thumb|Obwieszczenie z 3 listopada 1939 roku o skazaniu na karę śmierci Eugenii Włodarz i Elżbiety Zahorskiej Elżbieta Maria Zahorska (ur. 6 czerwca 1915 w Krucicach koło Wiaźmy, zm. 2 listopada 1939 w Warszawie) – studentka Uniwersytetu Warszawskiego, rozstrzelana w pierwszej publicznej egzekucji w Warszawie. Uchodzi za symboliczną prekursorkę małego sabotażu.
Życiorys Elżbieta Maria Zahorska była córką polskiego szachisty i prawnika Eugeniusza Zahorskiego oraz pisarki Anny Zahorskiej ps. Savitri (zm. w roku 1942 w Auschwitz-Birkenau). Miała pięcioro rodzeństwa: Bronisława, Jerzego, Józefa, Wandę, Krystynę. Wanda i Krystyna zginęły podczas powstania warszawskiego.
Rodzina przeniosła się do Polski w 1918 roku. Po zdaniu matury Elżbieta ukończyła kurs w Centrum Wyszkolenia Łączności w Zegrzu i pracowała jako juzistka w urzędzie pocztowym w Wilnie. Zaczęła studiować polonistykę na Uniwersytecie im. Stefana Batorego, a później na Uniwersytecie Warszawskim. Po agresji III Rzeszy na Polskę uczestniczyła w obronie Warszawy jako telegrafistka, łączniczka, a także obsługiwała ckm na jednym ze stanowisk obrony przeciwlotniczej, w czym pomogło jej przeszkolenie w ramach Przysposobienia Wojskowego Kobiet. Jako łączniczka rozwoziła konno rozkazy do Sochaczewa i Rembertowa. Dostała się do niewoli, z której uciekła, za co była ścigana listem gończym.
Została schwytana, a później ponownie uciekła i po krótkim pobycie w Lublinie powróciła do Warszawy. Ponownie zatrzymana przez Niemców po zerwaniu propagandowego plakatu Anglio! Twoje dzieło! autorstwa Thea Matejki. Uwięziono ją na Pawiaku i skazano na śmierć przez rozstrzelanie. Przed śmiercią pozwolono jej spotkać się z ojcem, który przekazał jej ciastka i rękawiczki. 2 listopada 1939 roku została rozstrzelana w pierwszej egzekucji w forcie Bema w Warszawie (wraz z nią rozstrzelano Eugenię Włodarz za spoliczkowanie niemieckiego żołnierza). Data egzekucji jest w niektórych źródłach przesuwana na 3 lub 4 listopada, choć już 3 listopada Niemcy wydali obwieszczenie o egzekucji Zahorskiej i Włodarz. Przy egzekucji był obecny ksiądz Stanisław Tworkowski, według relacji którego Elżbieta przed egzekucją była spokojna, nie pozwoliła sobie zawiązać oczu, a jej ostatnie słowa to: Noch ist Polen nicht verloren (Jeszcze Polska nie zginęła).
Spoczywa w nieoznaczonym grobie na nowym cmentarzu na Służewiu w Warszawie, zaś grób symboliczny znajduje się na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 257c, rząd 1, grób 10).
Została pośmiertnie odznaczona Krzyżem Walecznych przez Komendanta Związku Walki Zbrojnej generała Stefana Roweckiego.
Po jej śmierci matka poświęciła jej wiersz pt. Litka.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Zdigitalizowana teczka Elżbiety Zahorskiej pochodząca ze zbiorów Fundacji Generał Elżbiety Zawackiej w Toruniu
Kategoria:Urodzeni w 1915 Kategoria:Zmarli w 1939 Kategoria:Polacy i obywatele polscy straceni przez Niemcy nazistowskie w dystrykcie warszawskim Generalnego Gubernatorstwa Kategoria:Kobiety – żołnierze Wojska Polskiego Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (władze RP na uchodźstwie)