Kolej wąskotorowa w Toruniu – poligonowa kolej wąskotorowa, która niegdyś istniała w Toruniu i okolicznych miejscowościach, będących obecnie częściami urzędowymi Torunia.
Historia Kolejka poligonowa mały|Rampa przeładunkowa przy ul. Podgórskiej, widok współczesny Pod koniec XIX wieku władze pruskie podjęły decyzję o rozbudowie toruńskiego poligonu m.in. o konną kolej wąskotorową o rozstawie szyn 600 mm. Pierwszą kolejkę o długości 30 km i prześwicie torów 600 mm oddano do użytku dnia 31 lipca 1894 roku. W 1901 roku kolej rozbudowano i przekształcono w parową. Konne zaprzęgi zastąpił parowóz. Zastosowano wówczas pięciometrowe, cięższe przęsła torowe oraz wykonano prace ziemne w celu wypoziomowania torów. Po rozbudowie kolejka mierzyła 32,2 km długości. Tory służyły do transport żołnierzy oraz materiałów. Kolejka dzieliła się na trzy części: owalną o obwodzie 22,1 km, linię średnicową o długości 7,4 km i odnogę o długości 2,3 km, prowadzącą do góry Hagenberg. W jej skład wychodziła również bocznica, warsztaty i pięć mijanek. Stacja początkowa mieściła się w pobliżu koszar w Podgórzu, gdzie mieściła się parowozownia i warsztaty. Ze względu na mały rozstaw szyn i wysoki środek ciężkości dochodziło do częstych wywrotek. 13 maja 1902 roku w wyniku wykolejenia kolejki zginął jeden żołnierz, a 29 odniosło rany. Kolejkę była modernizowana w latach 1903 i 1906.
Do wybuchu I wojny światowej na jej wyposażeniu znajdowało się 14 parowozów. Po 1915 roku rozebrano większość torów. Prawdopodobnie podczas I wojny światowej zachowano połączenie między Podgórzem a Dworcem Głównym, umożliwiające transport materiałów. Po I wojnie światowej z infrastruktury korzystało Wojsko Polskie.
Kolejka przechodziła przez Glinki, podczas II wojny światowej była używana do przewiezienia materiałów pod budowę Stalagu 312/XX C. Kolejkę zdemontowano na początku lat 70. XX wieku. W 2017 roku Fundacja Pamięć podczas poszukiwania grobów ofiar obozu jenieckiego odnalazła na Glinkach fragmenty kolejki.
Kolejka Twierdzy Toruń Po wkroczeniu wojsk rosyjskich na teren Prus Wschodnich w sierpniu 1914 roku w Toruniu rozpoczęto dozbrajanie armii mającej bronić Twierdzy. Demontowane przęsła torów kolejki poligonowej wykorzystano do budowy drogi kolejowej łączącej Toruń Główny ze stacjami Toruń Mokre (obecnie: Toruń Wschodni) i Toruń Północny. Z Torunia Głównego tory skierowano na zachód, skąd przez prowizoryczny drewniany most kierowały się do poszczególnych fortów na zachód od Torunia, kończąc trasę na dworcach Toruń Północny lub Toruń Mokre.
Kolejka Toruń Mokre – Lubicz – Lipno - Sierpc – Raciąż W 1914 roku, krótko przed wybuchem I wojny światowej, niemieckie wojska kolejowe wybudowały kolejkę wąskotorową, wzdłuż drogi kołowej wiodącej z Torunia Mokrego do Lubicza. Po zakończeniu budowy Niemcy zaczęli gromadzić sprzęt i materiały do budowy kolejki na trasie Lubicz – Raciąż. Budowę rozpoczęto po wybuchu wojny. Tory kładziono na istniejącej drodze kołowej. 8 kwietnia 1915 roku kolejka dotarła do Sierpca, a 1 maja do Raciąża. Po ukończeniu budowy trasa liczyła 120 km długości.
Linia dzieliła się na cztery odcinki: Toruń Mokre – Lubicz (12 km) Lubicz – Lipno (38 km) Lipno – Sierpc (37 km) Sierpc – Raciąż (33 km).
Cywilny ruch pasażerski został dopuszczony po odsunięciu się linii frontu na wschód. Trasę z Torunia Mokrego do Lubicza rozebrano w 1916 roku.
Plany W gazecie Thorner Presse z 1894 roku zaplanowano budowę miejskiej kolejki wąskotorowej w prawobrzeżnym Toruniu. Plany te nie zostały nigdy zrealizowane.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Transport kolejowy w Toruniu Toruń Kategoria:Infrastruktura transportu w Toruniu