thumb|Urząd Dzielnicy Warszawa-Białołęka u zbiegu ulic Modlińskiej i Światowida thumb|Zespół dworski Mostowskich thumb|Zabytkowa drewniana willa letniskowa w stylu świdermajer przy ul. Fletniowej 2 thumb|Kościół św. Jakuba Białołęka – dzielnica Warszawy, położona w prawobrzeżnej części miasta. Jest jedną z 18 jednostek pomocniczych m.st. WarszawyArt. 5 i 14 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy ()..
Nazwa Nazwa była notowana w dokumentach od początku XV wieku m.in. jako Bialalanka, Biała Łąka i Biało Łęka. Pochodzi od określenia topograficznego „biała łąka” (biel, mokradło, podmokła łąka, bielawa) i jest związana z widokiem jasnego lustra wody, rodzajem roślinności występującej na łące lub też z jej funkcją gospodarczą (wybielanie płótna).
Granice Granice Białołęki z innymi dzielnicami i gminami wyznaczają: Trasa Toruńska na południu (z Targówkiem i Pragą Północ) i rzeka Wisła na zachodzie (z Bielanami i Łomiankami); od północy dzielnica graniczy z gminami Jabłonna i Nieporęt, a od wschodu z Markami.
Historia Wieś szlachecka Biała Łęka w 1580 znajdowała się w powiecie warszawskim ziemi warszawskiej województwa mazowieckiegoAdolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. 5: Mazowsze, Warszawa 1895, s. 258. Podczas potopu szwedzkiego na polach prawobrzeżnej Warszawy – w tym obecnej Białołęki – w dniach 28–30 lipca 1656 stoczono jedną z bitew z wojskami szwedzkimi i brandenburskimi. W dniu 25 lutego 1831 rozegrała się jedna z bitew powstania listopadowego, określana jako bitwa pod Białołęką. W okresie międzywojennym jedynym terenem obecnej Białołęki znajdującym się w granicach Warszawy było osiedle Różopol. W 1951 grupa wsi (w tym Białołęka) została przyłączona do Warszawy. Granicznymi osiedlami znajdującymi się wtedy w granicach Warszawy były: Nowodwory, Winnica, Dąbrówka Szlachecka, Dąbrówka Grzybowska, Brzeziny Nowe, Choszczówka, Białołęka Dworska i Białołęka Szlachecka. W 1962 oddano do użytku obecny Areszt Śledczy Warszawa-Białołęka. 1 sierpnia 1977 do Warszawy włączono kolejne wsie; północno-wschodnia granica miasta uzyskała obecny przebieg. W 1994 osiedle Białołęka dało nazwę nowej gminie Warszawa-Białołęka. Pod względem powierzchni gmina sytuowała się na trzecim miejscu pośród 11 gmin warszawskich (ok. 15% powierzchni miasta). W 2002 zmieniono podział terytorialny Warszawy, likwidując gminy i zastępując je dzielnicami. W 2012 ukończono budowę Mostu Marii Skłodowskiej-Curie, łączącego dzielnicę z lewobrzeżną częścią Warszawy. W 2017 zakończono na osiedlu Tarchomin budowę wielkopowierzchniowego centrum handlowego Galeria Północna.
Opis Głównymi arteriami dzielnicy są ulica Modlińska (przedłużenie ul. Jagiellońskiej), będąca częścią drogi krajowej nr 61 oraz drogi wojewódzkiej nr 801, i Trasa Toruńska, część drogi ekspresowej S8 w kierunku Białegostoku (kierunek wschód) oraz Katowic i Wrocławia (kierunek południowy zachód). Ważny szlak komunikacyjny wyznacza również ul. Płochocińska stanowiąca fragment drogi wojewódzkiej nr 633 w kierunku Nieporętu.
Planowane trasy ponadlokalne to: Trasa Mostu Północnego, Trakt Nadwiślański, Trasa Olszynki Grochowskiej oraz przedłużenie ul. Marywilskiej do granic Warszawy.
Przez dzielnicę przechodzi linia kolejowa E 65, łącząca Warszawę z Gdynią. Na terenie dzielnicy znajdują się cztery przystanki kolejowe (w tym jeden częściowo na terenie Targówka), na których zatrzymują się pociągi osobowe Kolei Mazowieckich oraz Szybkiej Kolei Miejskiej, kursujące z Lotniska Chopina i Warszawy Zachodniej.
Białołęka ma wizerunek „sypialni” Warszawy, podobnie jak leżący po przeciwnej stronie stolicy Ursynów. Jest jednym z najszybciej rozwijających się rejonów miasta. Duża część nowej zabudowy to domy jednorodzinne, dotyczy to głównie północnej i wschodniej części dzielnicy. Zabudowa niektórych osiedli rozwija się dość chaotycznie. Występuje tu negatywnie oceniane przez urbanistów zjawisko budowania osiedli łanowych, na wydłużonych działkach rolnych – charakterystycznych dla wsi (m.in. zabudowa wzdłuż ul. Jasiniec, Słonecznego Poranka), zamiast rozplanowanych osiedli miejskich z regularną siecią ulicWarszawa – miasto nie dla ludzi. Metro, 5.05.2009..
Burmistrzowie Jerzy Smoczyński (2002–2006) Jacek Kaznowski (2006–2012) Adam Grzegrzółka (2012–2013) Piotr Jaworski (2013–2016) Ilona Soja-Kozłowska (2016–2018) Grzegorz Kuca (od 2018−2024) Anna Majchrzak (od 2024)
Rada Dzielnicy UgrupowanieKadencja 2002-2006Kadencja 2006-2010Kadencja 2010-2014Kadencja 2014-2018Kadencja 2018-2024Sojusz Lewicy Demokratycznej5 (SLD-UP)3 (LiD)2 – –Wspólnota Samorządowa Gospodarność7541 –Prawo i Sprawiedliwość65455Platforma Obywatelska31012911 (Koalicja Obywatelska)Razem dla Białołęki – – –65Inicjatywa Mieszkańców Białołęki – –124
Przy Radzie Dzielnicy od 2008 działa Młodzieżowa Rada Dzielnicy Białołęka.
Podział Funkcjonalnie obszar dzielnicy dzieli się na następujące części: przemysłową – znajdującą się w centralnej, południowej i południowo-zachodniej części. Znajdują się tutaj: Elektrociepłownia Żerań, Polfa Tarchomin SA, Oczyszczalnia Ścieków „Czajka”, drukarnia wydawnictwa Agora, tereny PKP, piekarnie, firmy farmaceutyczne, liczne firmy z branży kurierskiej oraz dystrybucji spożywczej osiedla mieszkaniowe o dużej gęstości zabudowy (wyraźnie dominująca zabudowa wysoka) – środkowo-zachodnia część (Nowy Tarchomin, Nowodwory i Nowe Świdry). osiedla mieszkaniowe o przeważającej zabudowie jednorodzinnej – północna i środkowo-północna część (m.in. Choszczówka, Białołęka Dworska, Płudy, Henryków). osiedla mieszkaniowe wplecione w tereny wsi i grunty uprawne – wschodnia część (m.in. Brzeziny, Lewandów, Kobiałka, Białołęka Szlachecka, Mańki-Wojdy).
Osiedla Dzielnica podzielona jest na obszary zachodni (między Wisłą a ul. Modlińską), środkowo-zachodni (między ul. Modlińską a linią kolejową), środkowo-wschodni (między linią kolejową a kanałami: Żerańskim i Bródnowskim) oraz wschodni (od kanałów do wschodniej granicy miasta). Podział dzielnicy odbiega od podziału informacyjnego według Miejskiego Systemu Informacji (kursywą oznaczono osiedla nieuwzględniane formalnie przez TERYT). 350px|left|Main subdivisions of Białołęka (MSI) 350px|right|Subdivisions of Białołęka (MSI) zachód Buchnik Buków Kępa Tarchomińska Winnica Nowodwory Buczynek Anecin Tarchomin Kościelny Nowe Świdry Nowy Tarchomin Stare Świdry Piekiełko Żerańśrodkowy zachód Choszczówka-Kolonia Góry Skierdowskie Nowe Brzeziny Dąbrówka Szlachecka Płudy Henryków Wiśniewo Tarchomin Piekiełko Żerań Różopolśrodkowy wschód Choszczówka Łapigrosz Różopole Szamocin Białołęka Dworska Tomaszew Dąbrówka Grzybowska Marcelin Białołęka Szlachecka Konstantynów Żerań Wschodni Aleksandrów Annopolwschód Kobiałka Ruskowy Bród Olesin Augustówek Mańki-Wojdy Augustów Brzeziny Kąty Grodziskie Grodzisk Lewandów
Inne osiedla: Szylówek
Tereny zielone thumb|Osiedla Białołęki przed włączeniem w 1976 roku w jej skład kolejnych wsi thumb|Elektrociepłownia Żerań thumb|Oczyszczalnia Ścieków „Czajka”, największa oczyszczalnia ścieków w Polsce thumb|Port Żerański thumb|Osiedle Derby Parki: Park Henrykowski Park „Picassa” Park Żerański Zieleńce przy Botewa/Talarowej obok os. Picassa wokół Urzędu Dzielnicy Ogródek jordanowski przy ul. Światowida Wody powierzchniowe rzeka Wisła Kanał Henrykowski Kanał Żerański rzeka Długa (Kanał Markowski) Kanał Bródnowski Doprowadzalnik B Doprowadzalnik A Struga Jabłonna Rezerwaty przyrody Rezerwat przyrody Ławice Kiełpińskie – faunistyczny rezerwat przyrody położony na granicy Warszawy, którego celem jest ochrona miejsc gniazdowania ptactwa wodno–błotnego. Powierzchnia rezerwatu wynosi 803 ha. Rezerwat Łęgi Czarnej Strugi – rezerwat położony jest w południowo-wschodniej części gminy Nieporęt. Jego nazwa pochodzi od przepływającej nieopodal rzeki zwanej Czarną Strugą. Powierzchnia rezerwatu wynosi 39,53 ha.
Zabytki Zespół dworski Mostowskich – zespół obiektów składający się z XVIII-wiecznego dworu i oficyny pałacowej z początku XIX wieku wzniesionej przez Tadeusza Mostowskiego oraz parku. Kościół św. Jakuba – jedyna gotycka świątynia w Warszawie, która dotrwała do naszych czasów w niemal nienaruszonym stanie. Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny – kościół zbudowany w latach 1908–1913 w stylu neogotyku nadwiślańskiego. Kościół św. Michała Archanioła – jeden z najstarszych drewnianych kościołów w Warszawie, modrzewiowy, ufundowany prawdopodobnie przez królową Bonę w 1534. Drewniana willa letniskowa w typie świdermajer z ok. 1900 (ul. Fletniowa 2).
Przypisy
Linki zewnętrzne Strona Urzędu Dzielnicy Białołęka „Czas Białołęki” – miesięcznik wydawany przez Urząd Dzielnicy Białołęka
Kategoria:Białołęka Kategoria:Wsie szlacheckie I Rzeczypospolitej (województwo mazowieckie)