Szmaragdolotka andyjska, konura andyjska (Psittacara wagleri) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny papugowatych (Psittacidae), zamieszkujący północną i północno-zachodnią część Ameryki Południowej. Jest bliski zagrożenia wyginięciem.
Podgatunki Obecnie wyróżnia się dwa podgatunki: Psittacara wagleri wagleri (G.R. Gray, 1845) – czerwone jest tylko czoło oraz pojedyncze pióra na gardle; Psittacara wagleri transilis (J.L. Peters, 1927) – ma ciemniejsze upierzenie od podgatunku nominatywnego.
Dawniej za podgatunki szmaragdolotki andyjskiej uznawano też występujące bardziej na południe (Peru i Ekwador) P. w. frontatus i P. w. minor, jednak zostały one wyodrębnione do osobnego gatunku o nazwie szmaragdolotka peruwiańska (Psittacara frontatus); rozdzielenie tych gatunków zostało w 2024 roku zaakceptowane przez South American Classification Committee (SACC).
Opis Długość ciała szmaragdolotek andyjskich wynosi około 36 cm, a masa ciała 180–260 g. W ich upierzeniu dominuje kolor zielony. Rozmieszczenie i intensywność barwy czerwonej jest różne oraz zależy od podgatunku. Wokół oczu jest naga, ciemna skóra. Spodnia strona sterówek i lotek oraz pokrywy poskrzydłowe duże są oliwkowożółte. Brak dymorfizmu płciowego. Młode osobniki mają mniej koloru czerwonego na czole oraz ma on bardziej matowy odcień, obrączki oczne mają szarobiałe.
Zasięg występowania i środowisko Gatunek ten występuje w północnej i północno-zachodniej Wenezueli oraz północnej i zachodniej Kolumbii. Podgatunek nominatywny występuje w Kolumbii i północno-zachodniej Wenezueli, a P. w. transilis tylko w górach północnej Wenezueli.
Zamieszkuje wilgotne lasy równikowe, lasy wtórne oraz tereny uprawne, w tym plantacje kawy czy pola kukurydzy; na ogół występuje w przedziale wysokości 350–2000 m n.p.m.
Tryb życia Gatunek ten żyje w grupach przeważnie do 20 osobników, lecz czasami tworzą dużo większe stada. Są bardzo ruchliwe. Żywią się między innymi nasionami roślin, orzechami, owocami, zieleniną.
Lęgi Na wolności ptaki te gniazdują na klifach, często w koloniach. Samica składa najczęściej 3–4 jaja i wysiaduje je przez ok. 23 dni. W niewoli, podczas inkubacji jaj oraz w trakcie opieki nad pisklętami, dorosłe osobniki są bardzo agresywne. Młode, w momencie gdy kontrolowane jest ich gniazdo, udają nieżywe. Opuszczają gniazdo po 7 tygodniach, a czasami później.
Status i zagrożenia Obecnie (2024 r.) gatunek ten uznawany jest przez IUCN jako bliski zagrożenia (NT, Near Threatened). Liczebność populacji nie została oszacowana, choć gatunek opisywany jest jako bardzo liczny w większości swego zasięgu występowania.
Szmaragdolotki andyjskie były odławiane dla międzynarodowego handlu ptakami. Często niszczą one rośliny uprawne, z tego powodu ich populacja może się zmniejszać na skutek traktowania ich jako szkodniki. Zagrożeniem dla nich jest również wycinanie lasów. Liczba osobników tego gatunku zmniejsza się.
Przypisy
Systematyka i nazwy polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Papugowate Kategoria:Ptaki ozdobne Kategoria:Ptaki Ameryki Południowej Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1845 roku Kategoria:Taksony opisane przez George’a Roberta Graya