Rhinusa – rodzaj chrząszczy z rodziny ryjkowcowatych i plemienia Mecinini. Ma zasięg palearktyczny. Obejmuje 46 opisanych gatunków. Larwy rozwijają się wewnątrz tkanek roślin z rodziny trędownikowatych i babkowatych.
Morfologia thumb|left|Szczegóły budowy tyłu pokryw na przykładzie Rhinusa asellus Chrząszcze te mają owalne ciało, osiągające między 1,2 a 5,6 mm długości. Ubarwienie oskórka jest czarne, rzadziej miejscami brunatne do czerwonego. Oskórek jest punktowany i porośnięty włoskami lub wydłużonymi łuskami. Ryjek jest najczęściej słabo zakrzywiony, walcowaty lub zwężający się ku wierzchołkowi, zaopatrzony w czułki o pięcioczłonowych biczykach. Ryjek samców jest przeciętnie krótszy, grubszy i pokryty mocniejszą rzeźbą niż u samic. U samic niektórych gatunków długość ryjka wykazuje zmienność geograficzną. Oczy złożone są słabo wypukłe, niewystające lub tylko nieco wystające poza obrys głowy. Przedplecze jest szersze niż dłuższe i cechuje się przednią krawędzią obwiedzioną bardzo wąskim i głębokim rowkiem. Pomiędzy nasadami szerszych od przedplecza, owalnych do niemal prostokątnych w zarysie pokryw widoczna jest tarczka. W przeciwieństwie do podobnego rodzaju Gymnetron międzyrząd (zagonik) trzeci łączy się na pokrywach z szóstym, a nie z ósmym. Odnóża mają kolce na wierzchołkach goleni i długie pazurki zrośnięte nasadami.
Biologia i ekologia thumb|Budowa larwy Rhinusa neta. Ryjkowce te są endofitofagami trędownikowatych z rodzajów dziewanna i trędownik oraz babkowatych z rodzajów: kiksja, lnica, lniczka, misopat i wyżlin. Larwy rozwijają się wewnątrz różnych części roślin żywicielskich: zalążni, torebek, korzeni i pędów, a niektóre gatunki indukują powstawianie galasów. Żerowanie na trędownikowatych ma w obrębie rodzaju charakter pierwotny, natomiast przejście na babkowate, jak i zdolność indukcji galasów pojawiły się później. Przepoczwarczenie odbywa się w miejscu żerowania larwy.
Rozprzestrzenienie Rodzaj palearktyczny, przy czym linia ewolucyjna obejmująca rodzaje Rhinusa i Gymnetron wywodzi się z krainy etiopskiej. W Polsce stwierdzono występowanie 10 gatunków z rodzaju Rhinusa (zobacz: Curculioninae Polski).
Taksonomia thumb|Rhinusa tetra na dziewannie. thumb|Rhinusa asellus thumb|Rhinusa neta Takson ten wprowadzony został w 1829 przez Jamesa Francisa Stephensa, który jego gatunkiem typowym wyznaczył Curculio antirrhini. Przez dłuższy czas miał on rangę podrodzaju w obrębie rodzaju Gymnetron. Wyniesienia Rhinusa do rangi osobnego rodzaju dokonał ostatecznie w 2001 roku Roberto Caldara w ramach rewizji plemienia Mecinini. Zgodnie z opublikowaną w tejże rewizji analizą filogenetyczną Rhinusa i Gymnetron stanowią dla siebie taksony siostrzane.
Do rodzaju tego należy 46 opisanych gatunków, sklasyfikowanych w 10 grupach: grupa gatunków: bipustulata Rhinusa algirica (H. Brisout, 1862) Rhinusa bipustulata (Rossi, 1792) Rhinusa emmrichi (Bajtenov 1978) Rhinusa pelletieri Caldara, 2014 Rhinusa scrophulariae Caldara, 2009
grupa gatunków: tetra Rhinusa acifer Caldara, 2014 Rhinusa asellus (Gravenhorst, 1807) Rhinusa bodenheimeri (Wagner 1926) Rhinusa comosa (Rosenschöld 1838) Rhinusa ensifer Caldara, 2014 Rhinusa moroderi (Reitter 1906) Rhinusa tenuirostris (Stierlin, 1888) Rhinusa tetra (Fabricius, 1792) Rhinusa verbasci (Rosenschoeld, 1838) Rhinusa weilli Caldara, 2014
grupa gatunków: antirrhini Rhinusa antirrhini (Paykull, 1800) Rhinusa conicirostris (Reitter 1908) Rhinusa dieckmanni (Behne, 1988) Rhinusa fuentei Pic, 1906 Rhinusa florum (Rübsaamen, 1895) Rhinusa griseohirta (Desbrochers 1869) Rhinusa hipponensis (Desbrochers 1893) Rhinusa hirsutula (Bovie 1909) Rhinusa lanigera (Brisout 1862) Rhinusa littorea (Brisout 1862) Rhinusa matsumurai (Kôno 1930) Rhinusa uncipes (Desbrochers 1893)
grupa gatunków: linariae Rhinusa brisouti (Faust 1891) Rhinusa kumatschevi (Bajtenov, 1977) Rhinusa linariae (Panzer, 1792)
grupa gatunków: pilosa Rhinusa brondelii (Brisout 1862) Rhinusa pilosa (Gyllenhal, 1838) Rhinusa rara Toševski et Caldara, 2015
grupa gatunków: herbarum Rhinusa herbarum (H. Brisout, 1862) Rhinusa mateui (Hoffmann 1965) Rhinusa vulpeculus (Reitter 1908)
grupa gatunków: neta Rhinusa canescens (Desbrochers, 1893) Rhinusa collina (Gyllenhal, 1813) Rhinusa eversmanni (Rosenschoeld, 1838) Rhinusa neta (Germar, 1821) Rhinusa soluta (Faust 1891)
grupa gatunków: vestita Rhinusa depressa (Rottenberg, 1871) Rhinusa vestita (Germar, 1821)
grupa gatunków: mauritii Rhinusa mauritii (Desbrochers 1898)
grupa gatunków: melas Rhinusa korotyaevi Caldara et Toševski, 2015 Rhinusa melas (Boheman, 1838)
Przypisy
Kategoria:Ryjkowcowate Kategoria:Rodzaje i podrodzaje zwierząt nazwane w 1829 roku