mały|Europa Środkowa, Wschodnia i Południowo-wschodnia Nagroda im. Igora Zabla (Igor Zabel Award for Culture and Theory) – ustanowiona w 2008 i przyznawana co dwa lata nagroda dla badaczy, kuratorów i aktywistów przyczyniających się do rozwoju kultury i sztuk wizualnych w Europie Środkowej, Wschodniej i Południowo-Wschodniej. Nagroda jest formą upamiętnienia Igora Zabla (1958–2005), pochodzącego ze Słowenii kuratora, historyka i krytyka sztuki.
Organizatorami nagrody są austriacka Fundacja ERSTE oraz Stowarzyszenie Igora Zabla na rzecz Kultury i Teorii, powołane tym samym roku co nagroda przez Fundację ERSTE i rodzinę Zabla: żonę Mateję Kos Zabel i Bojana Zabla, ojca. Kandydatami i kandydatkami do nagrody są wybitne osoby działające międzynarodowo w takich obszarach jak kuratorstwo, historia sztuki, pisarstwo czy krytyka artystyczna, które albo mieszkają i pracują w regionie, albo też wiążą z nim swoją działalność.
Pula nagród wynosi każdorazowo 76 tysięcy euro – na nagrodę główną przeznaczone jest 40 tysięcy euro, a resztę stanowią trzy stypendia po 12 tysięcy euro. Laureat lub laureatka nagrody zostają wybrani przez międzynarodowe jury składające się z trzech osób wyznaczonych przez organizatorów: artysty bądź artystki, kuratora/kuratorki oraz teoretyka/teoretyczki sztuki. Ponadto jedna z osób zasiadających w jury musi pochodzić ze Słowenii. Stypendyści i stypendystki nominowane są przez grono dziesięciorga ekspertów, spośród których jury wybiera dwie osoby, a trzecią wskazuje laureatka bądź laureat nagrody głównej. W gronie jurorów i osób nominujących zasiadali związani z Polską: Hanna Wróblewska, Magdalena Radomska i Adam Szymczyk. Polskimi laureatami nagrody zostali Piotr Piotrowski (2010) i Joanna Mytkowska (2018).
Jest to najwyższa i najbardziej prestiżowa tego typu nagroda w regionie, a uroczystość jej wręczenia odbywała się każdorazowo w jednej z uznanych europejskich instytucji sztuki. Jak napisała Katarzyna Bojarska: Nagroda, jak zostało już częściowo powiedziane, przyznawana jest w dowód uznania osób, których działalność w polu kultury charakteryzuje przede wszystkim wkład w poszerzanie granic wiedzy o międzynarodowej kulturze wizualnej w rejonie Europy Środkowo-Wschodniej i na odwrót: wyprowadzanie sztuki i teorii tej części kontynentu z jej postkolonialnego getta. W 2012 roku gala miała miejsce w Polsce – w Zachęcie Narodowej Galerii Sztuki. Od 2018 r. jest wręczana wyłącznie w Lublanie, z którą Igor Zabel związany był przez całe życie, m.in. pracując jako kurator w Muzeum Sztuki Nowoczesnej (Moderna galerija). Ceremonii towarzyszą zwykle rozmaite wydarzenia – konferencje, wykłady, panele dyskusyjne, pokazy filmów, promocje książek etc.
Laureaci i laureatki oraz osoby uhonorowane stypendium +RokLaureat/laureatkaGrant (laureat/laureatka)Grant (jury)JuryNominującyMiejsce wręczenia nagrody2008What, How & for Whom (WHW)Prelom KolektivFouad Asfour, Erden KosovaEda Čufer, Josef Dabernig, Charles EscheCankarjev Dom, Lublana, Słowenia2010Piotr PiotrowskiDaniel GrúňMaja & Reuben Fowkes, The Peace Institute – Institute for Contemporary Social and Political Studies, Raluca VoineaEdit András, Chus Martínez, Tadej PogačarMuzeum Sztuki Współczesnej w Barcelonie (MACBA), Hiszpania2012Suzana MilevskaEuropean Roma Cultural FoundationSabine Hänsgen, Klara Kemp-WelchAlenka Gregorič, Yuri Leiderman, Hanna WróblewskaZachęta Narodowa Galeria Sztuki, Warszawa, Polska2014Ekaterina DegotKirill MedwedewKarel Císař, Miklavž KomeljKeti Chukhrov, Apolonija Šušteršič, Rainer FuchsBudynek Secesji w Wiedniu, Austria2016Viktor MisianoViviana ChecchiaAnca Verona Mihuleţ, OFF-Biennale BudapestZdenka Badovinac, Vít Havránek, Roman OndákModerna galerija, Lublana, Słowenia2018Joanna MytkowskaCentrum Badań nad Kulturą Wizualną (VCRC)Edith Jeřábková, Oberliht AssociationAdam Budak, Ana Janevski, Erzen ShkololliAnna Daučíková, Branislav Dimitrijević, Maja & Reuben Fowkes, Christian Höller, Lívia Páldi, Dan Perjovschi, Magdalena Radomska, Barbara Steiner, Adam Szymczyk, Maria VassilevaModerna galerija, Lublana, Słowenia
Przypisy
Linki zewnętrzne Strona Fundacji im. Igora Zabla na rzecz Kultury i Teorii Nagroda na stronie Fundacji ERSTE
Kategoria:Nagrody Kategoria:Sztuka współczesna Kategoria:Kultura w Europie