Antyklinorium środkowopolskie, wał środkowopolski, antyklinorium śródpolskie – jednostka geologiczna w środkowej Polsce, rozciągające się z północnego zachodu na południowy wschód, od Pomorza (Świnoujście — Kołobrzeg) do Małopolski (Sandomierz — Góry Świętokrzyskie).
Antyklinorium środkowopolskie jest jedną z ważniejszych jednostek geologicznych w Polsce. Jej szerokość wynosi ok. 50 km, a długość ok. 1000 kmEwa Stupnicka, Marzena Stempień-Sałek: Geologia regionalna Polski, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, wyd. 4 zmienione, Warszawa 2016, .
Dzieli się na cztery części: wał pomorski, wał kujawski, wał kutnowski i mezozoiczne obrzeżenie Gór Świętokrzyskich.
Wg autorów Regionalizacji tektonicznej Polski jednostka ta nazywa się antyklinorium śródpolskie i dzieli się na trzy segmenty: segment pomorski, segment kujawski i segment szydłowieckiAndrzej Żelaźniewicz i in.: Regionalizacja tektoniczna Polski, Komitet Nauk Geologicznych PAN, Wrocław 2011, , natomiast wg Atlasu geologicznego Polski jest to wał środkowopolskiJerzy Nawrocki, Anna Becker (red. nauk.): Atlas geologiczny Polski, PIG-PIB, Warszawa 2017, .
Położenie geologiczne Od południowego zachodu graniczy z synklinorium szczecińsko-łódzko-miechowskim, a od północnego wschodu z synklinorium brzeżnym.
Budowa geologiczna Antyklinorium środkowopolskie jest wypiętrzeniem, na którym brak jest w zasadzie osadów górnokredowych, a najmłodszymi utworami są górnojurajskie. Poniżej zalegają osady jury środkowej i dolnej, triasu i permu. Jedynie na północy w synklinie Trzebiatowa występują osady górnokredowe.
Położenie geograficzne Geograficznie antyklinorium środkowopolskie stanowi głębokie podłoże środkowej części Niżu Polskiego i obrzeżenie Gór ŚwiętokrzyskichJerzy Kondracki: Geografia regionalna Polski, PWN, Warszawa 2002, .
Nadkład Nadkład synklinorium tworzą osady paleogenu, neogenu i czwartorzędu.
Przypisy
Bibliografia Ewa Stupnicka, Marzena Stempień-Sałek: Geologia regionalna Polski, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, wyd. 4 zmienione, Warszawa 2016, Andrzej Żelaźniewicz i in.: Regionalizacja tektoniczna Polski, Komitet Nauk Geologicznych PAN, Wrocław 2011,
Kategoria:Geologia regionalna Polski