Podziemka gwiaździstozarodnikowa (Octaviania asterosperma Vittad.) – gatunek grzybów z rodziny borowikowatych (Boletaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Octaviania, Boletaceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Ma 16 synonimów. Niektóre z nich: Arcangeliella asterosperma (Vittad.) Zeller & C.W. Dodge 1935 Arcangeliella asterosperma (Vittad.) Zeller & C.W. Dodge 1935 var. asterosperma Arcangeliella asterosperma var. hololeuca (R. Hesse) Zeller & C.W. Dodge 1935 Octaviania hessei (Kuntze) Svrček 1958 Octavianina asterosperma (Vittad.) Kuntze 1898. Nazwę zwyczajową zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r.
Morfologia Owocnik Zazwyczaj mniej więcej kulisty, czasami spłaszczony, bulwiasty lub nieregularny, przy podstawie często z białymi ryzomorfami. Ma średnicę 1–3 cm i jest białawy, ale po dotknięciu lub uszkodzeniu staje się różowy, różowo-czerwony, lub winnoczerwony. Starsze owocniki ciemnieją i stają się kolejno ochrowobrązowe, brązowe i czarniawe. Cechy mikroskopowe Zarodniki kuliste lub niemal kuliste, o średnicy 12–16, rzadko do 18 μm. Ich powierzchnia pokryta jest dużymi, stożkowymi i tępymi brodawkami o rozmiarach 2,5–3,5 × 2–3 μm. W KOH ich ściany są żółte, w odczynniku Melzera stają się brązowożółte, w końcu czerwonobrązowe. Podstawki 26–34 × 11–16 μm, nieco maczugowate, 2–3- lub 4–sterygmowe. Cystydy i konidiofory są cienkościenne, o długości 36–66 (–80) μm, średnicy 8–15 μm, przy czym te najdłuższe są najwęższe. Mają brzuchatą podstawę i długą, często nieregularną w kształcie szyjkę. W KOH są przezroczyste i bezbarwne (hialinowe). System strzępkowy monomityczny. Tworzące szeroki pas strzępki w hymenium i tramie równoległe lub nieco splątane. Mają grubość 6–10 μm i są w nich rozproszone sferocysty o średnicy do 25 μm, zwłaszcza w miejscach rozgałęzień strzępek. Perydium w KOH nabiera żywych barw, można na nim zaobserwować ornamentację w postaci ochrowych włókienek tworzących cienką zewnętrzną warstewkę złożoną z przylegających strzępek. Kontekst hialinowy. Brak sprzążek.
Występowanie i siedlisko W piśmiennictwie naukowym na terenie Polski do 2003 r. podano tylko 2 stanowiska, obydwa dawne: (Wrocław, 1889 i Iwonicz-Zdrój, 1939). Rozprzestrzenienie tego gatunku i częstość jego występowania na terenie Polski nie są znane. Nowsze stanowiska podaje internetowy atlas grzybów. Podziemka gwiaździstozarodnikowa jest w nim zaliczona do grupy gatunków chronionych i zagrożonych. Zidentyfikowana też stanowiska w Bieszczadach.
Występuje w lasach, zwłaszcza liściastych, bukowych. Grzyb podziemny, jego owocniki wyrastają pod ziemią, ale także nad ziemią, w ściółce opadłych liści i w próchnicy.
Przypisy
Kategoria:Grzyby podziemne Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Piestróweczkowate