otrzymał decyzją prezydenta RP Andrzeja Dudy w roku 2018.
W trakcie dotychczasowej pracy wykonał samodzielnie ponad 10 000 operacji. Były to operacje tętnic wieńcowych, zastawek serca, tętniaków aorty, a także obwodowych naczyń krwionośnych. Wykonał także ponad 400 transplantacji serca oraz wszczepił kilkadziesiąt długoterminowych systemów wspomagania lewej komory serca LVAD.
Współuczestniczył w wykonaniu po raz pierwszy w świecie:
1. Wszczepienia bezszwowej biologicznej zastawki aortalnej serca u pacjenta poddawanego operacji wymiany zastawki aortalnej (styczeń 2005 r.)
2. Wszczepienia bezszwowej biologicznej zastawki aortalnej serca u pacjenta poddawanego operacji wymiany zastawki aortalnej (styczeń 2010 r.)
3. Wykonania hybrydowej ablacji lewego przedsionka Ex-MAZE III u pacjenta z utrwalonym migotaniem przedsionków (styczeń 2009 r.)
4. Przezskórnergo, epikardialnego zamknięcia uszka lewego przedsionka u pacjentów z wysokim CHADS-score systemem LARIAT (marzec 2009 r.)
5. Wszczepienia nowej stentowej zastawki biloogicznej Edwards z nową platformą obróbki tkanek Resilia (2011 r.)
6. Zewnętrznej plastyki zastawki mitralnej celem zmniejszenia fali zwrotnej w ciężkiej niedomykalności zastawki mitralnej (2013 r.)
7. Wszczepienia żylnego pomostu pokrytego poliuretanem – Neo Graft u pacjenta z chorobą niedokrwienną serca (19.II.2013 r.)
8. Transapikalnego wszczepenia sztucznej biologicznej zastawki mitralnej w ciężkiej niedomykalności (2014 r.)
9. Transapikalnego wszczepienia nici ścięgnistych zastawki mitralnej (2015 r.)
Uczestniczył w wykonaniu po raz pierwszy w Polsce zabiegów operacyjnych takich jak:
1. Wszczepienia pompy levatronix do wspomagania krążenia u pacjentów z niewydolnością krążenia (2003 r.)
2. Torakoskopowej ablacji serca – typu Maze III (2007 r.)
3. Wykonania drogą przeskórną odnerwienia (sympatycznego) okolicy tętnic nerkowych u pacjentów z opornym na leczenie farmakologiczne nadciśnieniem tętniczym (2008 r.)
4. Wszczepienia przez koniuszek lewej komory serca (bez zastosowania krążenia pozaustrojowego) zastawki aortalnej (2008 r.)
5. Użycia kardiopolimerów w operacyjnym leczeniu kardiomiopatii rostrzeniowej serca (2009 r.)
6. Wszczepienia czasowego całkowicie wewnątrznaczyniowego kardiowertera-defibrylatora u pacjentów z prewencją pierwotną (2010 r.)
7. Użycia trzyelementowej aortalnej zastawki nadpierścieniowej (2007 r.)
8. Wszczepienia samodzielnie otwierającego się nowego typu czasowego filtra do żyły próżnej dolnej (2011 r.)
Brał udział w wykonaniu po raz pierwszy w Krakowie: transplantacji serca (1988 r.) wszczepienia sztucznej komory serca (1996 r.) przezskórnego wszczepienia stent-graftu wewnątrzaortalnego (2000 r.) przezskórnej plastyce pierścienia zastawki dwudzielnej (2008 r.)
W ramach podnoszenia kwalifikacji i umiejętności odbył roczne staże w zagranicznych ośrodkach kardiochirurgicznych, w latach 1989–1990 w Klinice Kardiochirurgii Dedinje w Belgradzie, 1992-1993 r. w Klinice Kardiochirurgii w Brugii.
Szkolenia międzynarodowe Aktywnie uczestniczy w programach naukowych prowadzonych przez klinikę związanych z wprowadzaniem nowatorskich technik operacyjnych w kardiochirurgii w związku z czym odbył wielokrotnie szkolenia w ośrodkach europejskich i amerykańskich.
2002 – Szkolenie we wszczepianiu bezstentowych zastawek, Nicea, Francja. 2005 – Szkolenie we wszczepianiu dwuelementowych zastawek aortalnych, Francja. 2009 – Szkolenie z przezskórnego podwiązywania uszka lewego przedsionka, USA. 2009 – Szkolenie we wszczepianiu biopolimerów, USA. 2009 – Szkolenie z małoinwazyjnej aneuryzmektomii lewej komory serca, USA. 2011 – Szkolenie w zakresie nowych bezszwowych zastawek serca, USA. 2013 – Szkolenie we wszczepianiu nowych bezszwowych biologicznych zastawek serca, Minneapolis, USA. 2013 – Szkolenie we wszczepianiu w obrębie mięśnia sercowego macierzy celem regeneracji mięśnia sercowego, Atlanta, USA. 2014 – Szkolenie w wykonywaniu plastyki zastawki mitralnej z użyciem nowego neopłatka mitalnego. Paryż, Francja. 2014 – Szkolenie z przezskórnego wszczepiania nowych biologicznych zastawek mitralnych, San Francisco, USA. 2015 – Szkolenie z wszczepiania systemów wspomagania lewej komory serca LVAD Heart Mate 2 – Praga. 2015 – Szkolenie z wszczepiania systemów wspomagania lewej komory serca LVAD Heart Wear – Oslo.
Działalność naukowa Bezpośredni wpływ na jego zainteresowania naukowe ma praca w Klinice Chirurgii Serca Naczyń i Transplantologii Instytutu Kardiologii CMUJ, w Krakowskim Szpitalu Specjalistycznym im Jana Pawła II, w którym pracuje nieprzerwanie od 35 lat.
Całkowity dorobek naukowy obejmuje 453 publikacji; w tym 107 prac oryginalnych; 27 opisów przypadków; 18 prac poglądowych; 48 rozdziałów w podręcznikach; 1 monografię; 1 pracę popularnonaukową; ponadto 84 streszczeń ze zjazdów międzynarodowych i 114 streszczeń ze zjazdów krajowych; 12 pełnotekstowych publikacji w suplementach czasopism; 2 listy do redakcji; 6 publikacji w badaniach międzynarodowych. Dodatkowo 18 prac nie podlega punktacji ze względu na brak danych o wskaźnikach (prace przed 1999 rokiem) i 15 rozdziałów w monografiach naukowych.
Łączna punktacja Impact Factor wynosi 172,527;, KBN/MNiSW: 1585; IC 613,84.. Współczynnik Hirscha wg bazy Web of Science wynosi 14.
Na dorobek naukowy przed uzyskaniem stopnia doktora habilitowanego składa się 145 prac o łącznej wartości współczynnika impact factor 89,733, natomiast wartość punktacji wg KBN/MNiSW 788 punktów, a IC 504,08.
Dorobek naukowy po habilitacji obejmuje 57 publikacji o łącznej wartości współczynnika impact factor 82,794, natomiast wartość punktacji wg KBN/MNiSW wynosi 797, IC 109,76.
Liczba cytowań wynosi 199.
Uczestniczył jako główny badacz, współbadacz i koordynator w kilkunastu wieloośrodkowych badaniach międzynarodowych. Najważniejszymi są:
STICH-trial (Surgical Treatments for Ischemic Heart Failure), program badawczy porównujący wyniki chirurgicznego leczenia pacjentów z chorobą niedokrwienną serca pomostowaniem aortalno-wieńcowym bez lub z resekcją lewej komory. FREEDOM-trial (REvascularization Evaluation in patients with Diabetes mellitus: Optimal management of Multivessel disease), program badawczy dotyczący pacjentów z chorobą dwu- lub trójnaczyniową serca i cukrzycą, porównujący wyniki leczenia chirurgicznego (CABG) z angioplastyką wieńcową (PCI DES). Zastosowanie protezy naczyniowej CardioPass podczas pomostowania aortalno-wieńcowego u pacjentów z niewystarczającym zasobem naczyń autologicznych. Porównanie wyników operacji pomostowania aortalno-wieńcowego z użyciem krążenia pozaustrojowego i bez krążenia – „On and Off pump CABG”. Zastosowanie bezstentowej, biologicznej zastawki aortalnej 3F-SAVR u ludzi. Zastosowanie bezszwowej biologicznej zastawki aortalnej 3F-ENABLE u ludzi. Europejskie badanie sztucznej biologicznej zastawki aortalnej Arbor® (TAVS-XX) – EASE. Odnerwienie nerek przy użyciu małoinwazyjnego systemu ablacji prądem RF u pacjentów z opornym na leczenie farmakologiczne nadciśnieniem tętniczym i u pacjentów z krańcową niewydolnością nerek. Pilotażowe badanie nad bezpieczeństwem stosowania systemu CARILLON™ Mitral Contour System™ w leczeniu niedomykalności zastawki dwudzielnej, CVP-1313-01 Badanie TITAN™. Izolacja uszka lewego przedsionka u pacjentów z migotaniem przedsionków i wysokim ryzykiem zatorów. Badanie pilotażowe w celu ustalenia bezpieczeństwa i wykonalności Algisyl-LVR™ jako metody rekonstrukcji lewej komory serca u pacjentów z kardiomiopatią rozstrzeniową, poddawanym operacji na otwartym sercu. Badanie porównania progu defibrylacji u pacjentów kwalifikowanych do wszczepienia kardiowertera – defibrylatora: InnerPulse™ a tradycyjny ICD-(DTCT). Badanie wyników wszczepiania nowych suchych zastawek biologicznych Edwards u ludzi GLX. Zamknięcie uszka lewego przedsionka u pacjentów z wysokim CHADS score systemem LARIAT RS. Ocena bezpieczeństwa stosowania i wydajności implantu tylnego neo-płatka (PNLI) w leczeniu niedomykalności zastawki mitralnej. Pierwsze badanie na ludziach celem wstępnego uznania Angioshield Neo Graft za bezpieczny i skuteczny system, stanowiący mechaniczną osłonę wszczepów żylnych stosowanych w operacjach pomostowania naczyń wieńcowych.
Kierownictwo projektów badawczych Był kierownikiem 2 projektów badawczych:
1. UJ CM K/PBW/000063
Wpływ właściwości skrzepu fibrynowego na ryzyko powikłań zakrzepowych i krwotocznych po operacji pomostowania aortalno-wieńcowego w krążeniu pozaustrojowym: rola czynników genetycznych i środowiskowych
Okres realizacji projektu: 18.10.2006 – 17.10.2009
2. UJ CM K/ZDS/000509
Rola interleukin zapalnych i mutacji warunkujących ich ekspresję w generacji trombiny i właściwościach skrzepu u pacjentów po operacji pomostowania aortalno-wieńcowego w krążeniu i bez krążenia pozaustrojowego
Okres realizacji projektu: 2.01.2007 – 31.12.2009
Był także uczestnikiem trzech zakończonych projektów badawczych:
1. KBN 501/G/205, Ocena oporu naczyń płucnych u chorych kwalifikowanych do przeszczepu serca.
Okres realizacji projektu: 1998 – 2002
2. UJ CM K/ZDS/000987: Badania cech fenotypowych komórek oraz ekspresji wybranych czynników wpływających na przebudowę i degenerację ludzkich aortalnych zastawek serca.
Okres realizacji projektu: 02.01.2009 – 31.12.2012
3. 6 ZR 9 2008C/07133 Preoperative dental care and postoperative infection in patients undergoing cardiac surgery – PREVENT.