Wielka Korona Tatr

Wielka Korona Tatr (WKT) – lista czternastu najwyższych szczytów w Tatrach, wyróżniających się zarazem swoją wybitnością. Obejmuje szczyty osiągające wysokość powyżej 8000 stóp angielskich i wznoszące się co najmniej 100 m nad przełęczą oddzielającą je od najwyższego szczytu w sąsiedztwie. Wysokość 8000 stóp stanowi nawiązanie do ośmiotysięczników w Himalajach i Karakorum (tu zamiast metrów są jednak stopy angielskie). Jedna stopa to 30,48 cm, do zestawienia mogą więc należeć szczyty mierzące ponad 2438,40 m. Koncepcję WKT wymyślił Piotr Mielus.

Szczyty Pojęcia Wielkiej Korony Tatr oraz Korony Tatr zostały zdefiniowane przez P. Mielusa w krótkim artykule opublikowanym w 1998 r. w czasopiśmie „Góry”. Zaprezentowane kryteria w doborze szczytów wzbudziły kontrowersje w części społeczności górskiej, niektórzy uważali je za zbyt sztuczne. Kwestionowano głównie przyjętą umownie na 100 m minimalną wysokość szczytu nad przełęczą. Ten parametr spowodował, że do WKT nie zaliczyły się takie szczyty, jak Zadni Gerlach, Mały Durny Szczyt, Wielki Szczyt Wideł, Mały Kieżmarski Szczyt czy Lodowa Kopa. Ostatecznie kryteria ustalone przez P. Mielusa ostały się i powszechnie przyjęły w społeczności górskiej, a WKT stała się celem dla wielu wspinaczy i turystów.

25px Szczyty Wielkiej Korony Tatr Lp. Szczyt Nazwa słowacka Wysokość m n.p.m. stóp ang. 1 Gerlach Gerlachovský štít 2655 8711 2 Łomnica Lomnický štít 2633 8638 3 Lodowy Szczyt Ľadový štít 2627 8619 4 Durny Szczyt Pyšný štít 2621 8599 5 Wysoka Vysoká 2558 8392 6 Kieżmarski Szczyt Kežmarský štít 2557 8389 7 Kończysta Končistá 2536 8320 8 Baranie Rogi Baranie rohy 2530 8301 9 Rysy Rysy 2501 8205 10 Krywań Kriváň 2495 8186 11 Staroleśny Szczyt Bradavica 2489 8166 12 Ganek Gánok 2464 8084 13 Sławkowski Szczyt Slavkovský štít 2452 8045 14 Pośrednia Grań Prostredný hrot 2439 8002

Wszystkie szczyty WKT znajdują się na terenie Słowacji. Jedynie na trzy z nich – Rysy, Krywań oraz Sławkowski Szczyt – prowadzą znakowane szlaki turystyczne. Położonemu na granicy polsko-słowackiej Mięguszowieckiemu Szczytowi Wielkiemu zabrakło dosłownie centymetrów, by znaleźć się w zestawieniu. Zgodnie z polską wojskową mapą topograficzną w skali 1:10 000, wysokość Mięguszowieckiego Szczytu to 2438,1 m (7999,0 stóp). Możliwe jest jednak, że wierzchołek ten w rzeczywistości minimalnie przekracza 8000 stóp, na co wskazują opublikowane w 2019 r. pomiary lidarowe wykonane dla słowackiego urzędu geodezyjno-kartograficznego. Wysokość najwyższego punktu w kopule szczytowej według tych danych wynosi 2438,58 m, czyli 8000,59 stóp. Pomiary lidarowe są jednak obarczone niedokładnością i rozstrzygnięcie kwestii przynależności Mięguszowieckiego Szczytu do WKT wymagałoby przeprowadzenia precyzyjnych pomiarów niwelacyjnych. Przy tak małych wartościach (liczonych w centymetrach) istotne jest, jakiego układu wysokościowego użyto, czyli od jakiego punktu odniesienia wysokość szczytu jest mierzona. Słowacja dawniej używała Triestu, Polska Kronsztadu, a obecnie unia europejska wymaga od krajów należących używania Amsterdamu, który leży najniżej z tych trzech, a więc wysokości szczytów zwiększyły się (w przypadku Słowacji jest to około 33 cm, a więc nieco więcej niż jedna stopa).

Margines błędu pomiarów lidarowych dla szczytów tatrzańskich wynosi ok. 1 m, podczas gdy pomiary satelitarne wykonywane przy pomocy geodezyjnych odbiorników sygnałów mikrofalowych pochodzących z globalnych systemów nawigacji GNSS, pozwalają osiągnąć tolerancję pomiaru ok. 5 cm. Pomiary satelitarne wykonano w 2022 r. dla kilkudziesięciu popularnych polskich szczytów i przełęczy tatrzańskich dostępnych szlakiem turystycznym, nie objęły więc one wierzchołka Mięguszowieckiego Szczytu Wielkiego. W świetle słowackich pomiarów lidarowych niepewny jest również status Pośredniej Grani, której wierzchołek zmierzono tą metodą na 2438,74 m, co także wynosi niewiele ponad istotną dla WKT wysokość graniczną 2438,40 m.

Rekordowi zdobywcy Pierwszym zdobywcą WKT najprawdopodobniej był Janusz Chmielowski, wchodząc na Ganek w 1897 r. jako na swój ostatni szczyt z listy. Później WKT zdobywała cała rzesza taterników, a w XXI w. modne stało się jej pokonywanie w okresie letnim na czas podczas jednej akcji górskiej – w kierunku od wschodu (Kieżmarski Szczyt) na zachód (Krywań). Zdobywanie WKT na czas to nietypowe wyzwanie sportowe, nie ma tutaj bowiem ściśle ustalonej trasy – można szukać krótszych, wspinaczkowych wariantów pomiędzy poszczególnymi szczytami, lub alternatywnie biec dłuższymi, ale łatwiejszymi odcinkami.

W 2016 r. przewodnik tatrzański Paweł Orawiec zdobył wszystkie czternaście szczytów w czasie 60 godzin i 41 minut, licząc dystans od startu w Tatrzańskiej Łomnicy do punktu przy Jamskim Stawie. Podczas swojej akcji odbył on dwa biwaki w górskim terenie. Kilka dni później ultramaratonistka i alpinistka Alicja Paszczak poprawiła ten wynik na 49 godzin i 14 minut, startując w Tatrzańskiej Łomnicy, odbywając nocleg w Śląskim Domu pod Gerlachem, a finiszując w Trzech Źródłach. Takie same punkty krańcowe trasy jak u Alicji Paszczak wybierali także późniejsi rekordziści WKT. W 2020 r. czternaście szczytów z rezultatem 37 godzin i 28 minut, bez biwaku, zdobył alpinista Kacper Tekieli, zaliczając łączne przewyższenie 8160 m w górę (suma podejść) i 7914 m w dół (suma zejść), na przebytym dystansie 57,9 km.

W 2024 r. biegacz górski Roman Ficek ustanowił nowy rekord czasowy zdobycia WKT podczas jednej akcji górskiej, pokonując dystans 84 km (a więc większy o ok. 26 km od trasy Kacpra Tekieli), przy sumie podejść 10 500 m, w czasie 29 godzin i 45 minut. Kobiecy rekord pobiła także w 2024 r. biegaczka górska Olga Łyjak, której pokonanie trasy 72 km, z sumą przewyższeń 10 200 m, zajęło 40 godzin i 56 minut – szczegółową relację z przebiegu tej wyprawy autorka opublikowała w trzech częściach na łamach kolejnych numerów czasopisma „Góry”.

Zobacz też Tatry Wysokie Lista najwybitniejszych szczytów Tatr

Przypisy

Kategoria:Listy szczytów górskich Kategoria:Listy geograficzne według państw