thumb|240px|Od lewej ul. Kraińskiego 2, 4 i nowy budynek 4a. Przed budynkami ul. J. Purkyniego

Ulica Wincentego Kraińskiego – ulica położona we Wrocławiu na Starym Mieście, w jego części nazywanej Nowym Miastem. Łączy ulicę św. Ducha i Andrzeja Frycza-Modrzewskiego z ulicą Klemensa Janickiego i Jana Ewangelisty Purkyniego. Ulica ma 236 m długości. Po zachodniej stronie ulicy położona jest między innymi zabytkowa Hala Targowa oraz pozostałości murów miejskich z basztą, tzw. Baszta Niedźwiadka, natomiast po stronie wschodniej zabudowa mieszkalna z lat 60. XX wieku i szkoła.

Upamiętnia Wincentego Kraińskiego.

Historia Ulica została wytyczona i zbudowana w 1878 r.. Oprócz ulicy powstał też nieduży plac zlikwidowany po II wojnie światowej. Jej przebieg odpowiada jednemu z dawnych koryt ujściowych Oławy, tzw. Białej Oławy, które zostało zasypane w 1866 r. Znajdował się tu między innymi szpital św. Ducha z 1880 r., szkoły średnie dla dziewcząt – ewangelicka z 1885 r. i katolicka z 1888 r. W roku 1905 została przedłużona w kierunku północnym w miejscu parcel należących do wyżej wymienionego szpitala. W latach 1906–1908 zbudowano halę targową wg projektu Richarda Plüddemanna.

W wyniku działań wojennych podczas oblężenia Wrocławia w 1945 r. ulica i zabudowa uległy zniszczeniu, przy czym zachowała się hala targowa. W 1953 r. dokonano rozbiórki istniejących ruin, przy czym zidentyfikowano pozostałości po murach obronnych i baszcie. Zachowany fragment dawnego muru miejskiego z basztą z XIII wieku, zrekonstruowany został w latach 1957-1958 wg projektu Mirosława Przyłęckiego i 1968. W 1966 r. zbudowano szkołę (pomnik tysiąclecia), oddaną do użytkowania 22.10.1966 r., a w 1968 r. czteropiętrowe bloki mieszkalne. W baszcie od 1998 r. działała winiarnia „Koniec wieku”.

Nazwy W swojej historii ulica nosiła następujące nazwy: Münzplatz i Münzstraße (Menniczy i Mennicza), od 1879 r. do 1945 r. Wincentego Kraińskiego, od 1945 r.

Współczesna nazwa ulicy została nadana przez Zarząd Miejski i ogłoszona w okólniku nr 97 z 31.11.1945 r. Upamiętnia ona Wincentego Kraińskiego (żył w latach 1786-1882), prawnika, filozofa, księdza, pisarza i pedagoga. Mieszkał we Wrocławiu od 1848 r. Między innymi wykładał on literaturę słowiańską na Uniwersytecie Wrocławskim.

Układ drogowy Do ulicy przypisana jest droga gminna numer 106479D o długości 236 m klasy lokalnej położona na działkach o łącznej powierzchni 4523 m2. Ulica biegnie od ulicy św. Ducha i Andrzeja Frycza-Modrzewskiego do ulicy Klemensa Janickiego i Jana Ewangelisty Purkyniego.

Ulice powiązane z ulicą Wincentego Kraińskiego: skrzyżowanie: ulica św. Ducha ulica Andrzeja Frycza-Modrzewskiego na północ od wyżej wymienionych ulic: Bulwar Xawerego Dunikowskiego, w ramach Promenady Staromiejskiej naziemne przejście dla pieszych z sygnalizacja świetlną skrzyżowanie, z sygnalizacja świetlną: ulica Klemensa Janickiego ulica Jana Ewangelisty Purkyniego.

Zabudowa i zagospodarowanie

Po stronie zachodniej od południa wzdłuż ulicy położony jest Zieleniec przy ulicy Kraińskiego przy zabytkowych reliktach murów obronnych z basztą tzw. Baszta Niedźwiadka przy ulicy Wincentego Kraińskiego 14. Za nimi położona jest zabudowa mieszkaniowa z lat 60. XX wieku, w tym budynki o numerach adresowych od 2 do 12 przypisanych do ulicy Wincentego Kraińskiego. Za tą zabudową przewiduje się ulicę klasy dojazdowej. Dalej w części północnej położony jest budynek pod numerem 16 przylegający do zabytkowej Hali Targowej przy ulicy Piaskowa 17.

Wschodnia strona ulicy obejmuje szkołę przy ulicy Wincentego Kraińskiego 1 (w różnych okresach była to szkoła: podstawowa – nr 104 imienia Marii Konopnickiej, nr 29 imienia Konstytucji 3 Maja, lub gimnazjum – nr 29). Na północ od szkoły znajduje się zabudowa mieszkalna przy ulicy Wincentego Kraińskiego 3 i 5 oraz ulicy Andrzeja Frycza-Modrzewskiego 12 i 14. Pomiędzy zabudową planowany jest skwer.

Ulica położona jest w obszarze znajdującym się na wysokości bezwzględnej pomiędzy 117,5 a 118,5 m n.p.m.. Jest on objęty rejonem statystycznym nr 933170, w którym gęstość zaludnienia wynosiła 6389 osób/km² przy 493 osobach zameldowanych (według stanu na dzień 31.12.2018 r.).

Na północ od skrzyżowania ze św. Ducha i Andrzeja Frycza-Modrzewskiego położony jest Bulwar Xawerego Dunikowskiego, w ramach Promenady Staromiejskiej, biegnący nad brzegiem rzeki Odry, jej głównego ramienia, w miejscu rozdziału Odry Górnej na dwa zasadnicze ramiona – Odrę Północną i Odrę Południową, w ramach Śródmiejskiego Węzła Wodnego.

Ochrona i zabytki Obszar, na którym położona jest ulica Wincentego Kraińskiego, podlega ochronie w ramach zespołu urbanistycznego Starego Miasta z XIII–XIX wieku, wpisanego do rejestru zabytków pod nr. rej.: 196 z 15.02.1962 oraz A/1580/212 z 12.05.1967 r.. Inną formą ochrony tych obszarów jest ustanowienie historycznego centrum miasta, w nieco szerszym obszarowo zakresie niż wyżej wskazany zespół urbanistyczny, jako pomnik historii. Samo miasto włączyło ten obszar jako cenny i wymagający ochrony do Parku Kulturowego "Stare Miasto", który zakłada ochronę krajobrazu kulturowego oraz uporządkowanie, zachowanie i właściwe kształtowanie krajobrazu kulturowego oraz historycznego charakteru najstarszej części miasta.

Przy ulicy i w najbliższym sąsiedztwie znajdują się następujące zabytki: obiekt, położenie powstanie, nr rej. fotografia strona zachodnia Hala Targowa, ulica Piaskowa 17odn= lata 1906–1908 (projekt Richard Plüddemann, F. Friese, Heinrich Küster) (1908 r.)A/2659/401/Wm z dnia 13.04.1979 r. 160px Baszta z fragmentem muru obronnego, tzw. Baszta Niedźwiadkaulica Wincentego Kraińskiego 14 lata 40. XIII wieku, XIV/XV wieku, odbudowa lata 1957-1958, 1968 r.A/5297/39 z dn. 26.10.1961 160px zamknięcie osi widokowej w kierunku północnym Promenada Staromiejska po 1807 r., projekt 1813 r. (Johann Friedrich Knorr)gez, mpzp 160px

Osie widokowe thumb|240px|Baszta Niedźwiadka|alt= Przewidziano ochronę widoków urbanistycznych, w postaci osi widokowych w określonym zakresie kątowym, na stanowiącą dominantę zabytkową basztę i pozostałości murów obronnych. Osie takie przewidziano zarówno po stronie zieleńca przy ulicy Wincentego Kraińskiego, jak i po stronie drogi wewnętrznej pomiędzy zabudową mieszkaniową przy ulicy Wincentego Kraińskiego 2-12 a budynkiem pierzejowym posadowionym wzdłuż ulicy Piaskowej 1-12.

Zobacz też Historia Wrocławia Architektura Wrocławia

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

K