mały Łuskwiak gruzełkowany (Pleuroflammula tuberculosa (Schaeff.) E. Horak) – gatunek grzybów należący do rodziny ciżmówkowatych (Crepidotaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Pleuroflammula, Crepidotaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1774 r. Jacob Christian Schäffer, nadając mu nazwę Agaricus tuberculosus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1986 r. Egon Horak. Synonimy:
Nazwę polską zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r. dla synonimu Pholiota tuberculosa (Schaeff.) P. Kumm. Jest niespójna z aktualną nazwą naukową.
Morfologia Kapelusz Średnica 2–5 cm, w młodych owocnikach kulisty, potem kolejno płaskowypukły, wypukły i płaski z tępym garbem. Brzeg długo podwinięty, u młodych owocników z resztkami osłony. Powierzchnia początkowo siarkowożółta, pilśniowata, potem żółta z pomarańczowobrązowymi łuskami. Blaszki Szerokie, zbiegające ząbkiem, początkowo jasno siarkowożółte, potem rdzawożółte. Ostrza płatkowate. Trzon Wysokość 2,5–5 cm, grubość 3–5 mm, walcowaty, zwykle zakrzywiony, początkowo pełny, potem pusty. Ma nietrwały, rdzawobrązowy, włóknisty pierścień. Powyżej niego (lub jego resztek) pokryty jest białawym nalotem na cytrynowożółtym tle, poniżej żółtymi, płatkowatymi łuskami na żółtym tle. Starsze owocniki u podstawy stają się czerwonobrązowe. Miąższ Żółty, o delikatnym zapachu i gorzkim smaku. Cechy mikroskopowe Wysyp zarodników cynamonowobrązowy. Zarodniki 7,5–9 × 4–5 µm, gładkie, w widoku z boku fasolkowate, w widoku z przodu jajowate. Podstawki 20–30 × 5–8 µm, 4-sterygmowe ze sprzążkami. Cheilocystydy 25–70 × 2–15 µm maczugowate lub butelkowate, często główkowate, cienkościenne, wybarwione. Pleurocystyd i chryzocystyd brak. Strzępki epikutis cylindryczne o średnicy 4–9 µm z końcowymi elementami nabrzmiałymi do średnicy 16 µm, o ścianach żółto inkrustowanych. Strzępki ze sprzążkami. Gatunki podobne Łuskwiaki należą do trudnych do identyfikacji. Podobny łuskwiak pomarańczowobrązowy (Pholiota lucifera) odróżnia się bardziej kontrastowymi łuskami na kapeluszu i trzonem – jest on dłuższy i często wyrasta z drewna zagrzebanego w ziemi.
Występowanie i siedlisko Występuje w Ameryce Północnej, Europie i Azji (w Korei). W piśmiennictwie naukowym na terenie Polski do 2003 r. podano 10 stanowisk. Liczne nowe i bardziej aktualne stanowiska podaje internetowy atlas grzybów. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status V – gatunek narażony na wymarcie, który zapewne przeniesie się do kategorii wymierających, jeśli nadal działać będą czynniki zagrożenia.
Występuje na martwym drewnie w lesie, zarówno w lasach liściastych, jak iglastych. Szczególnie często spotykany pod dębami, lipami i bukami. Owocniki pojedynczo lub w kępach od sierpnia do października.
Przypisy
Kategoria:Ciżmówkowate Kategoria:Mykobiota Polski