Gajusz (imię)

Gajusz, Gajus, Kajus – imię męskie pochodzenia łacińskiego (), należące do nielicznej grupy najstarszych imion rzymskich (imion właściwych, , por. Marek, Tyberiusz, Tytus, Aulus). Według różnych źródeł bądź to ma ono niewyjaśnione pochodzenieMaria Malec (red.), Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych, t. 2, Kraków 1995, ., greckie lub etruskie, bądź to uznawane jest za oznaczające „cieszący (rodziców)”, por. „cieszę się”Tadeusz Milewski, Społeczeństwo rzymskie w świetle imiennictwa osobowego, [w:] „Filomata” nr 143, grudzień 1960. (zob. Gaudenty).

Na starożytność tego imienia wskazuje pisownia jego skrótu, którym tradycyjnie było C. Litera ta pierwotnie oznaczała głoskę g, gdyż pochodziła ona od greckiej Γ (zaś litera K oznaczała głoskę k). Te dwie litery stosowano w ten właśnie sposób do roku 312 p.n.e., kiedy cenzor Appiusz Klaudiusz zmienił pisownię, wprowadzając literę G powstałą z przekształcenia C, a literze C nadał wartość głoski k. Oznacza to, że pisownia skrótu imienia Gaius utrwaliła się jeszcze przed reformą, a więc i samo imię musi pochodzić sprzed IV wieku p.n.e.

Imię to występuje w formule rzymskiej przysięgi małżeńskiej: – „gdzie ty, Gajusz, tam i ja, Gaja”.

W Polsce poświadczone jest po raz pierwszy w 1394 roku w formie Gajus(z), z możliwymi zdrobnieniami Gasz, Gaszek, Gaszko. Odczytanie skrótu C. jako Kaius, zamiast Gaius, dało początek znanej również w polszczyźnie obocznej formie imienia.

Żeński odpowiednik: Gaja.

Odpowiedniki w innych językach łacina – Gaius (zapisywane w skrócie jako C.) język hiszpański – Cayo język węgierski – Kájusz język włoski – Caio, Gaio

Gajusz imieniny obchodzi 28 lutego, jako wspomnienie św. Kajusa, wspominanego wspólnie ze św. św. Pupulem, Cerealem i SerapionemHenryk Fros, Franciszek Sowa, Księga imion i świętych, t. 4, Kraków 2000, , szpalta 736/7. 10 marca, jako wspomnienie św. Gajusza, wspominanego razem ze św. Aleksandrem z Apamei 22 kwietnia, jako wspomnienie papieża Gajusza 27 września, jako wspomnienie św. Kajusa, biskupa Mediolanu 14 października, jako wspomnienie św. Kajusa z Koryntu

Znane osoby noszące imię Gajusz i Kajus Gajusz Juliusz Cezar – dyktator rzymski Gajusz Juliusz Cezar Oktawian – pierwszy cesarz rzymski Gajusz Juliusz Cezar – trzeci cesarz rzymski, zwany potocznie Kaligulą Gajusz Mariusz – Rzymianin, sześciokrotny konsul, architekt reformy wojskowej zwanej potocznie „reformą Mariusza” Gaius Ateius Capito – Rzymianin, trybun ludowy z roku 55 p.n.e. Gaius Caecilius Metellus Caprarius – Rzymianin, konsul z roku 113 p.n.e. Gajusz Grakchus – młodszy z braci Grakchów, którzy przeprowadzili reformy Gajusz Centeniusz – dowódca rzymski podczas II wojny punickiej Gaius Aelius Gallus – żołnierz rzymski, prefekt w Egipcie Gajusz (jurysta rzymski) – żyjący w II wieku Gajusz Juliusz Werus Maksymus – cezar od 236 Gajusz Kluwiusz – Rzymianin, który brał udział w wojnie przeciw Perseuszowi Macedońskiemu w roku 168 p.n.e. Gaius Octavius Lampadio – prawdopodobnie wyzwolony Grek, który jako pierwszy opracował krytycznie i objaśnił dzieła starych poetów łacińskich Kajus Augustyniak – dziennikarz, rzecznik prasowy Jan Kajus Andrzejewski – harcmistrz, podpułkownik, uczestnik powstania warszawskiego

Postacie fikcyjne o imieniu Gajusz Gaius Baltar – bohater serialu Battlestar Galactica Caius Cosades – fikcyjna postać występująca w grze fabularnej The Elder Scrolls III: Morrowind Kajusz – jeden z Volturi, królewskiego rodu wampirów w sadze Stephenie Meyer Zmierzch

Zobacz też

Caio Duilio – włoskie okręty nazwane na cześć Gajusza Duiliusza, konsula rzymskiego z roku 260 p.n.e.

Przypisy

Kategoria:Męskie imiona łacińskie