Środowisko informacyjne lub ekosystem informacyjny – złożony system obejmujący infrastrukturę informacyjną, narzędzia, media, producentów, konsumentów i innych interesariuszy. Stanowi przestrzeń organizacji dynamicznych relacji społecznych i komunikacyjnych, poprzez które wymieniane są informacje w procesach informacyjnych. Jest głównym przedmiotem badań naukowych i praktycznych z dziedziny ekologii informacji.
Co tworzy środowisko informacyjne Środowisko informacyjne człowieka (infosfera, antropoinfosfera) tworzą zewnętrzne elementy otoczenia informacyjnego, które kształtują człowieka, pozytywnie lub negatywnie wpływając na jego stan i samopoczucie. Stanowi ono powłokę (klosz) podlegającą prawidłowościom obowiązującym w ekosystemach informacyjnych. Człowiek informacyjnie dojrzały dąży do równowagi i harmonii w antropoinfosferze, czyli do jej zrównoważonego rozwoju, rozumie prawa związane z przepływem informacji, włącznie z nim samym i społeczeństwem, a także wpływem środowiska informacyjnego na zdrowie psychiczne i społeczne ludzi.
Na środowisko informacyjne składa się: internet powierzchowny (tzw. sieć zindeksowana) ukryty zasoby i źródła poza internetem archiwa i biblioteki ludzie ze specjalistyczną lub unikatową wiedzą media tradycyjne Szczegółowy model środowiska informacyjnego zaproponowała Leah A. Lievrouw. Model ten został opracowany na podstawie badań dotyczących korzystania ze źródeł informacji przez użytkowników o różnych poziomach wykształcenia. Autorka ujęła ten termin szeroko, obejmując nim całą sferę komunikacji międzyludzkiej.
W opracowanym przez nią modelu środowisko informacyjne dzieli się na dwie podstawowe sfery: informacji instytucjonalnej i informacji indywidualnej (osobowej). W pierwszej sferze podmiotami są różnego rodzaju instytucje (biznesowe, władzy, kulturalne), które produkują informacje filtrowane, kształtowane i następnie rozpowszechniane przez podmioty medialne. Druga sfera odnosi się do dostępności osobistej (ang. personal availability), definiowanej jako umiejętność świadomego wyboru ważnych, użytecznych i ciekawych informacji przez odbiorcę.
Cechy charakterystyczne środowiska informacyjnego J.W Fritch i S.B Mandernack za cechy charakterystyczne środowiska informacyjnego na przełomie XX i XXI wieku uznali:
– powszechność użycia komputerów,
– dostępność zasobów internetowych z każdego podłączonego urządzenia,
– różnorodność istniejących formatów publikacji,
– możliwość publikowania w internecie informacji na każdy temat, dostępnej dla każdego,
– efemeryczność witryn w stosunku do źródeł drukowanych,
– chaotyczność i ogrom (rozległość) zasobów internetowych, ich zróżnicowanie jakościowe,
– brak jednolitej, uniwersalnej klasyfikacji witryn internetowych,
– wiele różnorodnych (niepodobnych do siebie) wyszukiwarek i metod dostępu do informacji,
– rozpowszechnienie komunikacji elektronicznej (maile, chaty, listy, biuletyny, newsgroups),
– dalszy rozwój mediów drukowanych.
Współczesne środowisko informacyjne jest niejednorodne i nieuporządkowane. Internet jako nowy kanał wymiany informacji usunąwszy dotychczasowe bariery czasu i przestrzeni, rozszerzył otoczenie informacyjne człowieka w stosunkowo krótkim czasie. Z powodu generowania nadmiernej ilości informacji, naturalne środowisko informacyjne człowieka uległo dehumanizacji. Obecnie zaciera się bowiem granica między naturalnym środowiskiem informacyjnym człowieka a sztucznym, tworzonym przez komputer.
Zagrożenia Nadprodukcja informacji jest przyczyną powstawania szkodliwych zjawisk, takich jak: potop informacyjny, smog informacyjny, oraz mgła informacyjna. W wątpliwość podawana jest też wartość informacji. Brak wiarygodnych, aktualnych źródeł informacji rodzi problem manipulacji informacją i celowej dezinformacji (np. fake newsy).
Natłok informacji śmieciowych, o słabej jakości, przyczynia się do powstawania zjawiska określanego jako szum informacyjny. Zanieczyszczenie środowiska informacyjnego ma negatywny wpływ na człowieka i prowadzi do przeciążenia informacją.
Przypisy
Kategoria:Informacja