Diabulimia – zaburzenie odżywiania specyficzne dla osób chorujących na cukrzycę typu 1. Od innych zaburzeń tego typu, ujętych w klasyfikacji DSM-5, odróżnia ją intencjonalne unikanie lub redukowanie przyjmowanych dawek insuliny w celu redukcji lub utrzymania masy ciała.
Objawy Do typowych objawów diabulimii należą: szybka utrata masy ciała; wysoka wartość glikemii; wysoki poziom hemoglobiny glikowanej; tendencja do występowania kwasicy metabolicznej; nieprawidłowy sposób odżywiania się, przypominający zachowania występujące u osób z bulimią; fiksacja na punkcie wielkości i kształtu ciała; wysoki poziom niezadowolenia z własnego wyglądu.
Etiologia Do rozpoznania cukrzycy typu 1 przeważnie dochodzi w okresie dojrzewania, który wiąże się ze znacznymi zmianami hormonalnymi oraz fizjologicznym przyrostem masy ciała. Badania wskazują, że masa ciała nastolatek chorujących na cukrzycę typu 1 jest średnio o 6,8 kg wyższa niż u ich zdrowych rówieśniczek. Ponadto iniekcje insuliny mogą skutkować powstawaniem śladów na ciele, takich jak siniaki czy zgrubienia, które mogą być postrzegane jako nieestetyczne. Częstym zjawiskiem u kobiet uprawiających sport jest również niezadowolenie z obrazu własnego ciała.
Czynniki ryzyka Cukrzyca typu 1 zwiększa ryzyko wystąpienia zaburzeń odżywiania niezależnie od płci. Szczególnie wysokie ryzyko pomijania lub redukcji dawek insuliny (traktowanego jako forma przeczyszczania) występuje u dziewcząt w wieku nastoletnim i we wczesnej dorosłości. W przypadku kobiet wskazuje się na dodatkowe czynniki indywidualne, rodzinne oraz społeczno-kulturowe, wpływające na podejmowanie zachowań zaburzonych w obszarze żywienia.
Rozpoznanie Diagnostyka diabulimii może stanowić wyzwanie dla specjalistów. Istotnym elementem procesu diagnostycznego jest obserwacja sygnałów świadczących o nieprawidłowych zachowaniach pacjenta. Wśród wskaźników fizjologicznych i psychologicznych wymienia się: powtarzające się epizody kwasicy ketonowej; wysoką wartość hemoglobiny glikowanej; niski wskaźnik BMI; niską zawartość tkanki tłuszczowej; zmiany w zachowaniu (np. opuszczanie wizyt lekarskich, zmiany terminów); zaniedbania w prowadzeniu dzienniczka samokontroli; unikanie lub redukcję przyjmowania dawek insuliny; bardzo wysoki poziom aktywności fizycznej; koncentrację uwagi na wyglądzie zewnętrznym; skupienie na jedzeniu i zachowaniach z nim powiązanych; stosowanie diet eliminacyjnych bez wskazań medycznych (np. weganizm); wahania nastroju, apatię, zmęczenie lub niechęć do wykonywania codziennych czynności; wygórowane wymagania wobec siebie, perfekcjonizm oraz silną potrzebę kontroli.
Leczenie Terapia diabulimii jest procesem wieloetapowym i interdyscyplinarnym. Postępowanie medyczne obejmuje m.in.: edukację pacjenta w zakresie znaczenia prawidłowej insulinoterapii; doradztwo dietetyczne (zalecane jest przekazywanie zaleceń w formie pisemnej); instruktaż dotyczący techniki podawania insuliny; wyznaczanie pacjentowi realnych celów terapeutycznych.
Zaleca się formułowanie zaleceń w sposób prosty i zrozumiały. Proces leczenia, oprócz farmakoterapii i ewentualnej hospitalizacji, powinien obejmować psychoterapię. Stosuje się terapię indywidualną, grupową lub rodzinną. Ta ostatnia jest szczególnie rekomendowana w przypadku dzieci i młodzieży, gdyż pozwala na przeciwdziałanie stygmatyzacji oraz pracę z emocjami wszystkich członków rodziny. Wskazana jest również edukacja żywieniowa obejmująca zarówno pacjenta, jak i jego najbliższe otoczenie.
Przypisy
Kategoria:Zaburzenia odżywiania Kategoria:Diabetologia