Barbara Komenda-Earle (ur. 27 sierpnia 1971 w Białymstoku) – polska germanistka i językoznawczyni, leksykolog, frazeolog, zajmująca się historią frazeologii oraz jej procesów ewolucyjnych, doktor habilitowana nauk humanistycznych, nauczyciel akademicki, profesor Uniwersytetu Szczecińskiego.
Życiorys W 1995 ukończyła filologię germańską na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Stopień doktora uzyskała w 2001 na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu na podstawie rozprawy poświęconej semantyce leksykalnej w kontekście brytyjskiej filozofii analitycznej i tzw. semantycznej teorii użycia. W latach 1993–2004 prowadziła również zajęcia z języka niemieckiego w Toruniu i Szczecinie. Od 1995 jest związana zawodowo z Uniwersytetem Szczecińskim.
Stopień doktora habilitowanego uzyskała w 2015 na podstawie dorobku naukowego oraz rozprawy dotyczącej historycznojęzykowych procesów rozwoju idiomatyki niemieckiej. Od roku 2018 pracuje na stanowisku profesora w Instytucie Językoznawstwa Uniwersytetu Szczecińskiego.
W 1996 roku przebywała na stażu naukowym na Uniwersytecie w Greifswaldzie. W latach 1997–1998 była stypendystką Niemieckiej Centrali Wymiany Akademickiej (DAAD). W latach 2007–2009 była afiliowana przy Uniwersytecie Technicznym w Berlinie, gdzie w ramach stypendium Fundacji Alexandra von Humboldta prowadziła badania w Pracowni Semiotyki Rolanda Posnera. Bezpośrednio po tym pobycie, w 2009 roku, odbyła staż naukowo-badawczy na University of Vermont w Instytucie Języka Niemieckiego i Rosyjskiego (Burlington Vermont, USA), prowadząc badania w archiwum Wolfganga Miedera.
W 2020 uzyskała kolejne stypendium Fundacji Alexandra von Humboldta, tym razem w Centrum Leksykografii Cyfrowej Języka Niemieckiego (Zentrum für Digitale Lexikographie, DWDS) przy Berlińsko-Brandenburskiej Akademii Nauk, zaś 2023/24 na Uniwersytecie Humboldtów w Berlinie.
Prezentowała referaty na międzynarodowych konferencjach naukowych w: Danii (Aarhus, Odense), Francji (Paryż-Créteil), Niemczech (Berlin, Bochum, Greifswald, Magdeburg), Rumunii (Bukareszt), na Węgrzech (Veszprém), w Wielkiej Brytanii (Londyn), w Polsce (Białystok, Gdańsk, Karpacz, Katowice, Kraków, Pobierowo, Poznań, Szczecin, Wrocław).
Za swoje osiągnięcia naukowe była kilkakrotnie (2002, 2006, 2015) wyróżniana nagrodami Rektora Uniwersytetu Szczecińskiego. Uczestniczy w pracach nad słownikiem etymologicznym polskich frazeologizmów realizowanym przez Zespół Frazeologii i Paremiologii Instytutu Językoznawstwa Uniwersytetu SzczecińskiegoFrazeologia i paremiologia – Instytut Językoznawstwa – Uniwersytet Szczeciński..
Badania naukowe Do obszarów jej zainteresowań naukowych należą: frazeologia i paremiologia (w tym frazeologia historyczna oraz badania nad niemieckimi słownikami historycznymi), leksykologia, semantyka leksykalna, leksykografia, kontakty językowe, historia języka, ewolucja słownictwa w kontekście kulturowym, humanistyka cyfrowa (Digital Humanities), lingwistyka korpusowa.
Wybrane publikacje Monografie naukowe, słowniki Sekundäre Bedeutungen von Nationalitäts- und Länderbezeichnungen im Deutschen und Polnischen. Unter besonderer Berücksichtigung der semantischen Gebrauchstheorie. Danziger Beiträge zur Germanistik. T. 9, 2003, ISBN 3-631-51541-3. Holländern mit englischem Humor. Wörterbuch der sekundären Bedeutungen von Nationalitäts- und Länderbezeichnungen im Deutschen und Polnischen, 2003, ISBN 83-911130-9-1. Taschen Maxi. Słownik polsko-niemiecki, Warszawa: Wydawnictwo REA, 2004, trzy wydania: 2004, 22004, 2006; s. 570, 588, 588 + 1 CD-ROM, ISBN 83-7141-591-1. (współautorka: Dorota Misiek-Jackowska). frazeologizmy.szczecin.pl Niemiecko-polski słownik frazeologizmów online. (2010-2015)https://frazeologizmy.univ.szczecin.pl/. (Red. R. Lipczuk). Sprachhistorische Entwicklungsprozesse der Idiomatik. An Beispielen von realhistorisch motivierten verbalen Idiomen des Deutschen. 2015, ISBN 978-3-8340-1510-5. Texte und Wörterbücher: translatorische, lexikalische und glottodidaktische Aspekte. Red. Krzysztof Nerlicki, Barbara Komenda-Earle, Katarzyna Sztandarska. Stettiner Beiträge zur Sprachwissenschaft t. 8, 2018, ISBN 978-3-8300-9668-9. Docendo discimus – Wörter, Sätze, Grammatik: Prof. Ryszard Lipczuk zum 70. Geburtstag. Joanna Golonka, Barbara Komenda-Earle, Lech Zieliński. Stettiner Beiträge zur Sprachwissenschaft 11. 2019, ISBN 978-3-339-11100-4. Cogito, ergo sum: Wortschatz, Kognition, Text. Professor Ryszard Lipczuk zum 70. Geburtstag gewidmet. Red. Barbara Komenda-Earle, Krzysztof Nerlicki, Katarzyna Sztandarska, Monika Kasjanowicz-Szczepańska. Stettiner Beiträge zur Sprachwissenschaft 12. 2019, ISBN 978-3-339-11116-6. Leksykografia: słownik specjalistyczny, red. Monika Bielińska. 2020, ISBN 978-83-242-3642-8.
Germanistik international und interdisziplinär: Verbindungen – Netzwerke – Synergien. Red. Jarochna Dąbrowska-Burkhardt, Barbara Komenda-Earle, Przemysław Staniewski, Paweł Strózik, 2025, DOI: 10.14220/9783737019040.
Artykuły w czasopismach i tomach zbiorowych (wybór)
Methoden der Bedeutungsbeschreibung. Das Problem der semantischen Definition anhand von einsprachigen deutschen und polnischen Wörterbüchern. Germanistisches Jahrbuch Polen, 2004, s. 223–244. Das Sprichwort als (Mikro)text. Germanistisches Jahrbuch Polen, 2006, s. 279–301. Sprachspiele, Lebensformen und kulturelle Identität. W: Sprache und Identität, 2011, s. 87–96. Wann hätte man einem ein Bad zurichten können? – Zu Prozessen der Entstehung und des Schwundes von Redensarten. „Proverbium”, t. 29, 2012, s. 37–66. Zur Integration einiger interdisziplinärer Dimensionen der Phraseologie: Etymologie, Sprachgeschichte, Kultursemiotik. „Colloquia Germanica Stetinensia”, nr 24, 2015, s. 149–170. Eurolinguistik und Phraseologie – Fragestellungen, theoretische Grundlagen, Forschungsstand. „Orbis Linguarum”, t. 46, 2017, s. 125–143. Geflügelte Worte in Übersetzung und in Wörterbuch: mit exemplarischen Lemma-Entwürfen für das Sprachenpaar Polnisch-Deutsch. W: Texte und Wörterbücher, 2018, s. 89–108. Sentenz, Maxime, Geflügeltes Wort. Eigenschaften, Erfassungen, Forschungstraditionen. W: Docendo discimus Wörter, Sätze, Grammatik, 2019, s. 59–100. Zur Erfassung von Phraseologismen in Wörterbüchern seit dem Mittelhochdeutschen bis zum „Deutschen Wörterbuch” von Jacob und Wilhelm Grimm. W: Korpora in der Lexikografie, 2021, s. 105–121, ISBN 978-3-11-069158-0. Einfache Formen – Mythologische Redensarten – Die Lebendigkeit der Idiome. „Colloquia Germanica Stetinensia”, nr 32, 2023, s. 181–200.
Działalność ekspercka
Tłumaczenie i konsultacja terminów fachowych przy pierwszym polskim wydaniu (z 2020 roku) dziennika podróży Nathanaela J. Gerlacha (1706–1778) autorstwa Christiana Fischera (1686–1751), zrealizowanym przez Instytut Kultury Miejskiej w Gdańsku. (Analizy projektu na szukamy.org, a pełny oryginalny rękopis w Pomorskiej Bibliotece Cyfrowejanalizy projektu na szukamy.org, a pełny oryginalny rękopis w Pomorskiej Bibliotece Cyfrowej)
Recenzja językowa pierwszego polskiego wydania (z 2022 roku) kroniki Szczecina autorstwa Paula Friedeborna z 1613 roku, opublikowanej przez Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie (pełny tekst tomu trzeciego dostępny w Repozytorium ZKPpełny tekst tomu trzeciego dostępny w Repozytorium ZKP).
Przypisy
Kategoria:Ludzie urodzeni w Białymstoku Kategoria:Urodzeni w 1971 Kategoria:Polscy germaniści Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Szczecińskiego Kategoria:Stypendyści Fundacji im. Alexandra von Humboldta Kategoria:Polscy językoznawcy Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu Kategoria:Polscy leksykografowie